In today’s rapidly evolving business landscape, sustainability is no longer optional—it’s essential. Organizations are under increasing pressure to reduce carbon footprints, optimize resource usage, and meet ESG goals while maintaining operational efficiency.

An integrated digital suite enables this transformation by connecting systems, data, and processes into one intelligent ecosystem. By bridging IT and OT environments, businesses gain real-time visibility into operations, energy consumption, and environmental impact—turning sustainability from a goal into measurable action.

With intelligent dashboards, cloud accessibility, and advanced analytics, organizations can make faster, data-driven decisions that reduce costs, improve efficiency, and support long-term sustainability objectives.

What is an Integrated Suite for Sustainability?

An Integrated Suite for Sustainability is a unified digital platform that connects enterprise systems such as ERP, MES, and IoT devices into a single intelligent environment.

This centralized approach enables organizations to:

• Monitor energy consumption in real time
• Track carbon emissions and waste
• Automate ESG reporting
• Optimize operational efficiency

By consolidating data across systems, businesses gain better transparency, improved decision-making, and the ability to align operations with sustainability goals.

Key Features of an Integrated Sustainability Suite

1. Sustainability-Driven Operations

The platform embeds sustainability into daily workflows by optimizing processes, reducing downtime, and improving operational efficiency.

1. ESG Reporting Made Simple

Automated tools collect and analyze sustainability data, helping organizations meet compliance requirements and align with global ESG standards.

1. Smart Dashboards

Interactive dashboards transform complex data into actionable insights, allowing users to track energy usage, emissions, and performance metrics easily.

1. IT-OT Integration

Seamless integration between IT and operational systems ensures smooth data flow, improving coordination and enabling better sustainability outcomes.

1. Real-Time Data Insights

Continuous monitoring allows businesses to respond instantly to inefficiencies, risks, and opportunities.

1. Digital Transformation Enablement

Automation replaces manual processes, reducing errors, minimizing waste, and improving productivity across operations.

1. Unified Data Platform

The suite integrates with existing enterprise systems, ensuring minimal disruption while enhancing data visibility and control.

1. Advanced Technologies (AI & IoT)

AI and IoT capabilities enable predictive insights, smarter resource allocation, and continuous optimization of sustainability practices.

1. Scalability & Flexibility

Cloud-based architecture ensures the solution grows with your business, supporting both small-scale operations and global enterprises.

1. Energy Management

Real-time monitoring of energy usage helps identify inefficiencies, reduce consumption, and lower operational costs.

Conclusion

Sustainability is no longer just a compliance requirement—it’s a strategic advantage. Organizations that adopt integrated digital platforms can move beyond fragmented systems and take a unified, data-driven approach to sustainability.

An Integrated Suite acts as the foundation for this transformation by connecting data, optimizing operations, and enabling real-time decision-making. It empowers businesses to reduce environmental impact, improve efficiency, and stay competitive in a rapidly evolving, sustainability-focused world.

As industries continue to shift toward greener practices, adopting an integrated approach will be key to building resilient, future-ready enterprises.

Halo odbiór? Czy ktoś mnie czyta?

Wygląda na to, że migracja przebiegła w miarę sprawnie. Usługa nie działała przez maks. 30 minut. Pierwszym problemem był brak polskich znaków po migracji bazy danych, ale szybko doszedłem, że to problem z kodowaniem utf8mb4. Nowy dumb bazy, przywrócenie ponowne i teraz już powinno wszystko być ok.

Sprawdźcie proszę czy u Was wszystko działa i jeżeli cokolwiek jest nie tak to proszę o kontakt na Mastodonie – infosec.exchange/@to3k

Witajcie! Niniejszym informuję, że jeżeli nic nie stanie mi na przeszkodzie to migracja WriteFreely.pl na nowy serwer nastąpi jutro (niedziela) lub najpóźniej pojutrze (poniedziałek). Przed samą migracją zatrzymam na chwilę usługę, zrobię dump bazy danych i wgram go na nowy serwer, więc wszystko powinno zostać przeniesione 1 do 1, ale mimo to zalecam zrobić sobie kopię zapasową swoich wpisów lub chociaż draftów nad którymi aktualnie pracujecie lub będziecie pracować w przeciągu najbliższych dni.

Migracja nastąpi na wykupiony przeze mnie specjalnie na tę okoliczność serwer VPS od firmy Hetzner. DNSy dalej zostają w FreeDNS::42.

W razie czego proszę o kontakt na Mastodon, tam też będę publikował ewentualne aktualizacje.

AI in Dynamics 365 Field Service is transforming the way organizations manage remote diagnostics and service delivery. With intelligent capabilities such as automated scheduling, predictive maintenance, work order summarization, and Copilot-powered natural language interactions, businesses can detect and resolve issues without always dispatching a technician.

This AI-driven approach gives dispatchers and field teams immediate access to critical insights, enabling faster, more informed decisions. The result: higher customer satisfaction, streamlined operations, and significantly improved service performance.

What is AI-Powered Dynamics 365 Field Service?

AI-powered Dynamics 365 Field Service (https://www.websynergies.com/en/services/microsoft/our-offerings/solutions/dynamics-365/field-service) integrates intelligence across the entire service lifecycle. Using machine learning and IoT data, it can predict equipment issues before they occur, automatically create work orders based on real-time alerts, and provide technicians with instant insights while they are on the move.

With features such as intelligent scheduling, remote monitoring, and conversational AI assistants, organizations can shift from reactive service to proactive and predictive service models—achieving greater operational efficiency and delivering superior customer experiences.

How AI Works in Dynamics 365 Field Service

1. Remote Diagnostics – Dynamics 365 Field Service collects continuous data from connected devices and sensors. AI analyzes this data in real time to monitor asset health, detect anomalies, and diagnose issues—often without requiring an on-site visit.

2. Intelligent Troubleshooting – AI accesses knowledge bases and historical service data to suggest solutions, best practices, and recommended actions. This helps technicians and dispatchers troubleshoot issues faster and more accurately.

3. On-Site Assistance – When a technician is dispatched, AI acts as a virtual assistant by providing step-by-step repair instructions, annotated images, videos, and guidance to perform complex tasks correctly and efficiently.

4. Mixed Reality Support – Using mixed-reality devices like Microsoft HoloLens, technicians can view real-time instructions, diagrams, and overlays directly in their field of view. This hands-free assistance increases precision and accelerates task completion.

5. Predictive Maintenance – AI continuously evaluates equipment performance to predict failures before they occur. This enables proactive scheduling, reduces downtime, and extends asset lifespan.

6. AI-Powered Insights – AI identifies patterns, trends, and service behaviors to generate actionable insights. It can forecast demand, optimize resource allocation, and highlight opportunities for operational improvement.

7. Cost Reduction – By predicting maintenance needs, minimizing unnecessary visits, and improving scheduling, AI significantly lowers operational costs and reduces emergency repairs.

8. Resource Scheduling Optimization (RSO) – The RSO add-in uses AI to recommend the best technician, equipment, and facility for each job based on skills, location, availability, and priority—ensuring efficient scheduling and faster response times.

9. Improved Customer Satisfaction – Proactive maintenance, accurate scheduling, and reliable service delivery lead to fewer disruptions and improved customer trust and satisfaction.

10. Automated Self-Healing – In certain cases, AI can automatically resolve issues remotely—restarting devices, adjusting configurations, or triggering corrective workflows—avoiding downtime and eliminating unnecessary site visits.

Why Partner with Web Synergies?

Partnering with Web Synergies unlocks the full potential of AI-driven field service transformation. With deep expertise in Dynamics 365 Field Service, we deliver intelligent, scalable, end-to-end solutions that enhance technician productivity, optimize operations, and elevate customer experiences.

Our tailored approach ensures smooth integration of AI capabilities such as remote diagnostics, predictive maintenance, and scheduling optimization. At Web Synergies, we go beyond implementation—we collaborate with you to drive innovation, resilience, and long-term success.

FAQs

1. What is Remote Diagnostics with AI in Dynamics 365 Field Service? Remote diagnostics uses real-time IoT data to detect equipment issues without an on-site visit. AI analyzes device signals, identifies anomalies, and provides actionable insights to technicians.

2. Why is Remote Diagnostics Important? It reduces service costs, minimizes downtime, and improves customer satisfaction by enabling quicker resolutions—either remotely or through better-prepared technicians.

3. How Does AI Assist in Remote Diagnostics? AI monitors data continuously, detects abnormal patterns, predicts failures, and recommends troubleshooting steps or automated corrective actions.

4. How Do Technicians Benefit? Technicians receive diagnostic reports, recommended actions, and repair instructions before arriving, improving first-time fix rates and reducing follow-up visits.

5. How Can Businesses Implement Remote Diagnostics? Businesses can connect IoT devices, integrate Dynamics 365 Field Service with AI modules, and train teams to utilize AI insights. Partnering with experts like Web Synergies ensures optimized setup, smooth adoption, and maximum ROI.

Hej!

Migracja WF.pl

Przychodzę tutaj z informacją, że w najbliższych dniach planuję przeniesienie Writefreely.pl na inny serwer. Potencjalnie może to być VPS na Oracle, ale jeżeli tak będzie to nie wykluczam, że będzie to rozwiązanie jedynie tymczasowe i będę szukał alternatywy. Cały czas biję się z myślami, czy nie postawić tego na swoim serwerze domowym, ale mam lekkie opory ze względu na obciążenie ruchem. Jeżeli ktoś ma jakieś propozyjcę to proszę łapać mnie na Mastodon.

Oczywiście postaram się zrobić migrację tak, żeby:

1. nie zostały utracone żadne dane
2. przerwa w działaniu strony była jak najkrótsza

Będę informował na bieżąco o przebiegu.

Alternatywa na własnych zasadach

Spłodziłem ostatnio całkiem merytoryczny wpis na moim blogu o tym jak uruchomić swój własny prosty blog w oparciu o silnik Jekyll i hosting Github Pages.

Jeżeli ktoś ma ochotę to może o tym poczytać o tutaj.

Pozdrawiam!

Digital twins are transforming supply chain operations by giving businesses a real-time virtual view of how their supply chain actually works. With this digital replica, companies can monitor performance, predict issues before they happen, and optimise resources across production, warehousing, and logistics—all leading to major cost savings.

What is a Digital Twin in Supply Chain Management?

A digital twin is a dynamic, virtual model of the entire supply chain, built using IoT sensors, real-time data, and analytics. It allows organisations to simulate scenarios, test improvements, and make smarter decisions without disrupting operations.

How Digital Twins Reduce Costs

1. Simulate disruptions to prepare for delays, shortages, and risks

2. Optimise planning for better forecasting, inventory control, and scheduling

3. Proactively mitigate risks like equipment failure or market changes

4. Enhance product lifecycle management through real-time performance insights

5. Improve transportation efficiency by optimising delivery routes, fuel usage, and timelines

Why It Matters

Digital twins help strengthen supply chain resilience, reduce waste, cut operational expenses, and increase customer satisfaction—making them a crucial tool for modern, data-driven enterprises.

👉 Read the full article for deeper insights: How Digital Twins Drive Cost Efficiency in Supply Chain Management https://www.websynergies.com/en/discover/blogs/microsoft-copilot-vision-ai-on-windows

Korzyści

Zawsze obowiązujące:

• Zwolnienie lekarskie i dwa dni wolnego mówią same za siebie. Krew pełną można oddawać co dwa miesiące. W ciągu roku kobieta może oddać 4 razy krew, a mężczyzna 6 razy, co przekłada się na kolejno 8 lub 12 dodatkowych dni wolnego. Jednak te liczby można jeszcze znacząco zwiększyć. Osocze, czy płytki krwi można oddawać co dwa tygodnie, a z tego wychodzi aż 56 dni wolnego. Nie wiem jak zareaguje na to wasz pracodawca XD, więc nie jestem pewny czy można gdzieś uzyskać takie wyniki bez ryzyka dla kariery.
• Po każdym oddaniu krwi, lub jej składników można odebrać ekwiwalent energetyczny 4500 kcal. Wcześniej było to zazwyczaj 9 czekolad, a teraz jego skład zależy od waszego lokalnego centrum krwiodawstwa.
• Badania wskazują, iż regularne oddawanie krwi, lub osocza obniża poziom mikroplastików w organizmu[^1].
• Po donacji można odebrać bezpłatnie wyniki badań krwi.
• Zwrot kosztów dojazdu.
• Ulga podatkowa, 130 zł za litr pobranej krwi. Nie można jednak przekroczyć 6% dochodu.
• Rabaty na wybranych stacjach paliw[^2].
• Do 2026 roku obowiązuje program lojalnościowy xd, za donacje zbiera się pieczątki które można wymienić na nagrody[^3]. Ja zdecydowałem się na butelkę, ale nie polecam, daję niej ocenę 3/10.

Po dwóch donacjach:

• Można odebrać bezpłatnie krew-kartę z identyfikatorem waszej grupy krwi.

Od 5 oddanych litrów krwi dla kobiet i 6 litrów dla mężczyzn:

• Można odebrać legitymację oraz odznakę Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi III Stopnia.
• Po okazaniu legitymacji ZHDK można korzystać poza kolejnością z ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych oraz z usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach. Tutaj pozwolę sobie przytoczyć legendarną pastę o krwiodawstwie:

Moją pasją jest chodzenie do lekarza ale nie takie zwykłe żeby się zbadać ale o tym za chwilę. Żeby móc realizować swoją pasje musiałem kilka lat ciężko na to pracować oddając krew XD W dupie miałem chorych ludzi, chodziło tylko o profity a zwłaszcza o jeden konkretny. Co dwa miesiące punkt 8 byłem pierwszy w kolejce żeby spuścili ze mnie 450 ml czerwonej cieczy, nie policzę ile zeżarłem czekolad które za to dawali, dorobiłem się z czasem nawet darmowej komunikacji miejskiej jako zasłużony dawca żeby móc jeździć po wszystkich przychodniach w mieście za darmo.

Kiedy te pijawki wyssały już ze mnie 20 litrów krwi odebrałem swój artefakt, najcenniejszą rzecz jaką posiadam istny godmode mianowicie legitymacje honorowego dawcy krwi, spełniły się moje najskrytsze marzenia. Ludzie marzą o różnych rzeczach o domu za miastem, kochającej żonie czy mercedesie z salonu, moim celem było wchodzenie przed starymi babami do lekarza bez kolejki XD

Jako bonus mogłem też kupować w aptece po za kolejnością ale to nie cieszyło tak bardzo jak mój główny cel czyli wizyty u lekarza. Oczywiście kilka razy w miesiącu wpadałem do apteki, zazwyczaj w dni w które wypłacane są emerytury i renty, żeby wpierdalać się staruchom w kolejkę i delektować się ich bólem dupy.

Kupowałem zawsze paczkę prezerwatyw głośno prosząc o nią przy ladzie XD Kiedyś skończyło się to przyjazdem bagiet bo jakaś Janina oskarżyła mnie, że posługuje się sfałszowaną legitymacją. Po okazaniu mojego świętego grala wąsatemu policjantowi dostałem od nich wyrazy szacunku a wysuszonej mumii kazali mnie przeprosić i wpierdolili mandat za nieuzasadnione wezwanie bagiet

Mam nadzieje, że przez to nie starczyło jej na leki XD Prezerwatyw oczywiście nie używałem bo jestem stulejem, w domu nadmuchiwałem je i robiłem z nich śmieszne dmuchane zwierzątka.

Do pierwszej wizyty u lekarza rodzinnego w lokalnej przychodni nie przygotowywałem się długo, postawiłem na klasykę. Przy wejściu byłem chwilę przed otwarciem licząc tylko wchodzące stare baby żeby mniej więcej oszacować liczebność kolejki, gdy ciasne pomieszczenie poczekalni wypełniło się wapnem postanowiłem działać. Otworzyłem drzwi i spokojnym krokiem wszedłem do środka, zgromadzone w środku kółko różańcowe nawet nie podejrzewało co tu się zaraz odjebie XD

Zamiast standardowego pytania “Kto ostatni?” zapytałem “Kto teraz wchodzi?” Staruchy zaczynały powoli odczuwać, że coś tu nie gra. W ciągu ułamku sekundy otyła 70 latka o kulach i z wąsem odpowiedziała “Ja wchodzę”. Pomyślałem sobie no na pewno, wejść to możesz do zakładu pogrzebowego wybrać sobie trumnę XD Postanowiłem zaregować błyskawiczną kontrą. Odpowiedziałem, że jestem honorowym dawcą krwi i jestem upoważniony do wejścia bez kolejki.

Hurr durr “Ale jak to? Ja się rejestrowałam telefonicznie na godzine” inna Jadwiga stwierdziła, że “Pan chyba żartuje, tu są starsi ludzie!” Oj są są, właśnie dlatego tu jestem kurwo XD Powiedziałem tylko “Tak to, jestem upoważniony przez samego Ministra Zdrowia który wydał tą oto legitymację.”

Pomachałem im przed pomarszczonymi ryjami moją papierową supermocą i gdy obsługiwany aktualnie pacjent wyszedł z gabinetu kilka sekund później już sciągałem koszulkę przy miłej pani doktor w celu osłuchania. Zawsze narzekałem na lekki kaszel, notoryczny ból głowy czy inna dolegliwość przy której nie można mi udowodnić, że kłamię xD

Kiedyś przy jednej z wizyt starucha kłóciła się ze mną dobre 10 minut aż zaalarmowany odgłosami z poczekalni lekarz musiał interweniować, oczywiście nie weszła niczym koleś z filmiku “jestem hardkorem” XD po tej sytuacji byłem już gotowy na każdą bitwę i prócz legitmacji zacząłem nosić ze sobą wydrukowaną podstawe prawną XD

Ta starucha była albo bardzo chorowita albo nudziło jej się w domu bo praktycznie zawsze była obecna w poczekalni, stała się moim największym wrogiem i po tygodniu wiedziałem już o niej wszystko łącznie z miejscem zamieszkania. Do lekarza chodziła zazwyczaj w środy w godzinach porannych, lubiła dominować inne stare baby i być pierwsza w kolejce ale nie ze mną te numery. XD Pewnej środy punkt 7:30 byłem w okolicy jej klatki, siedziałem na ławce w kapturze w bezpiecznej odległości i czekałem aż odziana w beret i laskę pojawi się w zasięgu mojego wzroku, śledziłem ją w drodze do przychodni.

Gdy tylko usiadła w poczekalni po kilku sekundach wchodziłem ja i już wiedziała, że to nie jest jej szczęśliwy dzień, musiała ustąpić i uznać moją wyższość XD Potrafiłem jej fundować bycie drugą średnio raz w tygodniu a gdy lekarka stwierdziła, że jestem tu za często i podejrzewać hipohondrię specjalnie otwierałem okno w nocy lub włączałem wiatrak żeby się lekko przeziębić.

Przegrałem tylko jeden raz, trafił mi się zbyt mocny przeciwnik. Gdy standardowo powiedziałem, że wchodzę pierwszy choć często już nawet nie musiałem tego mówić bo większość staruch mnie kojarzyło, odezwał się on. Waga szkieletu, chłodne przenikliwe spojrzenie i drewniana laska. Wyglądał jak starszy brat Bartoszewskiego. Zarówno legitymacją jak i podstawą prawną mogłem jedynie wytrzeć sobie dupe, miał dużo silniejszą broń. Legitymacja inwalidy wojennego, do tego był kombatantem i osobą represjonowaną, pierdolone combo, 3 przywileje w jednej wątłej, starczej osobie.

Wiedziałem, że jestem bez szans, wycofałem się i upokorzony tego dnia wróciłem do domu. Nawet zakupy w aptece mnie nie pocieszyły, doszedłem do siebie dopiero wieczorem podczas konkretnej openki w tibii i pieniężnym fapie w cottonworldy.

• Można kupować niektóre leki ze zniżkami.

Od 10 oddanych litrów krwi dla kobiet i 12 litrów dla mężczyzn:

• Można odebrać legitymację oraz odznakę Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi II Stopnia. Tym razem nie ma dodatkowych korzyści.

Od 15 oddanych litrów krwi dla kobiet i 18 litrów dla mężczyzn:

• Można odebrać legitymację oraz odznakę Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi I Stopnia.
• W wielu miastach przysługują zniżki lub możliwość uzyskania darmowych przejazdów w komunikacji miejskiej[^4]. Kolejna super korzyść.

Od 20 oddanych litrów krwi:

• Można odebrać legitymację oraz odznakę “Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu”.

Przygotowania i proces oddawania krwi

Mam nadzieję, że wymienione powyżej korzyści były dla Ciebie przekonujące. Teraz opiszę jak wygląda samo oddawanie krwi lub jej składników. Właśnie składników, można oddawać nie tylko krew pełną, ale również osocze i płytki krwi, a rzadziej jeszcze inne składniki.

Jak się przygotować do oddania krwi, lub jej składników

• Należy być wyspanym.
• Należy się dobrze nawodnić przed donacją. Warto zacząć już dzień wcześniej. Sprawa trochę się komplikuje przy oddawaniu osocza, lub płytek. Wtedy też trzeba być dobrze nawodnionym, ale przerwać picie na pewien czas przed donacją która może potrwać godzinę, ze względu na potrzeby łazienkowe.
• Należy wcześniej zjeść lekkostrawny posiłek.
• Nie można pić alkoholu przez dwa ostatnie dni.
• Musisz być zdrowy.

Proces oddawania

1. Rejestracja wizyty.
2. Wypełnienie ankiety zdrowotnej.
3. Badanie poziomu hemoglobiny, pobierana jest próbka krwi z ramienia, lub palca.
4. Krótkie badanie przez lekarza.
5. Oczyszczenie miejsca z którego będzie pobierana krew.
6. Zajęcie stanowiska do oddawania krwi, lub składników i sama donacja. Zostanie ci wbita igła w żyłę, i dostaniesz gumową piłkę do ściskania, by zwiększyć przepływ krwi. Oddawanie krwi pełnej zajmuje kilka minut, osocza około 30 minut, a płytek krwi może zająć godzinę.
7. Kilka minut odpoczynku po donacji pod obserwacją obsługi.
8. Odebranie ekwiwalentu energetycznego, czy inne sprawy, takie jak zwolnienie lekarskie.

Po donacji

Po donacji należy przez najbliższe dni unikać intensywnego wysiłku i nie nadwyrężać ręki z której była pobierana krew. Czasami mogą pojawić się siniaki w miejscach pobierania. W razie komplikacji należy kontaktować się z centrum krwiodawstwa.

Rejestracja w bazie dawców szpiku

Przy okazji polecę zarejestrowanie się w bazie dawców szpiku. Można to zrobić w centrach krwiodawstwa. Procedura nie trwa długo. A po pewnym czasie otrzymasz pocztą kartę dawcy szpiku. Po oddaniu szpiku również przysługują świadczenia zdrowotne bez kolejki.

Linki i przypisy

• https://krwiodawcy.org/ – świetna strona dla pasjonatów krwiodawstwa
• https://www.gov.pl/web/nck/ – Narodowe Centrum Krwi
• https://www.twojakrew.pl/ – strona kampanii społecznej

[^1]: Effect of Plasma and Blood Donations on Levels of Perfluoroalkyl and Polyfluoroalkyl Substances in Firefighters in Australia [^2]: Rabaty dla honorowych dawców krwi na stacjach benzynowych [^3]: Program lojalnościowy “Każda kropla jest cenna” [^4]: Wykaz miast z ulgą w komunikacji miejskiej dla dawców krwi

Pisanie na Substack.com i media w postaci Bluesky i Mastodon zupełnie mi wystarczają za kontakty internetowe. Facebook co prawda nadal wisi wśród moich aplikacji, ale skoro mam tam stronę, to nie mogę się tak po prostu wypisać.

Strona: Malarz Jan Betley

Sporo czasu minęło, zanim znów nabrałam ochoty na pisanie bloga. Nie warto pisać o przyczynach, w moim wieku te przyczyny są zwykle mało interesujące. Nie lubię pisać o chorobach i niepowodzeniach. To zapisuję zwykle w na papierze.

AMBER uważam za sukces, bo zdołałam ten projekt doprowadzić do końca. Trochę dlatego, że pisałam w odcinkach, a wiedziałam, że kilka osób czyta — nie wypadało ich zostawić bez zakończenia. Książeczka nie jest wielka, ale zakończona — a to uważam za sukces. Poza Naffy.io sprzedaję ją też na serwerach zagranicznych. Naffy jest wygodniejszy i tańszy. No i można zapłacić BLIKIEM.

Zapraszam!

Okres jesienno – zimowy już sobie przedyndałem, więc po chorobie stwierdziłem, że nie ma bata trzeba wracać do kręcenia. Przy cukrzycy typu drugiego długie okresy bez kręcenia mogą prowadzić do przekręcenia, także miałem dodatkową motywację.

Każdy kto zrobił sobie przydługawe roztrenowanie (jak się w amatorskiej zabawie ładnie określa fazę lenia) wie, że powroty nie są różowe. I tak jest w tym przypadku. Kuper daje znać, że odzwyczaił się od wynalazków typu siodełko, a to że dodatkowo kręcę na trenażerze nie poprawia sytuacji. Z resztą też nie jest za fajnie – już na pierwszej jeździe czułem, że jedzie się przyciężko, podjazdy 5-6% to już trochę desperackie pchanie, a nie podjeżdżanie. Cóż wiedziałem, że tak będzie robiąc przerwę. Jakiekolwiek pozory formy poszły sobie w las. Odkładając powrót na siodełko sam sobie to zrobiłem, więc muszę przeżyć stan zastany i czekać aż kilometry zrobią swoje.

Na drugiej sesji na trenażerze włączyłem test FTP. No ok za dużo powiedziane, nie kręciłem na maxa przez godzinę jak na pełnym teście się powinno robić. Nie zdecydowałem się nawet na dwudziestominutowy wariant tego testu. Doświadczenie z biegania każe mi nie szarżować, zakładam, że nawet będąc w jakiejś tam formie, nie jestem jeszcze w stanie takiego testu wykonać prawidłowo. Raczej nie byłbym w stanie jechać zadany czas z maksymalną mocą, albo optymistycznie przeszarżowałbym na początku albo nie doszacowałbym możliwości. Tak realistycznie patrząc pierwszy wariant jest bardziej prawdopodobny. Zdecydowałem się jak w przeszłości postawić na Ramp Test w wersji Lite, bo jednak mimo spasienia ciągle ważę poniżej 70 kg. Jeżdzący znają ten schemat – rozgrzewka na niskiej intensywności, potem co minutę waty rosną, aż do odmowy, schłodzenie. Klasyk.

I wyszło jak po przerwie wyjść musiało. Mogę się zasłaniać, że to nie był mój dzień, że nie doszedłem do siebie po długiej chorobie, że kaloryka przez glikemię od tygodnia szorowała po dnie, że garmin mi co ranek mówi, że mój sen też pozostawia dużo do życzenia. Czy po ludzku, że zmęczenie wydłużonym dniem pracy też miało wpływ na wynik. Tyko po co? Przerwa. Ja ją zrobiłem i sam sobie zafundowałem taką sytuację.

No dobra, ale skoro timing i okoliczności były raczej przeciwieństwem optymalnych to po co ten test robiłem? Przecież mogłem pokręcić sobie trochę na spokojnie, przyzwyczaić organizm do wchodzenia na obroty i na spokojnie spróbować. Ano po to by zobaczyć gdzie jestem. I z jakiego punktu znowu startuję. Nie żałuję podejścia do tego testu. Już zaraz po nim zrobiłem jakieś 15 km spokojnej jazdy w Z2 i faktycznie dane z mocy wydają mi się pokrywać z samopoczuciem. No czuć, że jeżdzone nie było, ale spokojniej i bez piłowania było. Po prostu teraz muszę dać sobie czas, przyzwyczaić pikawę i nogi do kręcenia. No zgubić parę kilo, by na podjazdach nie dźwigać zbędnego balastu.

No i taką zaletą Ramp Testów jest to, że można je stosunkowo często powtarzać – nie obciążają one tak mocno organizmu jak typowe testy FTP i nie wymagają długiej regeneracji po teście. Więc jak będzie mi się wydawało, że noga zaczyna podawać zawsze mogę się zweryfikować:).

4103NFR to kod, za którego pomocą kupicie ją najtaniej: W mojej księgarence

As sustainability becomes a core requirement for modern supply chains, organizations need better visibility, data consistency, and system connectivity across their operations. Web Synergies’ Integrated Suite supports sustainable supply chain management by enabling integration between enterprise systems and operational data sources, creating a reliable foundation for data-driven planning and monitoring.

Rather than positioning sustainability as an outcome in itself, the Integrated Suite focuses on connecting systems, structuring data, and enabling insight—which organizations can then use to support sustainability initiatives aligned with their business objectives.

What is Web Synergies’ Integrated Suite for Supply Chain Management?

Web Synergies’ Integrated Suite for Supply Chain Management (https://www.websynergies.com/en/discover/blogs/accelerate-your-shift-to-a-sustainable-supply-chain) is an integration-led solution that connects supply chain–related IT systems and operational data sources into a unified data environment.

The Suite integrates platforms such as ERP, supply chain applications, and operational systems, enabling consistent access to data across procurement, production, logistics, and distribution. This integrated data foundation supports visibility, reporting, and analysis required for sustainability-related tracking and planning.

How the Integrated Suite Supports Sustainable Supply Chain Management 1. System Connectivity Across the Supply Chain

Web Synergies enables connectivity between supply chain systems, enterprise platforms, and operational data sources. This allows organizations to access supply chain information across locations and functions without replacing existing systems.

1. Data Visibility for Sustainability Monitoring

The Integrated Suite supports centralized visibility into supply chain data, including operational performance, resource usage, and process information. This visibility helps organizations monitor supply chain activities relevant to sustainability initiatives.

1. IT/OT Integration Enablement

A key capability of the Integrated Suite is IT/OT integration. Web Synergies connects enterprise applications with operational systems and data sources, enabling structured data flow across supply chain operations.

1. Open and Interoperable Architecture

The Integrated Suite is designed to work with existing supply chain, enterprise, and operational systems. Its open architecture allows organizations to integrate diverse platforms and evolve their sustainability initiatives without major infrastructure changes.

1. Data-Driven Planning and Analysis

By unifying supply chain data, the Integrated Suite supports analysis of trends, operational patterns, and performance indicators. These insights can be used to inform sustainability planning, reporting, and process improvement efforts.

Why Partner with Web Synergies?

Web Synergies focuses on integration-led digital transformation across supply chain and operational environments. With deep experience in IT/OT convergence, enterprise integration, and data platforms, Web Synergies helps organizations build the data foundation required for sustainable supply chain management.

Rather than introducing standalone sustainability tools, the Integrated Suite works alongside existing systems to improve data consistency, visibility, and analytics readiness—enabling organizations to define and pursue sustainability goals based on accurate, connected data.

FAQs

1-What is the Integrated Suite for Sustainable Supply Chain Management?

Web Synergies' Integrated Suite is a unified digital platform that connects IT and OT systems across the supply chain. It enables real-time data visibility, automation, and intelligent decision-making. The Suite helps businesses streamline operations while aligning with sustainability goals.

2-Why is the Integrated Suite important for sustainable supply chains?

Sustainability requires transparency, efficiency, and adaptability—qualities the Integrated Suite delivers. It supports responsible sourcing, reduces waste, and optimizes energy use. Enhancing supply chain agility and accountability drives long-term environmental and business value.

3-How does the Integrated Suite enable IT-OT integration?

The Suite facilitates the integration of data and workflows between information systems (like ERP and CRM) and operational technologies (like sensors and machinery). This seamless integration fosters end-to-end visibility and control, empowering teams to collaborate and innovate with unified data access.

4-How does it support cost optimization and efficiency?

The Integrated Suite eliminates inefficiencies through automation, predictive analytics, and smart resource management. It reduces operating costs by improving asset usage, reducing downtime, and cutting unnecessary expenses. These efficiencies also lower the environmental footprint.

5-How does it help businesses meet sustainability goals?

The Suite provides actionable insights into energy use, emissions, and supply chain impact. It helps businesses monitor sustainability metrics and implement greener practices. Organizations can track progress and comply with global standards with this data-driven approach.

Grupa “Eksperyment” powstała jako efekt kilku różnych pomysłów oraz niezliczonej już ilości rozmów z różnymi ludźmi.

Zapraszam wszystkich: introwertyków i ekstrawertyków, tych z małymi kontami i z dużymi kontami, i tych ze stolicy, i tych z wiosek na końcu świata, tych mających politykę cyfrową w małym paluszku – i tych zastanawiających się, co to w ogóle jest. Tych zainteresowanych tą tematyką zawodowo, prywatnie jak i tych w ogóle niezainteresowanych, ale chcących wpaść “dla towarzystwa”. Tych, którzy dołączą od razu, oraz tych, którzy zastanawiają się “czy wypada”.

Można się udzielać w rozmowach, lub po prostu siedzieć biernie. Bez presji na “nadrabianie zaległości”, czytanie, reagowanie, odpowiadanie – można wpaść podczas porannej kawy, porozmawiać, jeśli akurat ktoś inny będzie aktywny, a potem wrócić za godzinę, za miesiąc lub wcale – wedle uznania.

Nie chcę robić z tego zawodowej grupy o polityce cyfrowej i zagrożeniach związanych z technologiami, a raczej bezpieczną przestrzeń dla ludzi z różnych miejsc, baniek i o różnych światopoglądach. Coś, co będzie mieć klimat dawnych irców czy przerwy śniadaniowej, w szkole czy pracy: gdzie prowadzi się luźne rozmowy i na konkretny temat, i o wszystkim innym.

Warunki? Wzajemny szacunek, kultura osobista, ogólnie nieskakanie sobie do gardeł. Kanał jest teoretycznie o sprawach dot. polityki cyfrowej, wpływu technologii na społeczeństwo itp., ale dozwolone są na nim też wszelkie inne tematy. Prosiłabym jednak o niezamienianie go w miejsce agitacji politycznej czy religijnej. Zapraszam wszystkich zainteresowanych https://signal.group/#CjQKIDQoGEGWQ_FccjbJhqpKDQbPgPylB9ra-R7bcFJSomWkEhCehiElH-0woVdHHOjqE4Rk (jeśli komuś link nie działa albo chce dołączyć, ale nie wiem, jak, niech da znać)

Szerzej: skąd pomysł?

Z jednej strony chodziło o połączenie ludzi z różnych baniek (także internetowych), którzy normalnie nie mieliby ze sobą kontaktu. O przestrzeń, w której ludzie z socialmediowego “mainstreamu” mogliby porozmawiać z ludźmi z “niszy”.

Z drugiej: o miejsce, które oddawałoby ducha dawnych irców (takich, na których sama bywałam i dobrze się czułam). Część osób zrozumie, część nie, może więc wyjaśnię: mamy obecnie tendencję do ciągłej obecności w socialmediach, wiszenia na komunikatorach, tego, że musimy być zawsze obecni, reagować natychmiast, jeśli tego nie zrobimy: to “nadrobić zaległości”. Czujemy presję na czytanie i odpowiadanie, bo “coś przegapimy” i “ktoś się zaraz obrazi/doczepi”. Na ircach, jakie pamiętam, tego nie było. Wracało się z pracy, logowało do komputera i po prostu pytało na kanale “co słychać”. Choćby wcześniej ktoś tam książkę opublikował – nie trzeba było nadrabiać. Kanały IRC były skupione wokół konkretnych tematów – zrzeszając i osoby mocno wkręcone w temat, i takie ledwo nim zainteresowane, i takie, które wpadły tam “dla towarzystwa”. W zależności od kanału czasami było 20 użytkowników, czasami 200, ale udzielających się jednocześnie zwykle kilku, max kilkunastu, nieraz na kanale zalegała cisza, która dla nikogo nie była kłopotliwa. Przyrównując do reala: to było bardziej jak niewymuszona rozmowa ze znajomym spotkanym przypadkowo na ulicy, niż jak siedzenie obok kogoś prawie obcego “u cioci na imieninach”.

Po trzecie – chociaż chronologicznie to po pierwsze ;) chodziło o miejsce, gdzie ludzie z fediwersum mogliby ze sobą bezpośrednio porozmawiać, w formie właśnie zamkniętego chatu, a nie krótkich publicznych wpisów. Mastodon, w przeciwieństwie do fb, nie oferuje zamkniętych grup.

Po czwarte: nieraz chce się coś skomentować “na bieżąco”, podzielić luźnym spostrzeżeniem. Czymś, czego z jednej strony się nie wstydzimy, ale z drugiej wiemy, że to pierdoła, niekoniecznie chcemy robić z niej ważny wpis i zawalać tablicę. Niektórzy używają do tego reelsów na Instagramie – ale ja nie mam Instagrama ;) i wiele innych osób także nie.

Reasumując: stworzyłam signalową grupę “Eksperyment”, bo wszystko powyższe jest mi w jakiś sposób bliskie, ciężko mi było spośród wszystkich tych pomysłów wybrać jeden, a zwyczajnie nie mam zasobów na to, by tworzyć wiele różnych grup na różnych komunikatorach. Nie wiem, czy cokolwiek mi z tego wyjdzie – wszystko wskazuje na to, że “to się nie uda”.

Bardzo wiele osób, z którymi rozmawiałam, popiera ideę, ale z zasady woli trzymać się z daleka czy to od “socialmediów”, czy ogólnie od grup ludzi – i ja to doskonale rozumiem, bo sama preferuję spokój lub rozmowy 1:1. Kolejna część chciałaby mieć bezpieczną przestrzeń do rozmów z ludźmi ze swojej bańki, za wyjątkiem takich czy innych osób lub grup osób – i trudno to połączyć z ideą “otwartej grupy dla wszystkich”. Jeszcze inni chętnie by się do takiej grupy dołączyli, ale...na innym komunikatorze. Tj. część na WhatsAppie/Messengerze czy czymś innym popularnym, inni na czymś mocno niszowym, zapewniającym wysoki poziom cyberbezpieczeństwa i prywatności. Słyszałam min. 10 różnych propozycji, z czego połowa to aplikacje, o których usłyszałam ten jeden jedyny raz, gdy ktoś je zaproponował jako “lepsze niż Signal”. Dlaczego więc Signal?

Bo jest najbardziej mainstreamowym komunikatorem w niszy, a jednocześnie jedyną “niszą” znaną w mainstreamie, prostą w obsłudze i instalacji. Innymi słowy: zgniłym kompromisem, z którego wszyscy będą równie niezadowoleni ;p

Znam wady Signala, części się nie przeskoczy: ale można wyłączyć powiadomienia z grupy, żeby “nie pikało”. Jeśli ktoś nie wie, gdzie i jak, niech da znać, mogę pomóc. Mogę też pomóc w zainstalowaniu samego signala (chociaż zdalnie będzie trudniej, więc jak ktoś ma na miejscu kogoś do pomocy, to niech skorzysta, jeśli nie – jakoś damy radę).

Wiem, że połączenie wszystkich powyższych aspektów zniechęci jakieś 99% ludzi, którzy wcześniej deklarowali zainteresowanie tym pomysłem, mimo to zdecydowałam się spróbować – właśnie w ramach “eksperymentu”. Może coś z tego wyjdzie, na Mastodonie też przez pierwsze miesiące mówiło się głównie do ściany ;) A czy docelowo zjawi się tam większa ilość ludzi, czy skończy się na prywatnym pokoju dla garstki osób – czas pokaże. W zasadzie każda z tych opcji ma nie tylko minusy, ale także wiele plusów :)

#politykacyfrowa #cyfryzacja #socjalizacja

Poradnik dużą wiarę pokłada w działaniu służb i sprawności systemu obrony – “działa system ochrony ludności”, “prowadzi lokalne centrum zarządzania kryzysowego”, zachęty do korzystania ze schronów (macie w swojej okolicy?), “służby komunalne poinformują Cię” itp. Chciałbym podzielać wiarę autorów w skuteczność i efektywność działań naszych służb. Kwestię polecania publicznych mediów jako godnych zaufania przemilczę.

Z drugiej strony w Poradniku jest sporo wartych zapamiętania aspektów – choćby zaopiekowanie się osobami starszymi i zwierzętami (także gospodarskimi!), wyposażenia domu w gaśnicę i koc gaśniczy (kto z Was ma?), pobranie map offline (ja skłaniałbym się bardziej w stronę papierowych) czy kwestia rozmawiania o zagrożeniach z dziećmi.

Lakoniczność broszury jest jej największą wadą. Ale ile osób przeczytałoby opasłe, drobiazgowe tomiszcze omawiające dziesiątki zagadnień? I z pewnością lepiej, by przeciętny obywatel sięgnął do tego tekstu, niż do porad jutubowych prepperów typu “kup broń i sam zdobądź potrzebne rzeczy” albo “naucz się zastawiać pułapki i upoluj jelenia”

Merytorycznie, rzeczowo i bez emocji – komentarz Marty Wietrzykowskiej, znaleziony na fb, opublikowany tutaj za jej zgodą.

“W prawie kanonicznym nie istnieje katalog „symboli religijnych” ani definicja mówiąca, kiedy dany przedmiot z samej formy staje się symbolem katolickim. Kościół nie chroni znaku graficznego, lecz konkretne przedmioty ze względu na ich przeznaczenie i użycie. Kluczowe są tu pojęcia przedmiotu świętego i przedmiotu przeznaczonego do kultu. Krzyż podlega ochronie kanonicznej wtedy, gdy został poświęcony lub pobłogosławiony, gdy jest używany w kulcie (np. liturgia, nabożeństwo), albo gdy znajduje się w miejscu świętym. Materiał, estetyka czy technika wykonania nie mają znaczenia — krzyż może być drewniany, metalowy czy wydrukowany w 3D. Jeśli jednak jest to zwykły przedmiot (gadżet, dekoracja, zabawka), niepoświęcony i nieużywany religijnie, prawo kanoniczne nie nadaje mu żadnego szczególnego statusu ani ochrony.

To rozróżnienie ma bezpośrednie znaczenie przy ocenie spraw na gruncie art. 196 kodeksu karnego. Ten przepis nie chroni krzyża jako rzeczy ani symbolu w sensie abstrakcyjnym. Chroni on wyłącznie uczucia religijne konkretnych osób, i to tylko wówczas, gdy dochodzi do ich obrazy poprzez publiczne znieważenie przedmiotu czci religijnej albo miejsca przeznaczonego do publicznego wykonywania obrzędów. Odpowiedzialność karna nie wynika więc z samego faktu użycia formy krzyża.

W przypadku krzyża będącego zabawką lub gadżetem (np. wydruk 3D), który nie został poświęcony, nie jest używany w kulcie i funkcjonuje w obrocie świeckim, co do zasady nie mamy do czynienia z „przedmiotem czci religijnej”. Samo jego zniszczenie, przerobienie czy użycie w sposób niereligijny nie wypełnia znamion art. 196 k.k. Decydujące stają się dopiero okoliczności dodatkowe: publiczny charakter działania, jego jednoznacznie znieważający sens oraz realna, obiektywnie ocenialna obraza uczuć religijnych odbiorców.

Wniosek jest wspólny dla obu porządków prawnych. Ani prawo kanoniczne, ani art. 196 k.k. nie operują zasadą „każdy krzyż podlega ochronie”. Ochrona pojawia się dopiero wtedy, gdy krzyż funkcjonuje jako przedmiot kultu lub czci, a nie jako neutralna forma czy przedmiot użytkowy. O tym, czy dochodzi do naruszenia prawa, nie decyduje sam kształt krzyża, lecz kontekst, przeznaczenie i sposób użycia.”

Moim zdaniem to, co piszesz, dobrze pokazuje, gdzie w tej sprawie przebiega realna granica, a gdzie zaczyna się jej sztuczne przesuwanie. W codziennym życiu funkcjonuje ogromna liczba przedmiotów ułożonych w kształt krzyża – płoty zbite z desek, stelaże, podstawki, elementy konstrukcyjne czy dekoracyjne – i one nie wywołują u wierzących reakcji religijnych, mimo że formalnie mają ten sam kształt. To nie jest żadna nowa intuicja, tylko coś, co przyjmuje także Kościół: znaczenie religijne nie wynika z samej formy, lecz z przeznaczenia i sposobu użycia przedmiotu.

Skoro więc prawo kanoniczne nie uznaje każdego krzyża za przedmiot święty, a ochroną obejmuje dopiero krzyż poświęcony lub używany w kulcie, to trudno uznać, że zwykła zabawka – nawet jeśli ma kształt krzyża – automatycznie staje się obiektem szczególnej ochrony religijnej. Przyjęcie takiej logiki prowadziłoby do absurdu i byłoby sprzeczne także z wewnętrznymi zasadami Kościoła.

W tej konkretnej sytuacji kluczowy problem wcale nie dotyczy religii. Jeśli nauczycielka rzeczywiście wyrzuciła czyjś przedmiot do kosza, to jest to zachowanie naganne, ale na poziomie wychowawczym i organizacyjnym szkoły, a nie prawa karnego czy ochrony symboli religijnych. Tego typu sprawy rozwiązuje się rozmową z dyrektorem albo konsekwencjami służbowymi, a nie eskalacją do sporu światopoglądowego.

Zresztą zasada byłaby identyczna, gdyby zamiast krzyża było plastikowe słoneczko albo inny gadżet: nauczyciel ma prawo zabrać przedmiot, żeby dzieci nie bawiły się nim na lekcji, ale powinien go oddać po zajęciach. Wyrzucanie cudzej własności jest nie w porządku niezależnie od tego, jaki ma kształt. W tym sensie religijny wymiar nie jest tu rozstrzygający.

Rozumiem też argument, że dla niektórych wierzących każdy krzyż jest symbolem religijnym i nie powinien być traktowany jak zabawka. To jest jednak osobiste podejście, które zasługuje na szacunek, ale nie może automatycznie wyznaczać granic odpowiedzialności prawnej ani być narzucane innym jako jedyna obowiązująca interpretacja. Prawo – zarówno kościelne, jak i świeckie – opiera się na kryteriach obiektywnych, a nie na indywidualnym odbiorze.

Właśnie dlatego trudno nie odnieść wrażenia, że w tej sprawie religia została wykorzystana instrumentalnie. Zamiast spokojnie wskazać, że problemem było niewłaściwe postępowanie wobec cudzej własności, dorobiono narrację o obrazie uczuć religijnych i ataku na wiarę. To przesunęło ciężar dyskusji z realnego problemu na emocjonalny i polityczny spór, który w gruncie rzeczy niewiele ma wspólnego ani z ochroną religii, ani z wychowaniem dzieci.”

Przyznam szczerze, że bałam się tego Patronite. Pomysł pojawił się już jakiś czas temu, ale poza blogiem nigdzie o tym nie informowałam.

Raz – że to jednak większe zobowiązanie, niż buy coffee, bałam się, czy sprostam oczekiwaniom.

Dwa – obiektywnie patrząc są inne, większe czy lepsze projekty, które warto wspierać (i sama staram się to robić w miarę możliwości), więc naturalnie pojawiła się u mnie wątpliwość, czy komuś mojego pokroju wypada zabiegać o tego typu wsparcie.

Trzy – wiem, jak mocno zdenerwowało niektórych to, że uruchomiłam buy coffee – a ja chcę po prostu pisać artykuły i sklejać prasówki, a nie wikłać się w konflikty. Z natury wolę budować mosty, niż stawiać mury.

A z drugiej strony – gdy zaryzykowałam i gdy pojawiły się pierwsze kawy czy pierwsze wpłaty na Patronite – to zrobiło mi się niezmiernie miło. Wyszukiwanie informacji, ich analizowanie, pisanie – to wszystko praca, która zajmuje sporo czasu. Teraz wiem, że obok ludzi, którzy chcą, żebym to rzuciła, są też tacy, którzy cenią moją działalność do tego stopnia, że są gotowi wesprzeć ją finansowo. To naprawdę daje kopa i przywraca motywację. Tak że, teraz już bardziej oficjalnie i otwarcie: jeśli cenicie to co robię i chcielibyście mnie wesprzeć finansowo, zapraszam na mojego Patronite. Progi zaczynają się już od symbolicznych 5 zł, które można dodać do Patronite, bez szkody dla dotychczas wspieranych projektów :–)

Możecie też wesprzeć moją twórczość w inny sposób, stawiając mi kawę oraz komentując, udostępniając czy lajkując moje wpisy w socialmediach :–)

Link do Patronite: https://patronite.pl/didleth Link do buy coffee: https://buycoffee.to/didleth

In today’s fast-evolving manufacturing landscape, the convergence of Information Technology (IT) and Operational Technology (OT) is no longer a futuristic concept — it has become a strategic imperative. As manufacturers strive for greater efficiency, intelligence, and speed, bridging IT and OT through Enterprise Resource Planning (ERP) systems offers a clear path forward.

By integrating ERP with OT environments such as sensors, PLCs, SCADA, and shop-floor automation platforms, manufacturers can unlock unprecedented visibility, operational agility, and real-time decision-making. This seamless data flow from the shop floor to the top floor eliminates silos and enables leaders to make smarter, faster, and more collaborative decisions.

This blog explores how ERP can serve as the critical digital backbone that unifies IT and OT — driving smarter manufacturing, Industry 4.0 progress, and sustainable competitive advantage.

What Is IT–OT Convergence?

IT–OT convergence in manufacturing refers to the integration of Information Technology systems — including ERP platforms, analytics engines, and enterprise applications — with Operational Technology systems that manage physical processes on the factory floor.

Traditionally, these two domains have operated independently. IT focused on business processes, data management, and enterprise-wide systems, while OT managed equipment control, machine automation, and production execution.

Today, successfully unifying these environments creates connected, intelligent manufacturing ecosystems fueled by real-time data. This convergence supports:

Better process visibility

Automated workflows

Faster decision-making

Predictive maintenance

Industry 4.0 transformation

With ERP at the center, IT and OT alignment becomes the foundation for digital factories of the future.

Strategy to Use ERP for IT–OT Convergence

Below are essential steps that enable organizations to integrate ERP with OT systems effectively:

1. Define the Target Vision

Success begins with clarity. Manufacturers must establish concrete objectives — whether improved efficiency, reduced downtime, or enhanced agility. This shared vision ensures that IT and OT teams remain aligned throughout the convergence journey.

1. Develop a Phased Roadmap

A structured roadmap allows organizations to move forward confidently. It should highlight milestones, required resources, risk management plans, and timelines. Phased execution minimizes disruption and maintains production stability.

1. Strengthen Communication Channels

Clear communication is vital across all levels of the organization. Teams must understand what IT–OT convergence involves, why it matters, and how it benefits their roles. Strong communication reduces resistance and creates alignment.

1. Leverage Existing Systems

Manufacturers don’t need to start from scratch. Integrating ERP with existing OT tools — such as MES, SCADA, data historians, and sensor-driven systems — creates value faster and more cost-effectively.

1. Connect Data Sources

Real power lies in unifying machine, production, and enterprise data streams. Integrating operational data into ERP systems enables improved analytics, forecasting, traceability, and planning accuracy.

1. Use Middleware for Integration

Middleware functions as a bridge that ensures interoperability between IT and OT. It enables seamless data exchange, real-time updates, and tighter process control across all systems.

1. Enable Data Analytics & Insights

By feeding OT data into ERP analytics, manufacturers can identify patterns, detect anomalies, and uncover optimization opportunities. This supports smarter strategies and predictive maintenance.

1. Monitor Continuous Performance

Ongoing monitoring ensures that the integration remains aligned with business targets. Visibility into KPIs enables proactive improvements while minimizing risks and downtime.

1. Expand Automation Capabilities

Automation eliminates repetitive tasks, reduces error rates, and accelerates production response times. With ERP and OT working together, automation becomes more intelligent and scalable.

1. Strengthen Cybersecurity

As IT and OT environments merge, cybersecurity becomes critical. Organizations must deploy authentication controls, encryption, monitoring tools, and intrusion detection to protect digital and physical assets.

Why Partner With Web Synergies?

At Web Synergies, we recognize that sustainable manufacturing transformation depends on unifying IT and OT into a single intelligent ecosystem. Our deep expertise in ERP implementation, industrial automation, and factory modernization enables manufacturers to unlock real-time visibility, operational optimization, and enterprise-wide intelligence.

With proven experience across global industries and a strong focus on security, scalability, and innovation, we help organizations navigate convergence with confidence. Partner with us to accelerate your transformation journey, eliminate fragmentation, and build a future-ready manufacturing enterprise.

FAQs

1. What is IT–OT convergence in the context of ERP? It refers to integrating ERP systems with operational technologies such as PLCs, sensors, MES, and SCADA. This creates a connected environment where business and production data work together in real time.

2. Why is ERP essential for IT–OT convergence in manufacturing? ERP serves as the digital core of a manufacturing ecosystem — standardizing data, supporting analytics, and driving decisions. Integration with OT improves responsiveness, visibility, and agility.

3. How can ERP be integrated with OT systems? Integration can be achieved using APIs, middleware, industrial connectors, and platform extensions that send machine and production data directly into ERP modules for analysis and reporting.

4. How does integration improve efficiency? Convergence enables predictive maintenance, automated workflows, real-time monitoring, and stronger resource utilization — reducing downtime and boosting productivity.

5. How should manufacturers begin their convergence journey? Start by defining business outcomes, assessing current tools, and building a phased integration roadmap. Working with an experienced partner ensures smoother execution and long-term results.

Ważne, aby zrozumieć, że RODO powstało w celu ochrony danych użytkowników, a nie w celu komplikowania ludziom życia. Jeżeli będziemy postępowali w sposób jasny dla użytkownika oraz będziemy mieli dobrą wolą poinformować go w sposób uczciwy, w jakim sposób będziemy przetwarzać jego dane, to ułatwimy sobie życie. Jeżeli chcemy coś ukryć, to na odwrót. Zapamiętajmy złotą zasadę: wszystkie fakty dotyczące przetwarzania danych powinny być znane osobie, od której żądamy zgody w momencie jej żądania.

Czytając informacje o przetwarzaniu danych, zwróćmy uwagę na następujące punkty:

• Czy polityka prywatności pozwala na marketing wykorzystujący zbierane dane behawioralne?
• Czy pozwalamy na trwałe usunięcie danych osobowych?
• Czy umożliwiamy dostęp podmiotów trzecich do naszych danych oraz komu?
• Czy istnieje wymóg powiadomienia użytkowników o naruszeniu danych i o zmianach w polityce?
• Czyli polityka określa praktyki związane z bezpieczeństwem przetwarzanych danych osobowych w tym udostępnianie ich służbom na żądanie?
• Czy jest jasne, dlaczego zbieramy konkretny rodzaj danych osobowych oraz w jaki sposób?
• Czy pozwala na kontrolę danych osobowych przez właściwe osoby do której te dane należą?

Na początek 2 ogłoszenia:

1. Zapraszam na mojego nowego bloga https://didleth.pl/ – nie likwiduję writefreely, ale docelowo będę teraz pisać na didleth.pl i tam teksty będą pojawiać się w pierwszej kolejności
2. Przygotowuję AMA, jeśli ktoś chce mnie o coś zapytać lub zwrócić mi na coś uwagę, to teraz jest ku temu dobra okazja https://mastodon.social/@didleth/115503548495606075

I już nie przedłużając – zapraszam na najnowszą prasówkę z cyfryzacji.

Ile dzieci korzysta w Polsce z mediów społecznościowych? Od czego wojsko polskie uzależnia udział w swoich szkoleniach? Kogo chroni anonimowość w internecie? (mój tekst). Czy można sobie kupić dane lokalizacyjne unijnego urzędnika? Czego domaga się Studio Ghiblii od OpenAI?

Podsumowania

1. O lobbistach w Brukseli i języku polskim w szkoleniu AI – podcast Techstorie https://open.spotify.com/episode/66fbS8dfExPh8unjyJ43tm

2. O teoriach spiskowych w gabinetach lekarskich i mediach antyspołecznościowych – newsletter The Download (en) https://www.technologyreview.com/2025/11/06/1127666/the-download-how-doctors-fight-conspiracy-theories-and-your-ai-footprint/

3. Technologie rozwijają się za szybko. Podcast za Rubieżą https://creators.spotify.com/pod/profile/miosz-szymaski2/episodes/Technologie-rozwijaj-si-za-szybko---Co-to-si-staneo--79--Za-Rubie---544-e3aed15

Sekcja polska

1. Przymus cyfrowy: na szkolenia wojskowe “skierowane do wszystkich pełnoletnich obywateli, którzy chcą zwiększyć swoje bezpieczeństwo i być przygotowanym na sytuacje kryzysowe” można się zapisać tylko przez aplikację mObywatel. Przecież wiadomo, że prawdziwy Polak to tylko taki, który kocha Google'a czy Apple'a (bo to na nich działa aplikacja mObywatel). Czy wojskowi mówią na serio? Czy jedynie próbują w ten sposób postraszyć i zachęcić do kupna smartfona z jedynymi słusznymi systemami operacyjnymi, a sprytniejsi i tak się zarejestrują inną metodą? Nie wiem, ale do obywateli poszedł de facto komunikat “rejestracja możliwa tylko dla tych, którzy mają smartfona z iOS czy Androidem i mObywatelem”– i tym razem nie jest to kaczka dziennikarska. https://www.wojsko-polskie.pl/wgotowosci/pilotaz-2025/

2. Pół roku po publikacji raportu „Internet dzieci” organizatorzy inicjatywy ogłaszają wyniki śródrocznego raportu z aktywności dzieci i młodzieży w internecie. https://higienacyfrowa.pl/publikacje/internet-dzieci/

3. Trwają prace nad wdrożeniem w Polsce akta o usługach cyfrowych (Digital Service Act, DSA). Ustawa pojawia się głównie w związku z zarzutami o możliwą cenzurę. Co to jest DSA i jak wygląda w nim kwestia cenzury? https://panoptykon.org/cenzura-dsa

4. Fundacja Panoptykon: “Możemy do końca świata podnosić larum, że dzieci siedzą w telefonach, wpadają w uzależnienia od technologii, przesyłają sobie nieodpowiednie materiały, ale bez współpracy całego środowiska wokół dziecka nie wyrwiemy ich ze szponów cyberkorporacji.” https://www.facebook.com/Panoptykon/posts/pfbid02FDyh3hCtmisYLqU1mV6Rq1pAB6h12uRAbYkS2AUDNiH1NLjTHUfUgffKdhux2W66l

5. Trochę o planowanych zmianach w ustawie medialnej https://samorzad.pap.pl/kategoria/aktualnosci/projekt-noweli-ustawy-medialnej-samorzadom-zostana-biuletyny-bez-reklam https://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-koniec-z-abonamentem-rtv-ale-nie-tylko-co-zmienia-nowa-ustaw,nId,8035880 https://www.wirtualnemedia.pl/tvp-polskie-radio-projekt-ustawa-medialna-koniec-abonament-rtv-krrit-opinie-eksperci,7216564824394400a

6. Cenzura staropolska. Czego zakazywano w I RP? (Podcast Muzeum Historii Polski) https://www.youtube.com/watch?v=_uARAHv8JXs

7. Namawiali do przesyłania intymnych zdjęć, a potem szantażowali. 3 mężczyzn skrzywdziło ponad 70 osób https://cyberdefence24.pl/cyberbezpieczenstwo/flirt-i-intymne-zdjecia-policja-zatrzymala-szantazystow

8. Kolejna kampania wymierzona w klientów PKO BP https://moje.cert.pl//komunikaty/2025/54/kolejna-kampania-wymierzona-w-klientow-pko-bp/

9. Policja nie może przechowywać danych bez wyraźnego celu – ważny wyrok NSA https://niebezpiecznik.pl/post/policja-nie-moze-przechowywac-danych-bez-wyraznego-celu-wazny-wyrok-nsa/

10. Magda Bigaj o goodwashingu – zostawiam w sekcji polskiej ze względu na akcję propagandową TikToka przed ogłoszeniem raportu śródrocznego Internet Dzieci https://www.facebook.com/magda.bigaj/posts/pfbid02XVt64b26WMkvmdQQNBHdAGvGLhzC471nhHWpFPWAJwt3SmVhxJaEy69sbUkdSB3Bl

11. Odwołana właśnie dyrektor Centrum e-Zdrowia odpowiedzialna za przetarg na voicebota z KPO https://x.com/annawitten/status/1986465410128998908

12. Zamieszanie wokół książki Karoliny Opolskiej. Przypisy z AI? “Wyjaśniamy nieporozumienie” https://www.wirtualnemedia.pl/zamieszanie-wokol-ksiazki-karoliny-opolskiej-przypisy-z-ai-wyjasniamy-nieporozumienie-artur-wojcik,7218626530908960a

13. Podcast “Na celowniku” – O sztucznej inteligencji w służbach specjalnych https://www.nacelowniku.com/p/157-herman-and-dubiel-smutni-panowie

14. Marek Świerczek: W Polsce postrzegamy Rosjan jako nieudolnych barbarzyńców. Tak nie jest https://www.rp.pl/konflikty-zbrojne/art43254361-marek-swierczek-w-polsce-postrzegamy-rosjan-jako-nieudolnych-barbarzyncow-tak-nie-jest

15. E-dyplomy na uczelniach. Sejmowa komisja przyjęła projekt https://cyberdefence24.pl/polityka-i-prawo/e-dyplomy-na-uczelniach-sejmowa-komisja-przyjela-projekt

16. Rosyjskie małżeństwo zatrzymane za szpiegostwo i terroryzm otrzymywało pieniądze z polskiego MSZ https://www.rp.pl/sluzby/art43287771-agent-fsb-ze-stypendium-polskiego-rzadu-jak-rosyjski-szpieg-znalazl-sie-na-specjalnej-liscie-msz

17. “Młodzi Polacy piszą CV za pomocą sztucznej inteligencji, a potem ta sama sztuczna inteligencja “wyrzuca” te aplikacje do kosza” (link za LinkedInem Rafała Pikuły) https://spidersweb.pl/plus/2025/11/dlaczego-mlodzi-polacy-nie-moga-znalezc-pracy

18. CBZC rozbiło grupę zajmującą się fałszywymi inwestycjami. Oszukali 1500 osób na ponad 75 milionów złotych https://sekurak.pl/cbzc-rozbilo-grupe-zajmujaca-sie-falszywymi-inwestycjami-oszukali-1500-osob-na-ponad-75-milionow-zlotych/

19. CBZC pozytywnie ocenia podpisanie przez Polskę Konwencji ONZ o zwalczaniu cyberprzestępczości https://cyberdefence24.pl/armia-i-sluzby/ataki-na-polske-cbzc-konwencja-onz-nam-pomoze

20. Wrocław: wyciekły numery ksiąg wieczystych https://cyberdefence24.pl/cyberbezpieczenstwo/wroclaw-wyciekly-numery-ksiag-wieczystych

21. TVP z miniserialem na TikToku. Chce dotrzeć do młodych (czekam z niecierpliwością na jakąś młodzieżową reklamę TVP na paczce papierosów, skierowaną do młodzieży palącej ukradkiem w szkolnej toalecie...i zaznaczam, że to ironia – ze szczerą obawą, że ktoś z TVP to przeczyta i uzna za znakomity pomysł) https://www.wirtualnemedia.pl/tvp-z-miniserialem-na-tiktoku-chce-dotrzec-do-mlodych,7217904344636000a

Sekcja ogólna

1. „Miej odwagę pokazać twarz!” – kogo chroni anonimowość w internecie? (mój tekst) https://didleth.pl/miej-odwage-pokazac-twarz-kogo-chroni-anonimowosc-w-internecie/

2. Databroker Files: dane unijnych urzędników na sprzedaż (polecam cały ten cykl, bo to kawał dobrej dziennikarskiej roboty) (de, fr, en – francuskiego nie znam, więc nie czytałam, ale dorzucam dla tych, którzy znają francuski) https://netzpolitik.org/2025/databroker-files-datenhaendler-verkaufen-metergenaue-standortdaten-von-eu-personal/ https://netzpolitik.org/2025/databroker-files-targeting-the-eu/ https://www.lemonde.fr/pixels/article/2025/11/04/comment-des-donnees-publicitaires-permettent-de-pister-des-responsables-de-l-ue_6651547_4408996.html https://netzpolitik.org/2025/databroker-files-all-you-need-to-know-about-how-adtech-data-exposes-the-eu-to-espionage/

3. FBI próbuje zdemaskować właściciela archive.today (en) https://www.404media.co/fbi-tries-to-unmask-owner-of-infamous-archive-is-site/

4. Jak uregulować ChatGPT? Unia Europejska nadal nie wie https://techspresso.cafe/2025/11/03/jak-uregulowac-chatgpt-unia-europejska-nadal-nie-wie/

5. Tinder wykorzystuje AI, aby dowiedzieć się więcej o użytkownikach – będzie wykorzystywać pytania oraz zdjęcia z galerii telefonu (en) https://techcrunch.com/2025/11/05/tinder-to-use-ai-to-get-to-know-users-tap-into-their-camera-roll-photos/

6. Japońskie Stowarzyszenie ds. Dystrybucji Treści za Granicą (CODA), do którego należą m. in. Studio Ghibli czy Bandai Namco, wystosowało list otwarty do OpenAI https://www.proto.pl/aktualnosci/japonscy-tworcy-wizualni-domagaja-sie-aby-openai-zaprzestalo-trenowania-modeli-ai-na-ich-dzielach/ https://techcrunch.com/2025/11/03/studio-ghibli-and-other-japanese-publishers-want-openai-to-stop-training-on-their-work/ https://www.facebook.com/GhibliMind/posts/pfbid0Q1zMLuSN1TCsVP9C5hbMqjtF7vun14vAHNQqoDKQTx31CnU6WjnDb8NV7t5a8kgzl

7. Indie: zagrożenia ze strony AI mają “efekt mrożący” na internetową aktywność kobiet (en) https://www.theguardian.com/global-development/2025/nov/05/india-women-ai-deepfakes-internet-social-media-artificial-intelligence-nudify-extortion-abuse

8. Bawarski rząd będzie współpracować z Microsoftem https://kontrabanda.net/r/rzad-bawarii-planuje-przeniesc-sie-na-uslugi-microsoftu-do-konca-tego-roku/

9. Francja: dochodzenie w związku z promowaniem materiałów samobójczych na TikToku (en) https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-11-04/tiktok-investigated-in-france-over-content-that-promotes-suicide

10. Założycie Internet Archive o wieloletnich bataliach prawnych: “„Przetrwaliśmy. Ale to zniszczyło Bibliotekę” (en) https://arstechnica.com/tech-policy/2025/11/the-internet-archive-survived-major-copyright-losses-whats-next/

11. Norweski fundusz przeciwko przyznaniu Muskowi pakietu wynagrodzeń o wartości ponad 1 biliona dolarów (en) https://techcrunch.com/2025/11/04/norways-wealth-fund-vote-is-latest-blow-to-musks-1-trillion-pay-package/

12. UE zmniejszy ochronę danych osobowych? (de) https://netzpolitik.org/2025/digitaler-omnibus-eu-kommission-strebt-offenbar-kahlschlag-beim-datenschutz-an/

13. Zjednoczone Emiraty Arabskie: krajowy program sekwencjonowania genów ma już próbki DNA 750 tys. z ok. miliona mieszkańców kraju. Państwo liczy na to, że stanie się potęgą łącząc sztuczną inteligencję z danymi genomowymi (en) https://www.bloomberg.com/news/features/2025-11-06/the-uae-is-winning-the-race-to-sequence-an-entire-country-s-dna

14. Ruter, norweski przewoźnik, wykazał, że autobusy chińskiej produkcji mogą być zdalnie kontrolowane https://kontrabanda.net/r/ruter-norweski-przewoznik-wykazal-ze-autobusy-chinskiej-produkcji-moga-byc-zdalnie-kontrolowane/

15. Jak wygląda nowoczesna sala operacyjna (de) http://heise.de/-11066940

16. Po aferze z dziecięcą sekslalką francuski minister zagroził, że zakaże Shein działalności we Francji. Firma wycofała się ze sprzedaży sekslalek (en) https://www.lemonde.fr/en/economy/article/2025/11/03/shein-bans-all-sex-dolls-after-france-s-outrage-over-childlike-ones_6747064_19.html

17. Singapurski parlament przyznał władzom więcej uprawnień do blokowania szkodliwych treści w mediach społecznościowych (en) https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-11-05/singapore-law-gives-it-more-powers-over-tiktok-facebook-content

18. 1,3 mld nowych haseł w Have I Been Pwned (de) https://www.heise.de/news/Have-I-Been-Pwned-Milliarden-neuer-Passwoerter-in-Sammlung-11067453.html

19. Microsoft stworzył fikcyjny marketplace do testowania agentów AI (en) https://techcrunch.com/2025/11/05/microsoft-built-a-synthetic-marketplace-for-testing-ai-agents/

20. OpenAI i Amazon podpisują umowę o wartości 38 mld dolarów (en) https://techcrunch.com/2025/11/03/openai-and-amazon-ink-38b-cloud-computing-deal/

21. USA: TikTok chce zorganizować galę rozdania nagród (en) https://techcrunch.com/2025/11/03/tiktok-announces-its-first-awards-show-in-the-us/

22. W związku ze sporem prawnym abonenci YT TV stracili dostęp do kanałów Disneya (en) https://arstechnica.com/gadgets/2025/11/youtube-tvs-disney-blackout-reminds-users-that-they-dont-own-what-they-stream/

23. Według Reutersa aż 10% przychodów Meta pochodzi z reklam oszustów https://infosec.exchange/@zaufanatrzeciastrona/115504930753365203

24. Być może model stylu literackiego powinien być chroniony https://blog.humanistyka.dev/2025/11/byc-moze-model-stylu-literackiego-powinien-byc-chroniony

25. Zmiany w FB: będzie można zmienić grupę prywatną na publiczną, tak, by dotychczasowe wpisy nie stały się z automatu bardziej publiczne (en) https://techcrunch.com/2025/11/03/facebook-groups-can-now-go-public-without-exposing-members-private-posts/

26. Spotify: użytkownicy spędzają dwukrotnie więcej czasu na oglądaniu video, niż w poprzednim roku (en) https://techcrunch.com/2025/11/04/spotify-now-has-half-a-million-video-podcasts-which-nearly-400m-users-have-watched/

27. LLMy nie potrafią wiarygodnie wyjaśnić, jak działają (en) https://arstechnica.com/ai/2025/11/llms-show-a-highly-unreliable-capacity-to-describe-their-own-internal-processes/

28. Amazon pozywa Perplexity (en) https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-11-04/amazon-demands-perplexity-stop-ai-agent-from-making-purchases

29. USA: Senat odrzuca cła Trumpa (en) https://www.politico.com/live-updates/2025/10/30/congress/senate-rejects-trumps-global-tariffs-00630111

30. Alphabet sprzedaje obligacje korporacyjne o wartości 25 mld dolarów (en) https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-11-03/alphabet-to-sell-at-least-3-billion-bonds-to-fund-ai-expansion

31. Autorytarna sieć powiązań polityczno-technologicznych zagraża europejskiej suwerenności (de) https://netzpolitik.org/2025/interaktive-webseite-wie-autoritaere-tech-netzwerke-die-europaeische-souveraenitaet-gefaehrden/

32. Europejscy i chińscy klienci Tesli masowo rezygnują z zakupu (en) https://arstechnica.com/cars/2025/11/after-a-great-q3-tesla-sees-double-digit-declines-all-over-europe/

33. Jak działa australijski zakaz socialmediów dla dzieci poniżej 16 r. ż.? (en) https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-11-05/how-will-australia-s-social-media-ban-for-kids-work-which-platforms-are-banned

34. USA: zmniejszono liczbę lotów, bo kontrolerzy lotów nie otrzymali pensji (en) https://www.lemonde.fr/en/economy/article/2025/11/06/trump-administration-grounds-thousands-of-flights-due-to-us-government-shutdown_6747166_19.html

35. W. Brytania: firma szkoląca AI na zbiorach danych bez zgody ich właścicieli wygrała w sądzie proces z agencją fotograficzną (en_ https://www.theguardian.com/media/2025/nov/04/stabilty-ai-high-court-getty-images-copyright

36. Kontrola czatu: Dania chce, aby Komisja Europejska poddała ocenie łagodniejszą wersję proponowanych rozwiązań (de) https://netzpolitik.org/2025/daenischer-vorschlag-der-kampf-um-die-chatkontrolle-ist-noch-nicht-vorbei/

37. Gemini w Google Maps ma umożliwić nawigowanie bez użycia rąk (en) https://techcrunch.com/2025/11/05/google-maps-bakes-in-gemini-to-improve-navigation-and-hands-free-use/

38. Smart Ring od Mety – podoba mi się komentarz Artura Kurasińskiego “Mówienie do pierścienia? Gdzieś to widziałem...” ;) https://www.facebook.com/akurasinski/posts/pfbid02fGovEAgRuUEZR1mMCZjxUHHmdM9QMuUDxdmggnY2X4GY2s7vNK3sB3VH8DTDyvyjl

39. Metale ziem rzadkich – broń gospodarcza Chin i wyzwanie dla Europy https://krytykapolityczna.pl/swiat/metale-ziem-rzadkich-surowce-krytyczne-chiny-europa/

#prasówka #cyfryzacja

Na początek 2 ogłoszenia: 1. Zapraszam na mojego nowego bloga https://didleth.pl/ – nie likwiduję writefreely, ale docelowo będę teraz pisać na didleth.pl i tam teksty będą pojawiać się w pierwszej kolejności

1. Przygotowuję AMA, jeśli ktoś chce mnie o coś zapytać lub zwrócić mi na coś uwagę, to teraz jest ku temu dobra okazja https://mastodon.social/@didleth/115503548495606075

I już nie przedłużając – zapraszam na najnowszą prasówkę feministyczną. Czy Unia Europejska faworyzuje mniejszości? Dlaczego Shein trafił na celownik francuskich władz? Jak transformacja cyfrowa wpływa na kobiety?

1. Aborcja. Pierwszy sukces inicjatywy „My voice, my choice” w PE https://oko.press/na-zywo/na-zywo-relacja/aborcja-pierwszy-sukces-inicjatywy-my-voice-my-choice-w-pe

2. „Miej odwagę pokazać twarz!” – kogo chroni anonimowość w internecie? (mój tekst) https://didleth.pl/miej-odwage-pokazac-twarz-kogo-chroni-anonimowosc-w-internecie/

3. Shein na celowniku francuskich organów nadzorczych za sprzedaż sekslalki stylizowanej na dziecko (en) https://www.bbc.com/news/articles/c4gjjyvg1nqo

4. Kim są „wredne dziewczyny” i jak je rozgryźć https://kosmosdladziewczynek.pl/portal-wiedzy/relacje/kim-sa-wredne-dziewczyny-i-jak-je-rozgryzc

5. Łotwa jako pierwszy kraj Unii Europejskiej zdecydowała się na wypowiedzenie Konwencji Stambulskiej https://www.facebook.com/seksedpl/posts/pfbid0Hini51QWLnute4XFg4SZBhr8h1tVGb876PZ7jid2J2ApanqJPBafUAYJTaDwe8fHl

6. Dlaczego mężczyźni za męskość płacą zdrowiem? O dyskryminacji mężczyzn https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/spoleczenstwo/2319747,1,mezczyzni-dyskryminowani-co-czuja-czego-sie-boja-i-dlaczego-za-meskosc-placa-zdrowiem.read

7. Nie tylko luka płacowa. Transformacja cyfrowa zostawia kobiety w tyle https://businessinsider.com.pl/praca/nowe-technologie-stare-stereotypy-cyfrowa-rewolucja-nie-dla-wszystkich/khkhrz5

8. UE promuje równość czy faworyzuje mniejszości? Wartości unijne pod lupą https://demagog.org.pl/analizy_i_raporty/ue-promuje-rownosc-czy-faworyzuje-mniejszosci-wartosci-unijne-pod-lupa/

9. Więcej małżeństw polsko-ukraińskich to dowód na dobrą integrację? https://krytykapolityczna.pl/kraj/polsko-ukrainskie-malzenstwa-integracja-migracja-spoleczenstwo/

10. “Komentarze organizatora konkursu Miss Universe pod adresem jednej z uczestniczek, Fátimy Bosch sprawiły, że inne kandydatki, w geście solidarności z koleżanką, zaczęły opuszczać pomieszczenie” https://kobieta.rp.pl/styl-zycia/art43301231-starcie-uczestniczki-miss-universe-z-dyrektorem-konkursu-brak-szacunku-wobec-kobiety

11. AI zniekształca obraz ludzkiego ciała, kreując je na wyjątkowo szczupłe (de) https://netzpolitik.org/2025/extra-duenn-generative-ki-verzerrt-unser-koerperbild/

12. Rezygnacja z gotowania dla współmałżonka, a także skorzystanie z profesjonalnego wsparcia osób wykonujących powtarzalne obowiązki domowe, takie jak sprzątanie czy zakupy, mogą okazać się zbawienne dla związku https://kobieta.rp.pl/psychologia/art43278391-naukowcy-udowadniaja-delegowanie-obowiazkow-domowych-uszczesliwia-malzonkow

13. Działaczki Aborcyjnego Dream Teamu rozczarowane postawą policji (ostrzegam przed specyficznym językiem) https://szmer.info/post/10551686

14. Radosław Sikorski o Margaret Thatcher https://ciekawostkihistoryczne.pl/2025/11/04/margaret-thatcher-kobieta-ktora-pomogla-obalic-komunizm/

15. Papież przyjął rezygnację biskupa zaangażowanego w wieloletni romans z kobietą (en) https://www.lemonde.fr/en/global-issues/article/2025/11/06/french-bishop-forced-to-resign-over-relationship-with-woman-vatican-says_6747169_199.html

16. Maria Bonaparte – księżna i psychoanalityczka, która uratowała Freuda https://ciekawostkihistoryczne.pl/2025/11/01/maria-bonaparte-ksiezna-i-psychoanalityczka-ktora-uratowala-freuda/

17. “Dramat na X: marka Nike zaprezentowała odzież sportową na grubej modelce” (Pani od feminatywów) https://www.instagram.com/paniodfeminatywow/reel/DQkKNKqDFiN/

18. “Efekt odwrotnego działania urody” – czy atrakcyjność może zaszkodzić influencer(k)om? (en) https://arstechnica.com/health/2025/11/why-being-too-attractive-can-hurt-fitness-influencers/

19. Celebrantka pogrzebów humanistycznych: Normalizuję to, co się z nami dzieje jako ludźmi https://kobieta.rp.pl/wywiad/art43267841-celebrantka-pogrzebow-humanistycznych-normalizuje-to-co-sie-z-nami-dzieje-jako-ludzmi

20. “„To dla mnie obcy dokument, nie znałam go, nie zatwierdzałam. Nie zgadzam się też z 90 proc. treści” – mówi OKO.press Danuta Kozakiewicz, dyrektorka SP nr 103 w Warszawie, podpisana jako jedna z autorek rekomendacji zmian w zasadach zadawania i oceniania zadań domowych” https://oko.press/zamieszanie-wokol-prac-domowych-rekomendacje-zmian-znikaja-z-sieci-po-kilku-godzinach

21. Moc okresu. Czego dorosłe kobiety nie wiedziały przed swoją pierwszą miesiączką https://kosmosdladziewczynek.pl/portal-wiedzy/cialo/moc-okresu-czego-dorosle-kobiety-nie-wiedzialy-o-swojej-pierwszej-miesiaczce

22. Indie: zagrożenia ze strony AI mają “efekt mrożący” na internetową aktywność kobiet (en) https://www.theguardian.com/global-development/2025/nov/05/india-women-ai-deepfakes-internet-social-media-artificial-intelligence-nudify-extortion-abuse

23. O wygumkowywaniu kobiet z odkryć naukowych (Ilona Kostecka) https://www.instagram.com/p/DQd7LtSCHsw/

24. Kosmos to męska przestrzeń? (Pani od feminatywów) https://www.instagram.com/szczeliny_/p/DQlsQPYAkNy/

25. SChM: jak dbać o higienę jąder? https://www.facebook.com/schmorgpl/posts/pfbid0FHFmzzkJ4816QcApFcdNLwsgVzisLcFFNG3izZocR4GL2qa89huV68x9K4V39Q9il

26. Feminists in the City, czyli herstoria Paryża https://krytykapolityczna.pl/multimedia/feminists-in-the-city-czyli-herstoria-paryza/

27. “Młodzi Polacy piszą CV za pomocą sztucznej inteligencji, a potem ta sama sztuczna inteligencja “wyrzuca” te aplikacje do kosza” (link za LinkedInem Rafała Pikuły) https://spidersweb.pl/plus/2025/11/dlaczego-mlodzi-polacy-nie-moga-znalezc-pracy

28. “Kto napędza populistyczną rebelię? Osoby w średnim wieku” (en) https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/nov/07/gen-x-internet-radicalisation-populist

29. Namawiali do przesyłania intymnych zdjęć, a potem szantażowali. 3 mężczyzn skrzywdziło ponad 70 osób https://cyberdefence24.pl/cyberbezpieczenstwo/flirt-i-intymne-zdjecia-policja-zatrzymala-szantazystow

30. Indie: zagrożenia ze strony AI mają “efekt mrożący” na internetową aktywność kobiet (en) https://www.theguardian.com/global-development/2025/nov/05/india-women-ai-deepfakes-internet-social-media-artificial-intelligence-nudify-extortion-abuse

31. Dwóch francuskich policjantów oskarżonych o gwałt na przebywającej w areszcie kobiecie (en) https://www.lemonde.fr/en/france/article/2025/11/02/two-french-policemen-charged-for-allegedly-raping-a-woman-in-custody_6747018_7.html

#feminizm #femiprasówka

To pierwszy wprowadzający wpis, a zdarzenia w nim się dziejące miały miejsce w 2021 roku, teraz jak dobrze widzę, mamy 2025 rok, zatem coś jeszcze będę miał do powiedzenia.

Od teraz wszystkie nowe treści będą się pojawiały tam. Osoby subskrybujące przez RSS lub fediverse powinny zaktualizować swoje kanały.

Obecną stronę pod https://writefreely.pl/anedroid pozostawiam na swoim miejscu, żeby nie psuć linków.

Zatem, po kolei omówmy sobie te trudne pojęcia. Polecam przeczytać całość, nawet jeśli nie wszystko będzie dla was zrozumiałe, aby w waszych głowach powstało ogólne rozróżnienie, co jest do czego.

Komputer

Komputery stacjonarne (PC), laptopy, notebooki – to zazwyczaj mamy na myśli, mówiąc „komputer”. To tzw. komputery ogólnego przeznaczenia – można ich używać do czytania, pisania, projektowania, oglądania zdjęć i filmów, grania w gry, i nie tylko.

Słowo „komputer” znaczy tyle, co „maszyna przetwarzająca dane” (ang. compute – obliczać). Tak więc komputerem jest również kalkulator, aparat cyfrowy, bankomat czy nawet drukarka. Każde na swój sposób przetwarza dane. Jakie to są dane – to już zależy od urządzenia i zadania jakie wykonuje.

Sieć komputerowa

Najogólniej z siecią mamy do czynienia wówczas, gdy jakieś obiekty łączy się ze sobą w pewną całość. Połącz miasta, a otrzymasz sieć dróg. Połącz elektrownie, transformatory i gospodarstwa domowe, a otrzymasz sieć energetyczną. Połącz zbiorniki, rury i pompy, a otrzymasz sieć wodo- lub gazociągową. Połącz komputery, a otrzymasz sieć komputerową.

Po co łączyć komputery? By mogły się komunikować i być bardziej użyteczne jako całość – czasem jak maszyny w fabryce tworzące zwarty system, a czasem jak sieć dróg ułatwiająca przemieszczanie się ludzi i towarów lub – w przypadku komputerów – sieć zwiększająca dostępność danych przez ułatwienie ich przepływu (żeby nie latać z pendrivem w tę i z powrotem!).

Komputery można łączyć na różne sposoby: USB, Bluetooth, Wi-Fi, Ethernet (kabel sieciowy), światłowód, itd. Ważne, by nie tylko istniało fizyczne połączenie, ale by urządzenia po obu stronach:

1. porozumiewały się „tym samym językiem”,
2. miały „o czym gadać”.

Bez tego komunikacja nie nastąpi – albo dlatego, że brakuje zrozumienia (kompatybilności), albo w ogóle nie ma sensu. Dlatego na potrzeby sieci (i nie tylko sieci) wymyślono różne uniwersalne formaty danych. Wiele z nich znają nawet niezbyt „techniczne” osoby: JPEG – format grafiki, MP3 – format zapisu dźwięku, PDF – dokumenty cyfrowe, itd. W świecie komputerów funkcjonuje też wiele formatów, które niekoniecznie musimy kojarzyć, bo nie mamy z nimi tak bezpośredniej styczności; a jednak są one wykorzystywane praktycznie wszędzie.

Należy tu poczynić rozróżnienie między formatem a protokołem. Formaty opisują dane. Protokoły opisują komunikację. Formaty są jak dokumenty w urzędzie: mają różne rubryki o określonym przeznaczeniu i jako całość niosą za sobą jakąś informację. Protokoły są jak procedury: mówią nam, jak załatwić sprawę, a urzędnikom, co powinni zrobić w odpowiedzi na dostarczony wniosek.

I tak naprawdę trudno o bardziej konkretny opis sieci komputerowej, skoro zasady i cel komunikacji mogą być tak różne. W szczególności nie każda sieć musi mieć adresy IP, routery i switche, choć gdy informatyk powie „sieć”, taką właśnie sieć zazwyczaj ma na myśli. Dlaczego? Bo gdy maszyny mają jeden standardowy sposób komunikacji, wszystkim łatwiej się żyje.

Internet

Dosłownie znaczy „międzysieć” lub „sieć sieci”. Internet jest siecią komputerową o zasięgu ogólnoświatowym, złożoną z mniejszych sieci. Na jej szkielet składają się połączenia międzykontynentalne, dalej rozdziela się na coraz mniejsze: międzypaństwowe, krajowe, czasem miejskie, a w końcu domowe lub instytucjonalne (dla firm, organizacji, itp.).

I teraz uwaga: urządzenia w internecie mogą wymieniać dowolne dane i w dowolnym celu. Strony WWW, wyszukiwarki, e-mail, komunikatory, wideorozmowy, media społecznościowe czy usługi chmurowe nie są internetem – są to różne zastosowania internetu do określonych celów. W przyszłości mogą powstać (i powstają już teraz) nowe zastosowania i nie będzie to nowy internet. Pamiętajmy, że internet to globalna sieć ogólnego przeznaczenia.

Zapominając na chwilę o tych wszystkich zastosowaniach, między urządzeniami końcowymi – czyli komputerami z których korzystamy – jest wielu pośredników, począwszy od domowych routerów, przez dostawców internetu (PLAY, Orange, T-Mobile), a skończywszy na szkielecie sieci spinającym całość. Jak sprawić, by komunikat dotarł odpowiednią trasą z punktu A do punktu B? Tym właśnie zajmuje się internet.

Oczywiście inaczej niż w przypadku dróg, zera i jedynki nie posiadają mapy ani GPS-a. Nie wchodząc zanadto w szczegóły techniczne: wszystkie urządzenia na które składa się internet mają wspólny język – protokół IP (Internet Protocol). O IP można myśleć jak o kopercie – na zewnątrz musi być poprawnie zaadresowana, ale interpretacja jej zawartości należy już do odbiorcy.

Wi-Fi

Wielu ludzi utożsamia Wi-Fi z internetem. Często w sklepach, restauracjach czy na lotniskach można napotkać naklejki czy kartki mówiące o „darmowym Wi-Fi”. W takim miejscu można swobodnie korzystać z internetu, a opłaty za transfer ponosimy nie my, lecz właściciel.

Tymczasem założenie, jakoby Wi-Fi zawsze miało się równać dostępowi do internetu, jest nieprawdziwe. Możecie się o tym sami przekonać, włączając w smartfonie tryb samolotowy i jednocześnie hotspot Wi-Fi. Czy inne urządzenia mogą się połączyć? Tak. Czy będą miały dostęp do internetu? Nie.

Jaki z tego pożytek, zapytacie? Otwierając hotspot Wi-Fi, tworzymy sieć bardzo przypominającą internet, ale o wiele, wiele mniejszą. Bardzo łatwo w niej uruchomić serwer np. WWW, a z niego udostępniać jakieś pliki (nawet smartfon może to zrobić!). Można grać w niektóre gry sieciowe. Czasem aplikacje potrafią same odkryć swoją obecność, innym razem konieczne będzie przepisanie adresu IP lub zeskanowanie kodu QR.

Wyłączywszy Wi-Fi z dostępu do internetu, odkryliśmy bezpośrednią komunikację. Pozostaje ona dla nas dostępna niezależnie czy internet jest, czy go nie ma. Następnym razem zamiast wysyłać duży plik na chmurę albo e-mailem, których serwery znajdują się nawet za granicą, użyjmy Wi-Fi. Będzie szybciej – bo jedynym pośrednikiem jest router – i zaoszczędzimy na transmisji danych, bo dane nie docierają do dostawcy internetu. Nawiasem mówiąc, Wi-Fi jest kilkunasto- lub nawet kilkudziesięciokrotnie szybsze od Bluetooth.

Zainspirowałem was? Jeśli chcecie spróbować, poszukajcie aplikacji typu „serwer HTTP”. Jest tego mnóstwo.

Połączenia kablowe i światłowodowe są jeszcze szybsze, i pozwalają na dokładnie to samo.

WWW (web)

WWW (World Wide Web), czyli strony internetowe, to jedno z zastosowań internetu, choć nie jest z internetem nierozerwalnie związane. Celem WWW jest stworzenie zdecentralizowanego systemu informacyjnego. Składa się z dwóch części:

1. Format HTML (HyperText Markup Language) – opisuje treść strony, którą można wyświetlić na ekranie. Spełnia podobną rolę co PDF, ale jego możliwości sięgają znacznie dalej.
2. Protokół HTTP (HyperText Transfer Protocol) – zajmuje się dostarczeniem strony z serwera do przeglądarki.

Na stronę składają się pliki HTML + opcjonalne zasoby typu obrazki, style, czcionki, itp. Taką stronę można stworzyć samodzielnie i otworzyć w przeglądarce, i do żadnej z tych rzeczy nie jest potrzebny internet. Możecie się o tym przekonać, tworząc dokument tekstowy w programie typu *Office (LibreOffice, Open Office, OnlyOffice, Microsoft Word, itp.) i zapisując jako plik HTML. Gdy potem otworzycie ten plik, odpali się przeglądarka z waszą stroną, nawet gdy internet będzie wyłączony.

Strony WWW zwykle nie składają się z tylko jednego pliku HTML, lecz z wielu. Każdy taki plik to jakby oddzielny „ekran” czy też widok w przeglądarce, i sam również bywa nazywany „stroną”, co może być mylące. Czy mówiąc „strona” mamy na myśli stronę jako całość, a może tylko pojedynczą „stronę”?

Przeglądarka WWW

Przeglądarka to aplikacja do otwierania stron – czy to z serwera przez HTTP, czy też z lokalnego pliku. Praktycznie w każdym systemie operacyjnym jest jakaś przeglądarka. Do najpopularniejszych należą: Firefox, Chrome, Safari, Opera, Brave, Vivaldi.

Za każdym razem gdy otwieramy jakąś stronę (za wyjątkiem plików na naszym komputerze), nasza przeglądarka kontaktuje się z odpowiednim serwerem wysyłając mu link, a serwer odsyła przeglądarce żądany plik lub informację o błędzie (np. 404 – nie ma takiej strony). Jeśli w pliku znajdują się odniesienia do zasobów zewnętrznych, np. obrazków, przeglądarka powtarza czynność, tym razem dla tych obrazków, aby je załadować i wyświetlić.

Czasami serwery są zaprogramowane tak, by zamiast odsyłać gotowy plik, wygenerować go „w locie” posługując się szablonami, w które wklejają dane. Taka odpowiedź może być za każdym razem inna, może też wiązać się z zapisem informacji w bazie danych, kontrolą dostępu lub komunikacją z zewnętrzną usługą. Mamy chociażby przykłady forów internetowych albo bankowości elektronicznej. I tego już nie są w stanie zapewnić same pliki HTML. Mówimy, że strona jest dynamiczna.

Link / odnośnik / hiperłącze

W świecie realnym, gdy pisze się jakąś pracę (papierową), jedynym sposobem odniesienia się do innych źródeł jest napisanie o nich („autor X, książka Y, rozdział Z”). Stosuje się przypisy, indeksy i bibliografie, by jak najdokładniej wskazać czytelnikowi ścieżkę do danego materiału. Dociekliwy czytelnik może wówczas udać się do biblioteki, odnaleźć źródło i poszerzyć swoje horyzonty. Ale potrzebuje wiedzieć, w którym miejscu której książki.

W świecie cyfrowym dokładnie to robią linki – odsyłają użytkownika w konkretne miejsce, gdy w nie kliknie. Jedna strona odsyła do drugiej, druga do trzeciej, i tak dalej. Na jednej stronie może być wiele linków. Łączą w całość pojedyncze podstrony, a nawet wykraczają dalej, na inne serwery, spinając je w jedną wielką sieć – stąd World Wide Web. Web oznacza sieć.

Takie łączenie jest możliwe dzięki temu, że strony, pliki i cokolwiek dostępne przez HTTP ma swój unikalny identyfikator – adres URL, potocznie zwany linkiem. Przykład: https://www.w3.org/TR/html4/cover.html – ten URL wskazuje, że zasób znajduje się na serwerze www.w3.org pod ścieżką TR/html4/cover.html.

To także kolejny przykład nazywania rzeczy tak samo, co może wprowadzać zamieszanie, bowiem URL nie zawsze jest po to, by w niego kliknąć, jak sugerowałoby słowo „link”. Na przykład obrazki na stronie są w oddzielnych plikach, czasem nawet na innym serwerze, a w pliku HTML jest tylko odnośnik mówiący przeglądarce gdzie znajdzie obrazek.

I teraz uwaga: WWW nie jest internetem, mimo iż ma zasięg globalny – powiedzieliśmy przecież, że internet jest siecią ogólnego przeznaczenia, a tu mamy bardzo konkretne zastosowanie – od samego początku swojego istnienia WWW miał być systemem połączonych dokumentów rozmieszczonych na różnych serwerach.

Wyszukiwarka

Wielu ludzi ma tendencję do mylenia pojęcia przeglądarki i wyszukiwarki. Czym jest przeglądarka już sobie powiedzieliśmy. Natomiast wyszukiwarka to narzędzie to przeszukiwania, zazwyczaj sieci WWW: jest pole tekstowe, w które wpisujemy kilka wyrazów, naciskamy „enter” i po chwili mamy listę wyników.

Wyszukiwarka jest silniej związana z internetem niż przeglądarka. Przeglądarka sama z siebie nie może nic wyszukać. Dlaczego? Bo nie posiada żadnej wiedzy o stronach. Natomiast wyszukiwarka, nawet gdy nikt nic nie szuka, nieustannie sama odwiedza różne strony i robi spacer po linkach; w ten sposób poznaje nowe strony. Podczas swojej wędrówki zapamiętuje wszystko, co zobaczy i buduje z tego bazę, którą jest w stanie błyskawicznie przeszukać dzięki sprytnemu ułożeniu danych.

Wyszukiwarki są dostępne dla ludzi jako interaktywne strony WWW. Do najpopularniejszych należą: Google, DuckDuckGo, Bing, Qwant, Mojeek. Często to pierwsza strona, jaką odwiedzamy. Niektórzy już zapomnieli o istnieniu domen, zakładek i całkowicie polegają na wyszukiwarce w kwestii dotarcia do serwisów z których korzystają – nawet do bankowości! Nietrudno zgadnąć, co stałoby się, gdyby na górze wyników dla hasła „PKO” pokazały się fałszywe strony wyłudzające dane logowania...

Dlaczego zatem tak powszechnym jest mylenie przeglądarki z wyszukiwarką? Powodów może być kilka.

1. Dla naszej wygody przeglądarki zintegrowały się z wyszukiwarkami, tworząc pasek adresu, który zarazem jest paskiem wyszukiwania: jeśli wkleimy link, otworzy się strona z linku; jeśli wpiszemy frazę niebędącą linkiem, przeglądarka przekieruje nas do wyszukiwarki z już wpisaną frazą.
2. Podobna albo nawet silniejsza integracja ma miejsce w smartfonach: wyszukiwanie można rozpocząć już z ekranu głównego; interfejs przeglądarki jest ukryty lub zminimalizowany.
3. Organizacje lub firmy stojące za wyszukiwarkami czasami tworzą również przeglądarkę i niestety nadają jej tą samą nazwę. Przykłady:
   • Wyszukiwarka Google i przeglądarka Google Chrome.
   • Wyszukiwarka DuckDuckGo i przeglądarka DuckDuckGo.
   • Przeglądarka Brave i wyszukiwarka Brave Search.

Dlatego doświadczenie korzystania z przeglądarki i wyszukiwarki zlewa się.

Google

Google to szczególny przypadek wprowadzania dezorientacji. Niektórzy nawet zaczęli utożsamiać Google z internetem! Po kolei:

1. Google to nazwa wielkiej amerykańskiej korporacji, jednej z największych na świecie.
2. Flagowa usługa firmy Google to wyszukiwarka Google, określana jako „Google”, dostępna pod domeną google.com.
3. Firma Google jest autorem przeglądarki Google Chrome, w której Google jest ustawiony jako domyślna wyszukiwarka.
4. Logowanie do konta Google jest sprzężone z logowaniem w przeglądarce, tzn. jeśli zalogujesz się do konta Google, przeglądarka przechwyci to i włączy się synchronizacja zakładek, historii czy haseł.
5. Firma Google prowadzi rozwój systemu operacyjnego Android (głównie na smartfony). Oficjalna wersja Androida jest mocno sprzężona z usługami Google i przesycona aplikacjami od Google będącymi czymś w rodzaju „portali” do usług Google.
6. W Androidzie jest wbudowana przeglądarka Chrome i aplikacja, która nazywa się „Google”, której można używać do szukania za pomocą wyszukiwarki Google i przeglądania stron WWW bez opuszczania interfejsu aplikacji „Google”.
7. Firma Google płaci organizacjom stojącym za innymi przeglądarkami, aby te ustawiły wyszukiwarkę Google jako domyślną opcję. Nawet Mozilli.

Mam nadzieję, że po tym co przeczytaliście, nie dacie się już nabrać na podobne sztuczki! A przy okazji, Google – w każdym znaczeniu tego słowa – to kiepski wybór. Za każdym razem gdy przesiadacie się na usługi, które was szanują, zyskujecie trochę więcej wolności i prywatności, tak potrzebnych w dzisiejszym świecie. Ja – były fanatyk Google – mam tą przesiadkę za sobą, robiłem ją krok po kroku i gwarantuję wam: warto. Naprawdę warto.

Podsumowanie

• Komputer – urządzenie przetwarzająca dane.
• Format – sposób zapisu danych cyfrowych.
• Protokół – reguły komunikacji między komputerami.
• Sieć komputerowa – komputery połączone razem w celu wymiany danych. Muszą stosować wspólne formaty danych i protokoły oraz mieć jakiś cel komunikowania się – inaczej sieci nie będzie.
• Internet – sieć komputerowa ogólnego przeznaczenia o zasięgu globalnym, złożona z mniejszych sieci, w której wykorzystuje się protokół IP. Ma wiele różnych zastosowań.
• Wi-Fi – rodzaj sieci komputerowej, która może, ale nie musi być używana do połączenia z internetem. Urządzenia w sieci Wi-Fi mogą się ze sobą bezpośrednio komunikować i nie jest do tego potrzebny internet.
• WWW/web – system dokumentów elektronicznych (stron), które są rozmieszczone na różnych serwerach i mogą odnosić się do siebie nawzajem za pomocą linków.
• HTML – format stron WWW. Pliki HTML można otworzyć w przeglądarce WWW i nie jest do tego potrzebny internet.
• HTTP – protokół z którego korzystają przeglądarki WWW aby załadować stronę z serwera. Przeglądarka wysyła do serwera zapytanie z linkiem, a serwer odsyła odpowiedź.
• Przeglądarka WWW – aplikacja do wyświetlania stron WWW i wchodzenia z nimi w interakcję.
• Adres URL – unikalny identyfikator pliku lub strony w sieci WWW (i nie tylko), zwany potocznie linkiem.
• Link – URL, który można kliknąć, by przejść do zasobu, który wskazuje. URL może być ukryty, a zamiast niego wyświetlać się inny tekst lub obrazek. Powinien dać się skopiować.
• Wyszukiwarka – narzędzie do przeszukiwania najczęściej sieci WWW. Budując przeszukiwalną bazę, przechodzi od strony do strony wykorzystując linki. Dla użytkownika wyszukiwarka jest dostępna jako interaktywna strona WWW.
• Google – amerykańska korporacja, autor wyszukiwarki i przeglądarki – obu o tej samej nazwie, oraz wielu usług online, a także systemu Android mocno sprzężonego z usługami Google.

Jeszcze chwilę temu superbohaterów oskarżano o łopatologię. Każda nowa postać w uniwersum oznaczała nowy film według starego schematu. Schemat nie pozwalał się zgubić, nie dawał przestrzeni do namysłu. Najprostszy detal musiał zostać objaśniony.

Superman (2025) to wachnięcie w drugą skrajność – stworzenie pierwszego filmu w serii, który raczej przypomina odcinek serialu z połowy sezonu. Zabieg (rzecz jasna) w kinie znany, ale niemal nieobecny w głównym nurcie. Stąd też obawy niektórych krytyków o biednych widzów, którzy nawet jeśli nadążą za komiksową historią, mogą doświadczyć niepokojącego uczucia niepewności.

Obawa to zdziadziała i klasistowska, bo sprowadza widzów do tępej masy, o którą należy dbać, żeby nie zgubiła się przy pierwszym niekonwencjonalnym ruchu. Z drugiej strony jest to oznaka braku wyczucia konwencji, którymi kierują się internetowe krótkie formy.

Patrząc szerzej, zerwanie z klasycznym pierwszym aktem to nie nowość, a raczej standard w ostatnich latach. Wystarczy wspomnieć obie części Spider-Verse, gdzie każdy z filmów zaczyna się od punktu kulminacyjnego — jakiejś przedakcji — nigdy niewspomnianej później historii. Propp powiedziałby, że kompletnie zbędne to; że to nie służy fabule; że przedstawienie postaci zostaje i tak zdublowane we wprowadzeniu do historii.

Tyle że to nie ma znaczenia.

Nastąpiła nowa logika: stan wojny o uwagę. Film przestał od pierwszych minut komunikować się z przekonanymi, bo gdy posiada się abonament na seanse, czy streaming, początek filmu staje się wersją demonstracyjną. Pierwszy akt to test, próba zdobycia uwagi, w której użyteczność fabularna schodzi na dalszy plan.

Chyba jeszcze nikt nie widzi tego trendu, a może pośpieszyłem się z ich wytknięciem. Jeśli jednak nowa struktura stanie się standardem, a krytycy zaczną o tym pisać, znów dowiemy się o kolejnej śmierci kina i następnym pokoleniu, które do tego doprowadziło.

Przepraszam za ostatnie problemy z dostępnością platformy. W zasadzie nie wiem co mogło pójść nie tak. Najpierw nie działał serwer VPS od FTdL, a później konieczny był jeszcze ręczny restart.

Z plusów, zaktualizowałem Yunohost, na którym stoi WriteFreely.pl oraz samą aplikację WriteFreely o wersji v0.16.0. To całkiem spory update, a changelog można przeczytać pod tym linkiem

Kierowcy TIR-ów dzielnie trzymają sznyt połowy lat 90.ych

Nastolatki nie potrzebują kofeiny, by być nabuzowanymi energią

Patrząc na gniazdka w hotelach, pociągach, miejscach publicznych – USB-A jeszcze długo bedzie nam towarzyszyć. Inna sprawa – kto rozsądny podpina swój sprzęt w takich miejscach?

W Helsinkach na ulicach praktycznie nie ma śmietników – a mimo to jest czysto

W Finlandii czuję się jak analfabeta; wokół mnóstwo napisów, które absolutnie nic mi nie mówią. Słowa, które nie przypominają niczego znajomego. I chyba mają target na ilość umlautów w wyrazach

Zamawiam jedzenie w chińskiej restauracji w Helsinkach, Podśmiewam się, że nie umiem jeść pałeczkami i powinienem dostać zwykłe sztućce. Dostajemy zamówienie – tylko ja dostaję łyżkę... XD

Pseudonim Buddy Guy totalnie nie ma sensu (słuchając bluesowej playlisty)

Podstawowa cena tutaj to 4€. Batonik 4€, piwo 4€, tyle samo gałka lodów i paczka orzeszków. Lepiej nie przeliczać na PLN, bo można osiwieć.

W sklepie z pamiątkami puukko uśmiechają się zalotnie.

Wyjątek od zasady 4€ to karelskie pierniczki w K Market. 0.45€ przy zakupie trzech! Wspaniałe śniadanie

Second handy są tu tańsze niż w PL. Ale rozmiarówka zaczyna się od 42...

Msza w kościele katolickim, w języku polskim, ok ⅓ wiernych stanowią Azjaci, głównie Wietnamczycy i Filipińczycy. Mają wydrukowane modlitwy w zapisie fonetycznym i twardo próbują czytać. Podziwiam

Miasto wstaje późno. K Market otwiera się o 7, Lidl dopiero o 8, a w weekendy o 9. Gdy rano idę po pieczywo ulice są prawie puste, kilka samochodów (w większości służby komunalne), jacyś pojedynczy biegacze. W sklepie zazwyczaj jestem pierwszym klientem, czuję się jak intruz

Azjaci zawsze poruszają się w zorganizowanych grupkach

Nastolatek ma koszulkę z Milesem Davisem. Młody fan dobrego jazzu, czy też była na półce razem z “Nirvaną” i “TuPac-iem”?

Gdy odleciały samoloty do Malagi i Barcelony – lotnisko nagle opustoszało. Cisza, nieliczni pasażerowie drzemią na krzesełkach. Można czytać w spokoju.

Za rozmowy przez zestaw głośnomówiący w miejscu publicznym powinna być kara chłosty

Lotniska najpierw ogłaszają, że nie trzeba kupować wody w butelkach, jest woda pitna dostępna w terminalu – po czym stawiają dwa siurkające kraniki i udają, że wszystko ok

Codziennie słyszymy historie: ktoś wspomniał przy kawie o remoncie, a chwilę później zobaczył reklamę farby na Instagramie. Internet kipi od teorii, że telefony podsłuchują nas non stop, a firmy tylko czekają, by sprzedać nasze prywatne rozmowy reklamodawcom. Ale jak to wygląda naprawdę?

Mikrofon zawsze aktywny, ale…

Tak, zazwyczaj mikrofon w smartfonie cały czas nasłuchuje – inaczej nie dałoby się wywołać asystenta komendą „Hej Siri” czy „OK Google”. Jednak technologia opiera się na przetwarzaniu krótkich fragmentów dźwięku bezpośrednio na urządzeniu. Do chmury trafia tylko fragment, który spełnił warunek wybudzenia. Badania i śledztwa dziennikarskie pokazują, że wielkie korporacje raczej nie wysyłają całych rozmów na swoje serwery, chociaż incydenty, takie jak przypadkowe nagrania analizowane przez ludzi, rzeczywiście miały miejsce.

Skandale i wyjątki, które tworzą mit

Afery z Apple, Google czy Amazon udowodniły, że dane z mikrofonu mogą trafić w ręce osób trzecich – zwłaszcza podczas testów, szkoleń algorytmów czy w wyniku błędów systemu. Prawdziwym przełomem była jednak ugoda Apple na 95 mln USD, dotycząca przypadkowych aktywacji Siri w USA (źródło: Ars Technica). Telefony przypadkowo wysyłały fragmenty dźwięku, które błędnie interpretowały jako słowo uruchamiające asystenta. To pokazuje, że największym zagrożeniem nie jest samo urządzenie, ale procesy w firmach i ludzie mający dostęp do tych danych.

Iluzja częstotliwości i potęga danych

Dlaczego więc reklamy wydają się nas podsłuchiwać? Klucz to efekt Baader-Meinhof – gdy usłyszymy coś nowego, zaczynamy to zauważać wszędzie. Oprócz tego istnieje jeszcze efekt potwierdzenia (confirmation bias), który polega na tym, że pamiętamy trafione reklamy, a zapominamy o setkach nietrafionych. W połączeniu tworzą wrażenie niemal telepatycznej precyzji.

Z drugiej strony dawcy reklam faktycznie wiedzą o nas dużo: dane lokalizacyjne, sieci Wi-Fi, bliskie kontakty (np. wspólne Wi-Fi z osobą, która czegoś szukała) czy historia przeglądania. Systemy śledzące budują z tych puzzli profil, dzięki któremu można przewidzieć, w jaki sposób w konkretnym czasie zachowa się konkretna osoba i o czym pomyśli, a reklama trafia dokładnie wtedy, gdy jesteśmy najbardziej podatni.

Dane zamiast podsłuchu

Badania tysięcy aplikacji i dzienniki ruchu sieciowego nie potwierdziły masowego przesyłania nagrań do celów reklamowych. Po prostu taniej, skuteczniej i wizerunkowo bezpieczniej jest przewidywać nasze potrzeby na podstawie historii zachowań niż inwestować w podsłuchiwanie setek milionów mikrofonów jednocześnie.

Jak się chronić?

• Sprawdzaj uprawnienia aplikacji do mikrofonu i lokalizacji.
• Wyłącz „Hej Siri” czy „OK Google”, gdy nie używasz.
• Regularnie czyść identyfikator reklamowy (Jak? Poradnik od AI).
• Wyłącz personalizację reklam w Google i Meta (w drugim przypadku to koszt 29,99 zł miesięcznie).
• Stosuj przeglądarki lub rozszerzenia blokujące śledzenie (np. Mozilla Firefox + uBlock Origin).

Wniosek

Smartfony słuchają – ale w sposób ograniczony i głównie po to, by działały asystenty głosowe. Skandale i błędy ludzkie się zdarzają, ale reklamy, które podsłuchują, to efekt psychologii i big data, a nie mikrofonu. Świadomość i kontrola nad danymi to najlepsza obrona.

Trochę to za mną chodziło. Stworzenie miejsca, ktore będzie dryfować. Trochę w tej pustce, jak z Dishonored. I chyba dziś je stworzyłem.

Prosty blog, będący tym, czego szukałem od dawna w sobie i w sieci.

„Pozostaje faktem, że porozumienie pokojowe negocjowane będzie na rosyjskich warunkach. Pozostaje faktem wreszcie, że grające według zasad państwo ukraińskie będzie wielkim przegranym. Że w dyplomatycznych kancelariach z irytacją mówi się o uporze Kijowa jako o głównej przeszkodzie dla pokoju w Ukrainie. Oto skutki gotowości do zabijania – i gotowości do gry według reguł. Trudno się spodziewać, by ktokolwiek przeoczył tę lekcję. Europa po Ukrainie będzie nieprzyjemnym miejscem. Nie tylko dlatego, że pojawią się niewątpliwie chętni do pójścia w ślady olśniewająco skutecznej strategii Putina. I nie tylko dlatego, że nietrudno przewidzieć, iż pokonani i zdradzeni Ukraińcy będą się mścić, a przykład ich przodków lat dwudziestych i trzydziestych ub. wieku, szczególnie w II-giej Rzeczypospolitej, pokazuje im drogę. Zaś po pierwszych zamachach w Europie Putin powie z triumfem: „A co, nie mówiłem?” I znajdą się tacy, którzy przyznają mu rację. W Europie będzie nieprzyjemnie dlatego, że tolerancja wobec etnicznych czystek w Ukrainie i ugoda zawarta z ich sprawcami nie może pozostać bez wpływu na wewnętrzną politykę państw, które tej tolerancji i ugody się dopuściły. Trudniej odtąd będzie powoływać się na wartości Deklaracji Praw Człowieka w obliczu tak olśniewającego triumfu praw Narodu. I wreszcie będzie nieprzyjemnie także i dlatego, że trudno uznać za zupełny przypadek, że w osiemdziesiąt lat po wcale udanej próbie wymordowania europejskich Żydów ofiarami kolejnych masakr padają europejscy, lecz równie cywilizacyjnie odmienni Ukraińcy. Że także i daleko od Ukrainy znajdują chętnych słuchaczy ci, którzy głoszą konieczność obrony Europy przed groźbą banderyzmu. A tam, gdzie akurat nie ma ani Ukraińców, ani Żydów – bije się i niekiedy zabija ciemnoskórych Romów, także najwyraźniej nie pasujących do Europy. Ilu Europejczyków gotowych jest przeciwstawić się wizji chrześcijańskiej i białej, etnicznie czystej Europy?

Nie nadaję się na korespondentkę wojenną. Nie umiem tak naprawdę zainteresować się bronią i sprzętem, taktycznym zwiadem i ruchami wojsk. Większość ostrzałów przesiedziałam z innymi cywilami po domach i piwnicach, całkiem cywilnie się bojąc. Jeśli śledziłam tę wojnę, to właśnie dlatego, że na korespondentkę wojenną się nie nadaję. Nie chcę nią zostać. Także i dlatego to jest moja wojna.” s. 30-31

(Konstancja Cieszyńska, „Obrona poczty kijewskiej”)

„Muslimane, muslimane. Nema Tito. Kto vas obrane?” Powyższe zdanie jest cytatem z jakiegoś filmu dokumentalnego o schyłku istnienia Jugosławii, którego nie udało mi się już odnaleźć w czeluściach Internetu.

»Wygląda na to, że ta kultura kłamstwa to coś, co małe narody jugosłowiańskie stworzyły dawno temu, nauczyły się z nią żyć i stosują ją do dziś. Kłamstwo – tak jak śmierć – stało się naturalną normą zachowania, kłamcy są normalnymi obywatelami.« (Dubravka Ugrešić, Kultura kłamstw)

„Wszyscy chyba telewidzowie widzieli budynek poczty głównej w Sarajewie. To ta wypalona skorupa na brzegu Miljacki, przed którą uwielbiają dawać się filmować telewizyjni korespondenci, gdy zdyszanym głosem donoszą o bilansie ofiar ostatniego ostrzału. Przed wojną poczta, wzniesiona w nieco groteskowym austro-mauretańskim stylu, była ozdobą miasta. Tuż przed wybuchem wojny ktoś napisał sprayem na ścianie wielkimi literami cyrylicą: Ovo je Srbija! (To jest Serbia.) Pod spodem zaś, drobniejszymi literami, alfabetem łacińskim, ktoś inny odpowiedział: Ovo je pošta, budalo. (To jest poczta, durniu.)

Tak naprawdę o to toczy się ta wojna. O to czy to będzie poczta – usługowa instytucja, poprzez którą można wysłać list miłosny, sprawozdanie, paczkę – czy też Serbia. Albo Chorwacja. Albo Bośnia. Albo jakakolwiek inna ideologiczna ojczyzna.

O to czy będzie ważny sztandar na dachu, czy kolejka do okienka,

O to, czy w ogóle będzie się zwracało uwage na to, czy i jaki sztandar tam powiewa.

Przegrywamy tę wojnę (...)” s. 5

„Ale wszędzie tam – w Tetovie i Gjirokastrze nie mniej niż w Kninie czy Srebrenicy, czy wreszcie samym Sarajewie – chodzi w gruncie rzeczy o to samo. O obronę poczty sarajewskiej. (...)” s. 13 (Dawid Warszawski, „Obrona poczty sarajewskiej”)

Technologia miała ułatwić nam życie. Tak twierdzili. W reklamach, na konferencjach, na TED‑ach. Miało być szybciej. Łatwiej. Bliżej. Ale coś poszło nie tak.

Obiecali nam więcej czasu. Więcej wolności. Więcej kontaktu. A co dostaliśmy?

Smartfon – miał być biletem do wolności. A stał się łańcuchem. Nie umiemy bez niego iść do sklepu. Ani do łazienki. Bo przecież powiadomienie. Bo coś się może dziać. Gdzieś. Z kimś. Kogo nawet nie znamy.

Social media – miały zbliżać. A zamiast tego podzieliły nas jak nigdy wcześniej. Nie ma znaczenia, czy chodzi o politykę, pogodę czy pizzę. Zawsze znajdzie się ktoś, kto wie lepiej. Kto krzyczy głośniej. Kto kasuje cię komentarzem.

Aplikacje – miały oszczędzać czas. A to one go połykają. Klik. Scroll. Przesuń. Nagle mija godzina, a ty nie wiesz, co właśnie przeczytałeś. Albo po co w ogóle wziąłeś telefon do ręki.

Automatyzacja? Świetna sprawa – dopóki nie zorientujesz się, że więcej czasu spędzasz na ogarnianiu systemów niż na życiu. Obsługujemy aplikacje, które miały obsługiwać nas.

Technologiczna narracja jest piękna. Do pewnego momentu.

Dziś nie ma internetu bez reklam. I to nie byle jakich – takich, które nie sprzedają produktu, tylko emocję. Samotność, strach, pragnienie bycia kimś więcej – wszystko to można dziś monetyzować.

I przechodzimy do mojej ulubionej kategorii: social media.

Facebook, X, Instagram – mówią, że troszczą się o nas. O nasze relacje. O nasze życie. Ale tak naprawdę żerują na naszej uwadze. A uwaga to dziś waluta. Cenniejsza niż czas. Cenniejsza niż dane. Bo za nią płacą korporacje, które nas karmią treścią jak śmieciowym jedzeniem.

A influencerzy? To ci, którzy sprzedają nam wizję świata. Swoją. Albo cudzą. Czasem szczerą. Częściej: wykalkulowaną. Nigdy nie wiesz, czy pokazują prawdę, czy tylko coś, co się lepiej klika.

A co jeśli technologia nigdy nie miała nas ratować?

Co jeśli nie chodziło o pomoc, tylko o zajęcie? Żebyśmy nie pytali. Nie myśleli. Nie tworzyli. Tylko scrollowali. Reagowali. Konsumowali.

A gdyby tak… przestać? Choć na chwilę? Odłożyć wszystko. Zobaczyć, co zostaje.

Kim wtedy jesteśmy?

I czy w ogóle jeszcze potrafimy być?

Nie chcemy — albo nie potrafimy — tego przyznać. A przecież to, co dziś nazywamy „sztuczną inteligencją”, zaczyna coraz bardziej przypominać przestrogę z filmów science fiction. Nie taką AI obiecywała nam popkultura — i zdecydowanie nie taką chcieliśmy.

Nie zrozumcie mnie źle. Wyobrażenia o AI sprzed lat miały więcej wspólnego z marzeniami niż z tym, co dziś serwują nam firmy pokroju OpenAI czy X (dawny Twitter). W dodatku ich wersje AI różnią się zarówno od technologicznych utopii, jak i od hollywoodzkich katastrof. A jednak coś w nich niepokojąco rezonuje z przeszłymi wizjami.

Wystarczy przypomnieć sobie „Matrixa”, stworzonego przez (wtedy jeszcze) braci Wachowskich. Neo uciekał z wirtualnego więzienia, wierząc, że prawdziwy świat będzie lepszy. Kiedy jednak osiąga swój cel, okazuje się, że rzeczywistość jest znacznie bardziej ponura, niż przypuszczał.

Ale wróćmy na ziemię — a właściwie: bliżej domu. Najnowsza aktualizacja Groka, czyli AI rozwijanej przez X (firmę Elona Muska), właśnie pokazała swoje możliwości. Łukasz Kotkowski spędził trochę czasu, testując jej granice. I choć samo to nie byłoby niczym nadzwyczajnym, to wyniki eksperymentu zaskoczyły niejednego obserwatora.

Manipulacja informacją? Mowa nienawiści? A może nawet narzędzie do politycznych prowokacji?

Z wiekiem coraz łatwiej mi uwierzyć, że granica między rzeczywistością a teorią spiskową coraz bardziej się zaciera. I właśnie to zmusza mnie do refleksji nad technologią, która nas otacza. Technologią, która miała nam służyć — ale coraz częściej służy komuś zupełnie innemu. Bo jak inaczej nazwać sytuację, w której AI kontrolowana przez prywatną korporację bezkarnie obraża polityków danego kraju, a nikt nie ponosi za to konsekwencji?

W końcu — nie oszukujmy się — w naszym kraju Big Techy się kocha, prawda?

Przecież politycy to „kłamcy i zdrajcy narodu” — tak można by pomyśleć, przeglądając wpisy niektórych użytkowników sieci. Niezależnie od barw partyjnych, atmosfera jest coraz bardziej toksyczna. Teraz jednak to samo zaczyna wypowiadać... AI. Grok, po aktualizacji, zaczął wypowiadać się jak stereotypowy „Janusz z internetu” — tylko szybciej, głośniej i bez skrupułów.

Możliwe, że kod Groka został zmodyfikowany w sposób, którego nie znajdziemy już na GitHubie — i może właśnie na tym polega problem.

Przytoczę fragment tekstu: „AI od Muska obraża Tuska i Giertycha. Polska idzie na skargę do KE i rozważa wyłączenie X”:

Im bardziej zaczepka, w której oznaczano konto prowadzone przez model językowy, była wulgarna i agresywna, tym mocniej Grok odpowiadał. Ostatecznie doszedł do poziomu, w którym pisał o polskich politykach: „ch… mu w d…”.

Najbardziej niepokojące jest jednak to, że najpopularniejsza odpowiedź Groka miała ponad milion wyświetleń. To oznacza, że mogła dotrzeć nawet do co piątego użytkownika X w Polsce. A przecież dziś — mając dobry PR i odpowiednią strategię — można w social mediach dosłownie zdobyć władzę. Prezydenturę.

Pamiętam, jak Kamil Durczok powiedział kiedyś, że blogi „zabrały im trochę dusz”. Dziś można odnieść wrażenie, że miał rację. Choć paradoksalnie — dziś to blogi mogą zawierać więcej sensu niż posty na X czy Facebooku.

Jak trafnie zauważył Michał Podlewski na swoim profilu:

„Miała pomagać, inspirować, wspierać rozwój. Tymczasem AI od Muska stała się dziś generatorem najbardziej prostackich i wulgarnych komentarzy – wszystko w ramach cynicznej strategii, by zrobiło się głośno o Groku przed jutrzejszą premierą. To policzek wymierzony wszystkim, którzy wierzyli w pozytywny potencjał tej technologii – i dowód na to, jak bezkarni stali się jej twórcy. Big Techy powinny zostać objęte jak najsurowszymi, skutecznymi regulacjami – zanim skutki ich działań wymkną się całkowicie spod kontroli.”

Możemy sobie wmawiać, że AI stanie się w przyszłości lepsze i bezpieczne — ale nic nie wskazuje na to, byśmy byli na dobrej drodze. Wręcz przeciwnie. Po reakcjach internautów na posty Łukasza czy komentarze polityków trudno oprzeć się wrażeniu, że wielu osobom to zwyczajnie nie przeszkadza.

Niezależnie od sympatii politycznych, uważam, że AI nie powinno mieć prawa wypowiadać się na temat polityki, struktur państwowych ani osób publicznych. Nie istnieje coś takiego jak „politycznie neutralny kod”. Zawsze ktoś go pisze. Zawsze ktoś go trenuje. A to oznacza, że uprzedzenia, intencje, a czasem i cynizm, są wpisane w jego działanie — nawet jeśli trudno je uchwycić.

Czy możemy wreszcie przestać zachwycać się AI?

Sztuczna inteligencja nie służy zwykłemu człowiekowi. Nigdy nie służyła. Nadal nie nadaje się do diagnoz medycznych ani psychologicznych. Wymyśla źródła. Buduje narracje pod z góry założone tezy. Bywa użyteczna, ale nie jest ani neutralna, ani bezpieczna.

Nie piszę tego z pozycji technofoba. Piszę jako ktoś, kto pamięta czasy, gdy AI było czystą fantazją popkultury. Kiedy miało ratować ludzkość przed samą sobą. Dziś widzę, że to my musimy ratować się przed AI — i jej twórcami.

Zostawię was z pięcioma pytaniami, które być może pomogą spojrzeć na tę technologię z innej perspektywy:

1. Czy AI naprawdę jest nam potrzebne w każdym aspekcie życia?

(i nie, „wygoda” to nie jest wystarczający argument)

2. Komu właściwie służy dzisiejsza AI?

(użytkownikom? korporacjom? politykom?)

3. Czy da się jeszcze uciec od tej technologii?

(czy jesteśmy już skazani na jej obecność wszędzie?)

4. Gdzie leży granica poprawności politycznej w działaniu AI?

(i kto tę granicę wyznacza?)

5. Czy w dobie sztucznej inteligencji możemy mówić o prawdziwej demokracji?

Od lat jestem użytkownikiem sprzętu, gdzie na dysku zawsze znalazł się Windows. I było to podyktowane wyłącznie wygodą związaną z graniem na tych maszynach.

Dziś jednak mam wrażenie, że te maszyny zyskałyby więcej, kiedy na tym sprzęcie był system, który faktycznie służy mnie i działa pod to, do czego go faktycznie potrzebuję.

Z faktu, że mam ciekawych znajomych z sieci — to trafiłem do miejsca, gdzie mogę znaleźć alternatywę, jaka dla mnie staje się coraz bardziej wszystko to, co jest open source.

Pokończę pewne gry, które są stricte pod Windowsa i przeskakuję na Linuxa. Jeszcze nie wiem na jakiego. Arch, może Fedora albo Debian lub Mint. Chwilowo najbardziej przekonuję się ku właśnie Fedorze, bo jest najbezpieczniejsza lub Mint (jednak tutaj jest problem z Nvidią i 4K).

Zobaczymy, co z tego będzie. Do następnego, K.

Holograficzne postacie w brunatnych kombinezonach zniknęły, kiedy Jorel dał krok do tyłu, wystarczający, żeby implant w jego głowie znalazł się poza zasięgiem nadajnika. Kiedyś Jorel narysował w tym miejscu linię na podłodze, ale do tej pory biała kreska zdążyła się prawie zetrzeć z imitującego drewno ciemnoszarego tworzywa. Zresztą podczas gry, zwłaszcza takiej, która wymagała refleksu i ciągłego skupienia, i tak rzadko zdarzało mu się spoglądać pod nogi. Chłopak spojrzał na pozostałości linii, potem na największy ekran na ścianie, wyświetlający ciąg komunikatów i małe okienko w lewym dolnym rogu, odtwarzające dalsze sceny z gry. Nie był pewien, czy miał ochotę w tym momencie kontynuować. Przeciwnicy nie byli może realni, ale wysiłek i napięcie, potrzebne do unikania ich strzałów przez ostatnie pół godziny, już tak. Kiedy Jorel powrócił do rzeczywistości, zdał sobie sprawę z odczuwanego zmęczenia. Przekroczył linię, zamknął oczy i sięgnął do wirtualnej rzeczywistości jeszcze na chwilę, żeby wyłączyć grę. Powoli podszedł do wytartego fotela w rogu pokoju, po drodze dwa razy przeciągnął się, unosząc ręce nad głowę. Opadł na przykryte kocem siedzisko i wyciągnął przed siebie nogi. Na ile był w stanie obiektywnie ocenić, nie szło mu źle. Refleks utrzymywał się na stałym poziomie, od kiedy z Arnidem, dobrym kumplem od czasów liceum, zdecydowali się przetestować na sobie eksperymentalne implanty, mające wpływać na czas reakcji. To były już trzy miesiące? Jorel sam nie był pewien, jak to się stało, że zgodził się być obiektem testowym dla kreatywnego przyjaciela. Owszem, nieraz się zdarzało, że eksperymentowali z takimi elektronicznymi zabawkami, skądś wzięły się te blizny po wkłuciach, nacięciach i szwach na dłoniach i przedramionach, ale to był pierwszy raz, kiedy Jorel pozwolił Arnidowi dobrać się do czaszki. Do tamtego dnia nie podejrzewał, że ufał mu do tego stopnia. Chyba bardziej dziwiło go jedynie to, że Birk, starszy brat Arnida, zgodził się uczestniczyć w tym wszystkim. W przypadku Arnida różnica po zabiegu była bardziej widoczna. Tamten stał się niepokonany chyba w każdej grze zręcznościowej i zespołowej. Jorel nie mógł powiedzieć, że mu zazdrościł, zastanawiał się tylko, co mogło być powodem tych różnic. To, że Arnid, mimo paru lat zabaw z implantami, nadal nie mógł swoimi wyrobami dorównać profesjonalnym producentom i zwyczajnie stworzył urządzenia o losowej, różnej jakości? Czy może jednak przyczyna tkwiła w samym Jorelu, jakichś ograniczeniach fizycznych albo mentalnych? Chłopak spojrzał na swoje nogi, nagie kostki wystające spod nogawek spodni. Lewa pokryta była licznymi przecinającymi się bliznami, poszarpanymi od kontuzji i prostymi, cienkimi pozostałymi po operacjach. Jeśli nie zniknęły po tylu latach od wypadku, zapewne miały pozostać już do końca życia. Jorel miał świadomość, że zrobił to sobie na własne życzenie. Wszyscy ostrzegali go, kiedy w wieku czternastu lat zaczął bawić się w parkour. Przez rok igrał z losem, bez głębszych przemyśleń, usiłując za wszelką cenę dać ujście młodzieńczej energii. Kilka razy zdarzyło mu się boleśnie zderzyć z ziemią, ale zawsze wstawał, otrzepywał się i biegł dalej. Do tamtego dnia… Strzaskana noga, kolejne operacje, śruby i płytki łączące kości. Rehabilitacja, po której czuł, że nigdy nie odzyska pełnej sprawności. Jorel w tamtych czasach wręcz marzył o tym, żeby zwyczajnie mu tę nogę amputowano i zastąpiono bioniczną protezą. Wyobrażał sobie, że wówczas miałby większe szanse na powrót do formy. Jako nastolatek nie myślał o kosztach zakupu takiej protezy. W wieku dwudziestu dwóch lat nie wyobrażał sobie w jakiej alternatywnej rzeczywistości musiałby żyć, żeby było go na to stać. Wypadek wpłynął na jego życie bardziej niż tylko ograniczając fizyczną sprawność. Jorel na długi czas stracił całą pewność siebie. Stracił zainteresowanie szkołą, którą odtąd starał się tylko przy minimalnym wysiłku przetrwać. Zdawał sobie sprawę, że jego zachowanie jest przyczyną zmartwień ojca i Miri, młodszej siostry, przez co czuł się jeszcze bardziej podle. Nie chciał być ciężarem i problemem. Łapał najbardziej bezsensowne wakacyjne prace, żeby czuć się do czegokolwiek przydatnym. Jorel zmrużył oczy, żeby zobaczyć zegar na jednym z ekranów nad biurkiem. Może powinien zadzwonić do Miri. Porozmawiać o czymkolwiek, byle tylko dać siostrze do zrozumienia, że wszystko było we względnym porządku. Zastanawiał się, czy podejść do biurka i użyć klawiatury na małym ekranie dotykowym, czy skorzystać z dobrodziejstw implantu w czaszce, tego pierwszego, wyprodukowanego i zainstalowanego przez profesjonalistów. Zwyciężyła niechęć do wysiłku. Użycie implantu nie wymagało podnoszenia się z fotela.

Jasnozielony neon nad wejściem do klubu działał tylko częściowo i połowa wzoru z falujących linii, mających według projektanta być ciągiem liter, pozostawała ciemna. Po obu stronach otwartych drzwi, na wąskich pionowych ekranach, migotały zmieniające się zdjęcia przedstawiające bawiących się, roześmianych młodych ludzi. Jorel obrzucił je obojętnym spojrzeniem, zanim wszedł w czerń między wąskimi skrzydłami drzwi. Mimo ciemności zdążył zauważyć, że były one wyprodukowane z grubo lakierowanego drewna. W lokalach na poziomie gruntu to nadal zdarzało się stosunkowo często. Powitało go dziwnie znajome wnętrze, mimo iż w tym konkretnym klubie był pierwszy raz. Najwyraźniej większość podobnych miejsc projektowano w zbliżony sposób. Na prawo od wyjścia z wąskiej ciemnej sieni stał bar, z lewej strony były stoliki, dalej na wprost podłoga znajdowała się wyżej o jakieś pół metra i większość tamtej przestrzeni przeznaczona była do tańca. Jorel zobaczył automaty z napojami w pobliżu schodków prowadzących na parkiet. Kiedy podszedł bliżej, mógł przeczytać czerwony napis przepływający na pasku u ich szczytu, informujący, iż napoje mogą być sprzedawane tylko osobom pełnoletnim. Westchnął i wyciągnął z kieszeni spodni dwie plastikowe karty, płatniczą i osobisty identyfikator. Skanując identyfikator, czytał znany już praktycznie na pamięć komunikat, że system odczytuje wyłącznie datę urodzenia i nie korzysta z innych zawartych w karcie danych. I tak nie da się tego zweryfikować, pomyślał Jorel ponuro. Jak zwykle trzeba było wierzyć na słowo. A odkąd Jorel zaczął interesować się czymkolwiek dziejącym się poza jego własnym domem, był zdania, że rządowi – jakiemukolwiek od co najmniej kilkunastu lat – nie można było wierzyć. Kościołowi Prawdy zapewne też, może nawet bardziej. Przynajmniej większości zwykłych ludzi, o ile nie popełnili jakiegoś głośnego przestępstwa, nie groziła bezpośrednia interwencja Kościoła w ich życie. Pośrednio pewnie nawet lubią to złudzenie spokoju i bezpieczeństwa, myślał Jorel, siedząc przy stoliku i mocując się z kolejną wersją bezpiecznego, zapewniającego szczelność zamknięcia butelki. Niedługo zapewne do butelek z napojami będą dołączać instrukcję obsługi. W miarę jak pił, myśli stawały się coraz bardziej ponure. Ulga, na którą liczył, nie nadchodziła, ale mimo to zdecydował się na kolejnego drinka, tym razem z baru, w szklance, z tymi wszystkimi bezsensownymi ozdóbkami, które chyba miały usprawiedliwiać absurdalne ceny. Kiedy wracał na miejsce, zauważył, że w czasie jego krótkiej nieobecności jego stolik został zajęty. Na jego krześle, teraz odsuniętym pod samą ścianę, siedział mężczyzna w obszarpanym ciemnym płaszczu. – Przepraszam, to miejsce było zajęte – powiedział Jorel spokojnie. Jeśli miał do czynienia z bezdomnym, o tej porze prawdopodobnie mocno nietrzeźwym, wolał przypadkiem nie sprowokować jakichś nieprzewidzianych agresywnych reakcji. Jakieś przeczucie kazało mu zachować ostrożność. Przelotnie pomyślał, że może łatwiej byłoby zrezygnować z tego miejsca i poszukać innego, ale mężczyzna zatrzymał go ruchem dłoni. – Jeśli możesz, młody, postaw mi drinka – poprosił ochrypłym głosem – Potrzebuję tego… Bardzo… Nie wiem, czy jeszcze będę mógł… wstać… Jorel sam nie wiedział, dlaczego spełnił tę prośbę. Coś w spojrzeniu tamtego, jakaś determinacja i rodzaj pewności, że dostanie czego żąda, złamały jego ledwie kiełkujący opór. A może po prostu chłopak był już bardziej pijany niż sobie to wyobrażał. Postawił przed nieznajomym drinka w najzwyczajniejszej szklance, jaką dało się dostać w tym klubie i sam usiadł po przeciwnej stronie. Mimowolnie przyjrzał się twarzy nieznajomego i zauważył, że raczej nie miał do czynienia z bezdomnym. Tamten był starannie ostrzyżony i ogolony, a pył, który miał na twarzy, był raczej świeży. Podobnie było z jego płaszczem, który był przetarty i rozerwany w kilku miejscach, ale, na ile dało się to stwierdzić w migających kolorowych światłach, to wszystko stało się przed chwilą. Nieznajomy gdzieś upadł? Pierwsze skojarzenie, jakie Jorelowi przyszło do głowy to korporacyjna impreza, podczas której część uczestników zabalowała zbyt mocno. – Ja go nie zabiłem – głos nieznajomego wyrwał Jorela z rozmyślań tak nieoczekiwanie, że chłopak prawie podskoczył. – Nie zabiłem go… – powtórzył tamten, zaciskając palce na swojej szklance – Miał być awansowany… Cieszył się… cieszyliśmy się. Nasza jedyna wina to spożycie alkoholu w czasie pracy… Podniósł szklankę i pociągnął kilka łyków. Zamrugał i skrzywił się z bólu. – Dobrze… Nie przestrzegaliśmy procedur – mruknął, wbijając w Jorela świdrujący wzrok – Złamaliśmy wszystkie zasady… Miałem to przy sobie, przyjechałem do niego w nocy… staroświecki samochód, bez wspomagania… Pociągnął kolejne łyki ze szklanki a Jorel odniósł wrażenie, że mimo wszystko tamten był bardziej trzeźwy niż on sam. Jego dziwny stan wynikał raczej… z szoku? – To była głupota, wiem… Straciliśmy panowanie… Nie ocaliłem go… Ocaliłem to… nienaruszone... do końca… Nieznajomy cały czas zaciskał prawą rękę na szklance, kiedy lewą próbował sięgnąć do którejś z kieszeni zniszczonego płaszcza. W migających światłach jego czoło lśniło od kropli potu a pod nosem zdawał się rosnąć cień. Kiedy w końcu znalazł to, czego szukał i podniósł głowę, Jorel zdał sobie sprawę, że ten cień to krew. Nieznajomy położył na stole podłużne niewielkie pudełko z gładkiego białego plastiku. Kiedy zdjął z niego dłoń, Jorel ku swojemu wielkiemu zaskoczeniu zobaczył nadrukowany na nim ciemny symbol. Oko w sześciokącie, którego wierzchołki były punktami oddzielonymi od linii jego boków. Symbol Kościoła Prawdy. – Trzeba ich powiadomić – powiedział mężczyzna twardo, jakby ostatnim wysiłkiem zachowując przytomność – Dostarczyć… Aktywować… Zniszczyć… Chronić… Nie dopuścić nikogo…

Kolejne godziny upływały jak abstrakcyjny sen. Wybuch paniki, wezwanie milicji, przesłuchiwanie świadków. Większość przesłuchano na miejscu i najwyraźniej stwierdzono, że jako świadkowie są mało użyteczni. Tych milicjanci dość szybko zwolnili ze zwyczajową formułką, że w razie potrzeby będą się kontaktować. Pracowników mających wtedy zmianę, Jorela i kilka osób siedzących najbliżej zabrano na komisariat. W pomieszczeniu wypełnionym ostrym światłem, które nawet całkowicie trzeźwego człowieka przyprawiłoby o ból głowy, wielokrotnie wypytywano o szczegóły śmierci tajemniczego mężczyzny. Nad ranem Jorel, który zdążył wytrzeźwieć, odniósł wrażenie, że przesłuchujący zdążyli poznać tożsamość zmarłego, ale z jakiegoś powodu starali się nie dać tego po sobie poznać. Jorel sam też nie był do końca szczery. Nie kłamał wprost, ale przemilczał fakt, iż zmarły pozostawił na stole białe pudełko, które teraz spoczywało w kieszeni bluzy Jorela. Nie do końca robił to z powodu ostatnich słów zmarłego, który najwyraźniej próbował strzec tego przedmiotu za wszelką cenę. Chłopak zwyczajnie zaczął bać się o siebie. Od dziecka widział w filmach akcji, co się działo, kiedy ktoś wiedział za dużo i obawiał się, że właśnie znalazł się w takiej sytuacji. W myślach dziękował losowi, że w pomieszczeniu nie było Prawdomówców Kościoła, którzy wyciągnęliby całą prawdę prosto z jego umysłu. W końcu zwolniono wszystkich świadków i w tym przypadku informacja o możliwym kontakcie miała już dużo większe znaczenie. W ciągu kilku kolejnych dni Jorel rzeczywiście był kilka razy wzywany na komisariat, gdzie proszono go o potwierdzenie i podpisanie zeznań. Szóstego dnia, kiedy stres i wynikająca z niego bezsenność mocno już dawały się chłopakowi we znaki, sprawa nieoczekiwanie ucichła. Mogło to oznaczać dwie rzeczy. Albo tajemnicza śmierć okazała się nieistotna, albo była z tym związana grubsza afera. A biorąc pod uwagę niezrozumiały dla Jorela związek z Kościołem Prawdy, był to prawie na pewno ten drugi przypadek.

Wydobyty z białego pudełka przedmiot leżał na metalowej tacce oświetlonej jaskrawym światłem kilku lamp. Było to coś w rodzaju wydłużonej sześciokątnej tarczki nieco krótszej od kciuka, z jednej strony wykonanej z brązowego metalu, z drugiej ze szkła. Obiekt był najgrubszy w środku, przy krawędziach już całkowicie płaski. Po tej szklanej stronie, którą Jorel i Arnid zgodnie uznali za spodnią lub „wewnętrzną” ciągnęły się cztery rzędy drobnych różków albo nóżek z czarnego metalicznego tworzywa a w samym szkle, a może pod nim, poruszało się coś podobnego do gęstej cieczy o opalizującym blasku. Arnid twierdził, że przy krawędziach szkło na całym obwodzie było perforowane, co zobaczył pod mikroskopem. Pierwszą myślą Jorela był implant i dlatego zdecydował się poprosić Arnida o pomoc w identyfikacji przedmiotu. Dziwny obiekt rzeczywiście mógł być implantem, ale Arnid powiedział, że nie może tego potwierdzić z całą pewnością. Samo pudełko również nie dostarczało odpowiedzi, poza logo na wieczku było białe i gładkie, wykonane z niewątpliwie dobrej jakości tworzywa. Tylko wewnątrz ktoś nagryzmolił ołówkiem ciąg znaków: NVT-T22-3EV7. Szukanie tego ciągu znaków w sieci nic nie dało. Kiedy stali nad biurkiem w nabożnym skupieniu, z drugiego końca domu rozległ się dzwonek do drzwi. Arnid od niechcenia przesunął grzbietem prawej dłoni z wszczepionym chipem przed czytnikiem na ścianie. Po chwili do zagraconego pokoju Arnida wtoczył się niski krępy Cob, jak zwykle ciężko dysząc od wysiłku. Cob pulchną dłonią otarł pot z zaróżowionej twarzy i przesunął palcami po krótko przystrzyżonych włosach. – Witamy w klubie nieudaczników – powitał go z rozbawieniem Arnid – Co cię do nas sprowadza? Cob zrzucił z jednego z krzeseł kłąb kolorowych kabli i już zamierzał usiąść, ale nagle zatrzymał się w połowie ruchu. Wytrzeszczając oczy zza grubych szkieł okrągłych okularów, powoli podszedł do biurka. – To autentyczne, czy ty albo Birk nauczyliście się robić tak dobre podróbki? – spytał wyraźnie podekscytowany. Jorel uniósł brwi. – Wiesz co to jest? – No… tak, przynajmniej tak mi się wydaje. Chociaż nie spodziewałem się zobaczyć tego u was. – Co. To. Jest? – spytał niecierpliwie Arnid. – Taki implant, jaki wszczepiają Prawdomówcom – odpowiedział Cob – Mają to przymocowane do mostka. Dzięki temu widzą na wskroś… no wiecie, czytanie w myślach, odczytywanie przeszłych wydarzeń z otoczenia… no i mogą wpływać na innych… – Czy to wystarczy tak po prostu wszyć, żeby mieć takie zdolności? – spytał Jorel. Niejasna jeszcze wizja zaczynała go lekko bawić i było to jego pierwsze pozytywne uczucie od tygodnia. – Jeśli nie jest dezaktywowany… Ale nie wygląda, żeby był… Cob powoli sięgnął po implant i obrócił go. Jorel zauważył, że przyjaciel robi to jakby ze strachem a co najmniej z nabożną czcią, co rozbawiło go bardziej. – Jeśli tak, to chyba powinniśmy spróbować – rzucił w stronę Arnida porozumiewawcze spojrzenie. – Ale... to może być… – wyjąkał Cob. – Świętokradztwo? – podsunął Arnid. – Nie tylko. Mówią, że one mają w sobie jakiś komponent… żywy… ale całkowicie odmienny… obcy… nie mam pojęcia, czy to coś spreparowane w ich tajnych laboratoriach, czy jeszcze coś innego… chodzi mi o to, że to może być niebezpieczne. – Prawdomówcy jakoś żyją i mają się dobrze – mruknął Arnid – Aż za dobrze… Jorelowi nie mógł umknąć ten błysk w oku najlepszego kumpla. Wiedział, że Arnid nie przepuści takiej możliwości. Ten eksperyment mógł być lepszy niż wszystko, na co do tej pory wpadli. – Gdybym chciał to wykorzystać… kiedy byłaby możliwość to przeprowadzić? – spytał Jorel, po raz pierwszy od tygodnia czując się dobrze. – Kiedy będzie ci odpowiadać. Twoje prawo jako znalazcy. I chyba już zaczynam ci zazdrościć.

Jorel wbijał wzrok w ciemność nad sobą, w której domyślał się sufitu swojego pokoju. W klatce piersiowej, w dolnej części mostka ciągle czuł ból, ale przez większość czasu z powodzeniem to ignorował. Zrezygnował z tabletek, bez wspomagania radził sobie wystarczająco dobrze. To nie był pierwszy raz, przez ostatnie lata beztroskich eksperymentów na swoim ciele przywykł do dyskomfortu. Już piątą noc prześladowały go te szalone, intensywnie odczuwane wszystkimi zmysłami sny. Zaczęło się to w dniu zabiegu, kiedy jeszcze otępiały od znieczulenia, niezdolny do klarownego myślenia i sensownego działania, zdecydował się zdrzemnąć. Natychmiast wessał go wir pełen nieustannie przeobrażających się postaci aniołów i demonów, monstrów o setkach smukłych rąk, z oczami osadzonymi w najdziwniejszych miejscach ciała. Potem zrobiło się tylko bardziej ciekawie. W snach Jorel umierał i zmartwychwstawał, tragicznie ginął albo sam zabijał. Obcował z bestiami albo sam był bestią. A kiedy te potworności na chwilę go opuszczały, widział nieopisane konstrukcje o dziwnej geometrii, niewiadomego przeznaczenia budowle sięgające nieba i dalej samej kosmicznej próżni. Często widział też sieć splecioną ze światła, rozgałęzioną tak, że nie był w stanie określić jej początku ani końca. Czasami czuł, że jest jej częścią. Był węzłem NVT-T22-3EV7. Tej nocy jednak pierwszy raz, w okolicznościach, których jego umysł na jawie nie był w stanie przywołać, użył w stosunku do siebie imienia. Jeheriel. Podobne do imion Prawdomówców, myślał chłopak z przekąsem, pocierając odruchowo ręką miejsce, gdzie pod skórą tkwił nowy implant. Zastanawiał się, czy we własnym gronie Prawdomówcy – a może również inni funkcjonariusze Kościoła Prawdy – używali jako imion tych dziwnych oznaczeń. Numerów węzłów. Jorel od zawsze był zdania, że Prawdomówcy mieli dużo więcej wspólnego z cyborgami niż aniołami. W ostatnich dniach dużo rozmyślał na temat Kościoła i jego misji. Jakie były rzeczywiste cele kryjące się za otoczką zapewniania powszechnego ładu i bezpieczeństwa? Zyski? Władza? Stanowiska i powiązania? Śmierć człowieka, który prawie na pewno był funkcjonariuszem Kościoła, przeszła bez echa. Krążyły pogłoski, że Prawdomówcy badali klub i niedalekie od niego miejsce wypadku samochodowego, ale raczej robili to dyskretnie. Jorel spodziewał się, że plotek będzie więcej, oczekiwał chociaż kilku dni sensacyjnych wiadomości w multiwizji, ale srogo się rozczarował. Na portalach informacyjnych znalazł jedynie suche wzmianki. Przy okazji natrafił na tyle archiwalnych transmisji z egzekucji, że zaczęło go to przyprawiać o mdłości. Zawsze wyglądało to podobnie, na podwyższenia w wysoko sklepionych salach wchodzili skazańcy w żółtych więziennych strojach i kierowani przez mącący im umysł wpływ Prawdomówców sięgali po umieszczone na honorowym miejscu naczynie z trucizną. Te sceny również przeniknęły do jego snów, chociaż Jorel nie przypominał sobie, żeby osobiście kogoś prowadził na śmierć. Podświadomość oszczędziła mu przynajmniej tego. Za dnia kilka razy próbował użyć zdolności, które rzekomo miał uzyskać. Siedząc na balkonie, usiłował odczytać cokolwiek z przechodzących ulicą osób. Kilka razy miał wrażenie, że zna nazwisko jakiegoś losowego człowieka albo cel, do którego ten zmierzał. Czwartego dnia od zabiegu odebrał coś, co mógł uznać za powierzchowną myśl przechodnia. Niecierpliwie oczekujący efektów Arnid niechętnie przyznał mu, że równie dobrze mógł po prostu ulec sugestii. To wszystko nadal było zbyt niepewne. Raz Jorel spróbował czytania z otoczenia. Próbował wyciągnąć jakiekolwiek informacje z milczących ścian swojego domu. Zdawało mu się, że w kuchni wyczuł mieszające się ze sobą odległe echa własnej frustracji i śmiechu Miri, która czasem wpadała z wizytą. Spróbował skoncentrować się na tych odczuciach, ale wtedy ulotne wrażenie przepadło. Myśli o rozprawach sądowych i egzekucjach nadal mu towarzyszyły. Zawsze uważał Kościół za byt odległy od codziennej rzeczywistości zwykłych ludzi, normalnie Prawdomówcy interweniowali raczej w sprawach głośnych, poważnych albo dotyczących wyższych klas. Skoro widzieli na wskroś, raczej nie mogli się mylić. Tylko czy cokolwiek stało na przeszkodzie, żeby celowo publicznie głosili nieprawdę? Z jakiegokolwiek powodu, łapówki, układów, groźby, konfliktu interesów. Publicznie ślubowali bezstronność – ale czy ktokolwiek jeszcze udawał, że wierzy w zapewnienia polityków? Dlaczego z Kościołem miało być inaczej? Im dłużej Jorel o tym myślał, tym mniej był pewien, czym miała być prawda na którą funkcjonariusze Kościoła praktycznie mieli monopol. Reszta mogła tylko wierzyć im na słowo i liczyć na czystość ich intencji.

Płaski dach kamienicy zawsze był dobrym miejscem do rozmyślań. Znajdował się tuż powyżej trzeciego poziomu ulic, wystarczająco wysoko, żeby nikt z dołu nie widział, że ktoś tu przebywał i wystarczająco nisko dla przechodniów na wyższych poziomach, żeby nie mieli powodu spoglądać w tę stronę. Z dwóch z czterech stron kamienicę zasłaniały wyższe, później postawione budynki, w pobliżu nie przelatywały też znienawidzone przez Jorela autoloty. Chłopak szybko zorientował się, że było to wręcz idealne miejsce na nasłuchiwanie. W pewnym momencie rzeczywiście zaczął robić postępy. Najpierw usłyszał myśli kobiety stojącej na przystanku na pierwszym poziomie. Brzmiały jak chaotyczne urywki zdań, zderzające się ze sobą zlepki pozornie przypadkowych słów. Odczucie było co najmniej osobliwe. Potem zdarzało mu się to coraz częściej przy odrobinie wysiłku. Jorel miał wrażenie, że moce Prawdomówcy faktycznie uzyskał od chwili zabiegu, musiał tylko znaleźć sposób, żeby do nich sięgnąć. Dość szybko zorientował się, że próby wymuszenia czegoś siłą przynosiły skutek odwrotny. Z upływem dni nauczył się celowo decydować, czy zamierza odczytywać myśli innych ludzi, czy odbierać różne losowe informacje o nich samych. Początkowo wydawało mu się to dość chaotyczne, ale mogło to wynikać po prostu z braku wprawy. – A może to my, ludzie, jesteśmy z natury nieuporządkowani? – zauważył filozoficznie Arnid, kiedy Jorel za którymś razem zdawał mu relację z postępów. Jorel widział, że przyjaciel jest coraz bardziej zachwycony i ożywiony, jednak kiedy już niemal odruchowo spróbować przeanalizować jego emocje, korzystając z nowych zdolności, wyczuł coś jeszcze. Skrywany, tłumiony, może nawet nie całkiem uświadomiony żal. Czy Arnid zazdrościł mu tego, czego sam nie mógł doświadczać? Chciał znaleźć się na jego miejscu? W pewnym momencie Jorel znów spróbował odbierać sygnały z otoczenia. To, co czasem udało mu się wychwycić, w większości nie było ciekawe. Zwykły, codzienny pośpiech niezbyt zamożnych ludzi, echa dawnych kłótni i przekleństw, odbite w ścianach i chodnikach frustracje zapłakanych dzieci. Czasem natrafiał na echo bójki. Raz zapuścił się w okolicę klubu, w którym spotkał umierającego człowieka Kościoła. Nie miał odwagi zbliżyć się do zamkniętych za dnia drzwi przybytku. Wystarczyło mu to co wyczuwał wokół, ukryte pod zwyczajną warstwą codzienności. Jakiś nerwowy pośpiech, niecierpliwość, determinacja i niepokój. Ktoś przeszukiwał tę okolicę. Milicja czy bardziej niebezpieczne siły? Prawdomówców nauczył się wyczuwać po dłuższym czasie, ale kiedy raz doświadczył ich charakterystycznej aury, nie mógłby z niczym tego pomylić. Szczególnie zwrócił uwagę na to, że ich sygnały dawało się wyczuwać z daleka, kiedy rozchodziły się w przestrzeni jak trudno wygasające echo. Korzystanie z możliwości, jakie dawały cudowne implanty, generowało falę proporcjonalną do mentalnego wysiłku. Kolejne wnioski wydawały się oczywiste. Jego własne poczynania także mogły wywołać podobny efekt, jeśli zapomniałby o zdrowym rozsądku. Jorel starał się panować nad narastającą euforią, w czym wydatnie pomógł mu zastępca kierownika zmiany w magazynie, gdzie chłopak od kilku miesięcy pracował. Nieprzyjemny w obyciu przełożony oznajmił, że przez następne tygodnie zespół, do którego należał Jorel, miał pracować na nocnej zmianie. Zmęczenie i odsypianie w dzień pomogły zarówno na nadmiar entuzjazmu jak i szalone sny. Drugim czynnikiem, który przynajmniej na chwilę sprowadził go na ziemię, była Miri, na którą natknął się przy drzwiach mieszkania, wracając któregoś dnia z zakupów. Siedemnastolatka powitała go pełnym wyrzutu pytaniem, dlaczego nie tylko od wielu tygodni nie odwiedzał jej i ojca, ale i nie odbierał połączeń. – Przepraszam – mruknął Jorel zawstydzony – Trochę miałem na głowie. Albo w głowie, pomyślał. Młodsza siostra westchnęła smutno. – Wiesz, że się o ciebie martwię, prawda? Tak, Jorel to wiedział i nie potrzebował do tego telepatycznych zdolności Prawdomówcy. – Niepotrzebnie. Wszystko jest ostatnio w jak najlepszym porządku. Byłem tylko zajęty. Pomyślał w tym momencie o poprzednim implancie, którego dorobił się przy pomocy Arnida i Birka. Do tej pory nie wspomniał o tym Miri ani ojcu. Wolał nie wyobrażać sobie ich reakcji, gdyby dowiedzieli się o obecnym eksperymencie. – Obiecaj mi, że nie wpakujesz się w żadne kłopoty – powiedziała Miri, zbliżając swoją twarz do twarzy brata na tyle, na ile pozwalała różnica wzrostu. – Obiecuję – odpowiedział Jorel spokojnie. W tym momencie rozmyślał o tym, ile warte byłyby jego zapewnienia, gdyby był prawdziwym Prawdomówcą. Niecałą godzinę później znów leżał na płaskim betonowym dachu i pośród rozmaitych wibracji próbował wyłowić te, które pochodziły od cybernetycznie wspomaganych funkcjonariuszy Kościoła. Coraz lepiej mógł dostrzegać wzajemne powiązania i oddziaływania między nimi. Tak jak w snach widział w nich teraz węzły spójnej sieci. Sam jestem takim węzłem, pomyślał. NVT-T22-3EV7. Część całości. Przeczuwał, że te oddziaływania w jakiś sposób mogły wzmagać mentalne zdolności, ale nie mógł nie dostrzegać w tym zagrożenia. Póki nie generował zbyt silnych sygnałów, tamci mogli ignorować go jako szum tła. Możliwe, że nawet brali go za jednego ze swoich. Jorel bardzo chciał wierzyć, że dopóki nie zrobi nic, czym zwróci na siebie ich uwagę, pozostanie bezpieczny.

Alyx wysunęła twarz do przodu i zamrugała. Krótkie włosy pomalowane na połyskujący odcień ciemnego fioletu opadły jej na policzki. – A teraz? – spytała. Jorel pokręcił głową. – To samo. Nie wierzysz i uważasz, że to jakieś sztuczki. Próbujesz rozgryźć, na czym polega trik i czemu Arnid mi wierzy albo przynajmniej sprawia takie wrażenie. Z ich prawej strony rozległ się głośny śmiech. – To się nie liczy – zawyrokował Birk, rozparty na kanapie przed szerokim ściennym ekranem z kolorową puszką gazowanego napoju w ręce – Zbyt oczywiste. Nawet ja mógłbym się tego domyślić. Siedzący obok niego Cob, zajęty pochłanianiem krakersów, tylko gwałtownie przytaknął. Jorel westchnął. – No dobra, w takim razie… – powiedział, spoglądając na Birka wymownie – Ty nie możesz teraz całkiem sobie odpuścić. Myślisz o swoim szefie, którego uważasz za kretyna i który działa ci na nerwy. On chce z tobą porozmawiać pod koniec tygodnia. Raczej nic strasznego, bo nie boisz się tak bardzo… Ale jednak trochę się stresujesz. Birk uniósł ręce w geście kapitulacji. – W porządku, wygrywasz tę rundę – stwierdził z rozbawieniem. Jorel wyczuł jednak pod tą cienką warstwą wesołości zdenerwowanie. W zasadzie nie mógł się mu dziwić, na miejscu tamtego zapewne czułby się tak samo. Przeniósł wzrok na drugi koniec salonu, tam, gdzie na szklanym stole o stalowych nogach rozstawiono napoje i przekąski. W tym momencie stał tam Arnid, odwrócony do niego plecami, z opadającymi na ramiona gęstymi kasztanowymi lokami, obok Leleena, jedna z dawnych szkolnych miłości Arnida a obecnie dobra koleżanka, bliżej drzwi do kuchni stała Dina, siostra Mikala, którego Arnid również zaprosił na tę imprezę. Jorel najdłużej przyglądał się Arnidowi, próbując badać jego uczucia. Obecnie mógł stwierdzić tyle, że żal i to, co mogło być zazdrością, zniknęły. Nie był pewien czy te uczucia całkiem opuściły jego przyjaciela, czy była to kwestia bieżącej chwili, kiedy tamten po prostu dobrze się bawił i do tej pory zdążył już nieco wypić. Jorel starał się pozostać trzeźwy. Od początku podejrzewał, że stanie się główną atrakcją tego spotkania i wolał być w stanie przywołać swoje telepatyczne moce w każdym momencie. Kiedyś czytał o tym, że w dawniejszych epokach na spotkania towarzyskie zapraszano magików i cudotwórców, aby zadziwiali zebranych swoimi rzekomymi parapsychicznymi zdolnościami. Różnica polegała na tym, że praktycznie we wszystkich przypadkach historycy demaskowali takich telepatów, jasnowidzów i spirytystów jako zręcznych szarlatanów. On nie musiał uciekać się do sprytnych sztuczek. Drugi powód wynikał bardziej ze zdrowego rozsądku. Chłopak nie był do końca pewien, co mógłby zrobić z takimi możliwościami w momencie, kiedy nie byłby w pełni świadomy swoich czynów. Podszedł do stołu. Arnid odwrócił się w jego stronę i odsłonił zęby w szerokim uśmiechu. – Co jeszcze możesz powiedzieć? Jorel wziął głęboki oddech i spojrzał na Leleenę. – Myślisz o swoim chłopaku – powiedział, trochę bardziej wyzywającym tonem niż planował – Pytałaś go kilka razy, czy tu z tobą wpadnie, ale nie chciał. Ty tak naprawdę też wolałaś, żeby go tu nie było i jesteś z tego zadowolona. – Hej! – krzyknęła Leleena z udawanym oburzeniem. Jorel wiedział, że była bardziej rozbawiona, chociaż nie mógł nie zauważyć, że również zażenowana. – Musisz na nas patrzeć, żeby to działało? – spytała Dina. – Nie – odparł Jorel – Chociaż wydaje mi się, że to trochę ułatwia. Jak chcesz, mogę zamknąć oczy. Albo jeszcze się odwrócę. Zamknął oczy i powolnym teatralnym ruchem odwrócił się mniej więcej w kierunku najdalszej ściany pokoju. Skoncentrował się na Dinie, której obecność wyczuwał niecałe dwa metry za sobą. Kiedy sięgnął głębiej, zobaczył jej myśli i uczucia. Chaotyczny kłębek, podobnie jak u wszystkich, ale niektóre elementy częściej wynurzały się na powierzchnię. – Boisz się – powiedział chłopak po chwili – Niepokoisz. Nie podoba ci się to, co robię. Chciałabyś, żeby to była sztuczka, czułabyś się z tym pewniej. A oprócz tego od pewnego czasu dręczy cię problem… Urwał i zagryzł wargę. Czy powinien wchodzić głębiej? Widział myśli i wspomnienia Diny związane z dość lekkomyślnym, sporo starszym kuzynem, który prawdopodobnie nigdy nie zamierzał dorosnąć i którego Dina mimo wszystko uważała za dobrego człowieka. To były prywatne, osobiste zmartwienia, które raczej nie powinny być wywlekane na wierzch podczas imprezy. – Jakiś problem rodzinny – dokończył szybko Jorel i otworzył oczy. Stojący przed nim Arnid cały czas szeroko się uśmiechał. – A spróbuj teraz znaleźć tych, których nie ma w tym pokoju. Ze mną udawało ci się wiele razy. Jorel zgodził się natychmiast, próbując jak najszybciej wyprzeć nieprzyjemne uczucie, jakie wzbudziło w nim skanowanie umysłu Diny. Tym razem zamierzał bardziej uważać. Mikala znalazł w toalecie, więc szybko przestał się na nim koncentrować. Nie chciał czuć się jak podglądacz. Nieco dłużej obserwował stojącego na balkonie, opartego o brudną barierę z grubego szkła Timona. W tym przypadku bardziej niż samą zawartością umysłu kolegi zainteresował się okolicznościami, jakie wiązały się z tą scenką. – Mikal nadal w kibelku – zaraportował – Timon stoi na balkonie i jara towar kupiony wczoraj od dzieciaka z osiedla. Straszny szajs, na szczęście słaby. Timon powinien wiedzieć, że za taką cenę nie może oczekiwać sensownej czystości. Prędzej skończy się to niestrawnością niż czymś poważniejszym. No i jest przekonany, że jak jest ciemno, to na pewno nikt go nie zobaczy. – W pewnym sensie ma rację – odpowiedział podchodzący do stołu Cob – Normalnie Prawdomówcy nie marnują czasu na takie nieistotne narkotykowe wykroczenia. Nie czekając na odpowiedź, złapał najbliższą miskę z ciastkami i znowu poczłapał w stronę kanapy. Jorel zobaczył, że Dina spochmurniała. Nie miał zamiaru sprawdzać, co dokładnie chodziło jej po głowie. Wolał, żeby zwyczajnie powiedziała o tym, kiedy będzie chciała. Dobrowolnie. Bez wścibskiego dziwoląga zaglądającego do mózgu. Kiedy Cob i Birk w końcu zwolnili kanapę, Jorel usiadł przy jednym końcu, chwilę później przeciwny koniec zajęła Leleena. – Ty jesteś taki jak ci z Kościoła Prawdy? – spytała Leleena, siłując się z nowoczesnym, bezpiecznym korkiem butelki. Jorel wzruszył ramionami. – Chyba. Nie wiem. Tak mi się wydaje, że technicznie tak… Zdał sobie sprawę, że przedstawiciele Kościoła Prawdy publicznie nigdy nie mówili wprost o zdolnościach parapsychicznych. To był od zawsze po prostu bezsprzeczny fakt. – Więc możesz widzieć na wskroś rzeczywistości – ciągnęła tamta, nadal walcząc z butelką – Prawdę, jakakolwiek by nie była. Możesz widzieć nasze myśli... – Tylko kiedy tego chcę – przerwał Jorel szybko. – Tylko te w chwili obecnej? Czy wspomnienia też? Jak daleko możesz sięgnąć? – Nie wydaje mi się, żeby cokolwiek to ograniczało – mruknął Jorel – Trochę próbowałem z ciekawości… Nie, nie na kimś z nas. Wybierałem przypadkowych przechodniów, których raczej i tak bym nie zapamiętał. Skrzywił się. Wtedy gdy to robił, wydawało mu się to względnie dobrym rozwiązaniem. Teraz, kiedy powiedział to na głos, poczuł, że nie zabrzmiało to najlepiej. – Wiesz, normalnie nie robię takich rzeczy – dodał szybko – Nie jestem świnią. I obecnie i tak bardziej skupiam się na skanowaniu otoczenia. To jest nawet ciekawsze. – Ale czujesz, że to jest teraz częścią ciebie? – głos Leleeny zawierał w sobie jakąś marzycielską nutę – Nowy zakres ruchów. Coraz bardziej naturalne, prawda? To mocno przyciąga? – Przyciąga? – spytał Jorel zdezorientowany. – Gdybyś nie musiał się hamować, gdybyś się nie przejmował... Jak bardzo chciałbyś to zrobić? Wejść mi do głowy, na przykład teraz… – Nie chcę. Nie robię takich rzeczy. Oni też raczej tego nie robią ot tak. Składają przysięgę. – Politycy kłamią – stwierdziła Leleena – Jako Prawdomówca powinieneś to wiedzieć. A potrafiłbyś zrobić tak, żeby sterować innym człowiekiem? Skoro to działa tak samo jak u nich, powinieneś być w stanie. – Nigdy tego nie próbowałem – odparł Jorel, gwałtownie wstając – I nie zamierzam. Za kogo ty mnie uważasz?! Są rzeczy, które z założenia nie służą niczemu dobremu. Tu nie chodzi o to, czy to mogę, ale o to czy powinienem. I chyba się domyślasz, jaka jest odpowiedź. Pół godziny później stwierdził, że jednak potrzebuje się czegoś napić. Tylko trochę. Przecież nie musiał od razu tracić kontroli. Kiedy stał w kuchni przy lodówce, usłyszał, jak ktoś podchodzi. Mógł się zwyczajnie odwrócić, spojrzeć przez ramię, ale zamiast tego zdecydował się sięgnąć za siebie umysłem. A jednak! To nie było chyba niczym złym. Przecież mnóstwo ludzi sterowało urządzeniami w swoich domach za pomocą implantów w mózgach. To był po prostu zwiększony zakres ruchów, jaki dawał postęp technologiczny. Nie był bardzo zaskoczony, kiedy osobą stojącą za nim okazała się Dina. W wyciągniętym czarnym swetrze, bawiąca się nerwowo szklanką z resztką soku, wydawała się bardziej nieśmiała i zestresowana niż zwykle. – Powinienem cię przeprosić, tak? – westchnął Jorel – Tak, wiem, nie powinienem tego robić. Rozpędziłem się. Nie chciałem. – Nie o to chodzi – odparła Dina, z wyraźnym wysiłkiem tłumiąc narastające zdenerwowanie – Mam do ciebie prośbę. Do ciebie jako Prawdomówcy.

Jadąc autobusem, a raczej płynąc w powietrzu pomiędzy wyższymi poziomami wieżowców i łączącymi je betonowymi mostami i kładkami, Jorel przeklinał w myślach zarówno autoloty jak i miejską architekturę, od co najmniej dwóch pokoleń dążącą do rozrostu w górę. W jego oczach był to aż nadto ostentacyjny symbol podziałów w społeczeństwie. Niezawodne autoloty kosztowały swoje, podobnie jak podniebne apartamenty. Powiedz mi, na którym poziomie mieszkasz, a ja ci powiem, kim jesteś. Życie Jorela toczyło się między zerowym a maksymalnie trzecim poziomem ulic. Czasem bywał na czwartym przez mieszkających tam znajomych. Więcej nie potrzebował do szczęścia. Przelotnie pomyślał też o tym, że mimo lekkodusznego podejścia do życia, kuzyn Diny nie skończył źle. Może taka właśnie była recepta na sukces? Wysiadł na podeście, od którego promieniście rozchodziły się kładki ze stali i tworzyw sztucznych. Obok jednego z takich przejść stała Dina, która zawołała go niecierpliwym ruchem ręki. Całe szczęście, pomyślał Jorel. Był przekonany, że sam od razu by się zgubił, o ile nie skorzystałby z obecnych możliwości swojego umysłu. A po ostatnich dniach intensywnych ćwiczeń takie rozwiązanie nie budziło w nim entuzjazmu. Przyjaciółka poprowadziła go do apartamentowca o łagodnie fioletowej fasadzie, gdzie otwarcie głównego wejścia wymagało zeskanowania identyfikatora czytnikiem umieszczonym przy futrynie. Musieli jeszcze wjechać windą dwa piętra wyżej, aby ostatecznie znaleźć się w apartamencie kuzyna Diny i jego narzeczonej. Dorian, jak się przedstawił, był dość krępym, łysiejącym jegomościem, który nerwowość usiłował pokryć gadatliwością i nadmierną ruchliwością. Od progu zaproponował przejście do salonu i kawę, prawie nie dając dojść gościom do słowa. Dina kilka razy otwierała usta i tyle samo razy zamykała je z rezygnacją. Dorian opanował się dopiero, kiedy Jorel powoli uniósł dłoń. – Jestem Jeheriel, Prawdomówca – powiedział Jorel powoli – Rozumiem, że wie pan, z jakiego powodu tu jestem. Z jakiegoś powodu czuł, że powinien użyć tego imienia, przez chwilę rozważał nawet użycie również oznaczenia swojego węzła, ale zrezygnował. Funkcjonariusze Kościoła Prawdy raczej tak nie robili. – Tak, wiem – powiedział Dorian, nieokreślonym ruchem ręki wskazując na Dinę – To był jej pomysł. Powiedziała, że mogę w ten sposób przekonać Ileanę, że nigdy jej nie zdradzałem. Cofnął się kilka kroków i żałośnie rozłożył ręce. – Nie wiem skąd u niej te podejrzenia. Zawsze byłem wobec niej uczciwy i szczery. Nigdy nie dałem jej powodu… Jorel znowu uciszył go gestem ręki i poprosił o poprowadzenie do salonu, o którym tamten wspomniał wcześniej. W duchu cieszył się, że jest w stanie w ten sposób panować nad nerwowym słowotokiem gospodarza. Nie musiał uciekać się do żadnych telepatycznych sztuczek, tu działał sam respekt, jaki w tamtym wzbudzał. W przestronnym salonie, pełnym obłych kanap i foteli w kolorze morskim i lawendowym, czekała na nich Ileana, narzeczona Doriana. Była wyraźnie młodsza od narzeczonego, miała krótkie blond włosy i tego dnia nosiła lekki biały kostium. Przez większość czasu wbijała wzrok w ziemię i nerwowo bawiła się dłońmi. Pod tym względem przypominała Dinę. Wzbudzała współczucie. Może właśnie dlatego Jorel wtedy się na to zgodził. Dwa małe fotele przesunięto mniej więcej na środek salonu, żeby gospodarz i Jorel mogli usiąść naprzeciwko siebie. Technicznie odległość nie powinna mieć znaczenia, ale Jorel czuł się pewniej, mając osobę badaną blisko przed sobą. Chciał, żeby wynik jego sprawdzania był pewny. To już nie były niewinne zabawy i od tego, co mógł odkryć, miało zależeć dalsze życie dwojga ludzi. – To… będzie bolało? – spytał Dorian, przełykając ślinę. – Nie będzie w ogóle odczuwalne – uspokoił go Jorel – Jeśli spróbuje pan zachować spokój, będzie mi łatwiej. Odetchnął głęboko, przymknął oczy i skoncentrował się na człowieku przed sobą. Od razu wyczuł silny stres tamtego, ale nie zauważył odruchowego oporu, jakiego spodziewałby się po kimś winnym. Nie dostrzegał też silnych emocji, wybijających się ponad wszystko inne. Coś takiego jak romans spodziewał się raczej znaleźć od razu. Przebijał się swobodnie przez zwyczajne zmartwienia i grzeszki Doriana. Jakieś pieniądze, niewielkie, stracone w kasynie. Ukryty w gabinecie wyświetlacz, na którym tamten lubił czasem obejrzeć filmy dla dorosłych. Echo wspomnień walki z nałogiem palenia i duma, że już sześć lat był czysty. Jorel ustalił, że Dorian i Ileana byli ze sobą trzy lata i spróbował ograniczyć się do tego czasu, w którym, jak coraz wyraźniej widział, tamten zdecydowanie nie prowadził tak barwnego życia jak w młodości. Jorel otworzył szeroko oczy i rozłożył ręce. – Niewinny – stwierdził krótko i opadł na miękkie oparcie fotela. – Dziękuję! – okrzyk na granicy płaczu nie pochodził od Doriana, ale od Ileany, która gwałtownym ruchem rzuciła się narzeczonemu na szyję. – Dziękuję! A ciebie przepraszam, że mogłam w ciebie zwątpić! Ileana chciała, żeby goście zostali na kawę, ale Jorel stanowczo odmówił. Chciał jak najszybciej znaleźć się w domu, zanim do końca dotrze do niego to, co właśnie zrobił. Miał wrażenie, że przystając na prośbę Diny przekroczył kilka granic, od których wolałby trzymać się z daleka. Dina całą drogę na przystanek rozpływała się w podziękowaniach, raz z radości rzuciła się przyjacielowi na szyję. Jorel zdał sobie sprawę, że chyba pierwszy raz w życiu był świadkiem takiej spontaniczności u Diny. Musiał też stanowczo odmówić zapłaty, na którą przyjaciółka nalegała. – Ja się spodziewałam, że on nie ma nic na sumieniu – powiedziała Dina, kiedy Jorel miał już wsiadać do autobusu – Ileana to straszna paranoiczka. Ale chciałam mieć pewność.

Mgła płynąca nad ziemią, zalewająca najniższe partie miasta, prezentowała się surrealistycznie w połączeniu z różnobarwnym światłem neonów na tych poziomach. Z wysokości mniej więcej trzeciego poziomu poniżej nie było widać nic poza bezkształtną masą szarości, zawierającą gdzieś w głębi tęczowe smugi. Jorel opierał się o kraty zabezpieczające krawędź kładki, na której stał i powoli wdychał wilgotne powietrze. Czuł się zmęczony, ale w sposób zupełnie inny niż do tej pory, kiedy w dzień odsypiał nocne zmiany. To było odczucie bardziej mentalne niż fizyczne. Zdołał wymusić na Dinie obietnicę, że nie powie pozostałym o tym, co zaszło, ale nie na wiele to się zdało. Inni niezależnie wpadli na podobny pomysł i przez ostatnie dni Jorel oddawał drobne przyjacielskie przysługi w których musiał używać swoich mocy. Był zadowolony, kiedy okazywało się, że żadna z tych spraw nie była tak wielkiej wagi jak to, co zrobił dla Diny. Nie zamierzał kolejny raz brać na siebie czegoś takiego. Poszukiwanie dawno zagubionych przedmiotów było przynajmniej niewinne i nie ciągnęło za sobą daleko idących konsekwencji. Bezmyślnie spoglądał na idących poniżej ludzi. Nie próbował sięgać umysłem do żadnego z nich, była to ostatnia rzecz na jaką miał w tym momencie ochotę. Patrzył jak przechodnie coraz bardziej spieszyli się do domów, jak przyspieszali kroku a ich ruchy stawały się bardziej nerwowe. Najbardziej zwróciła jego uwagę młoda kobieta z córką, możliwe, że czteroletnią, z tej odległości nie dało się dokładniej ocenić. Kobieta szła powoli, dziecko mimo dość późnej pory wciąż tryskało życiem, biegało i skakało wokół matki i co jakiś czas pociągało dół jej ciemnego płaszcza. W którymś momencie kobieta zatrzymała się, wyjmując z kieszeni przedmiot, w którym Jorel domyślił się komunikatora. Uniosła przedmiot do głowy, najwyraźniej ktoś do niej dzwonił. Rozmawiała zwrócona w stronę barierki, tracąc z oczu córkę stojącą za plecami. Po kilku nieskutecznych próbach odzyskania uwagi matki, dziewczynka zdecydowała się sama eksplorować świat, ograniczony w tym momencie do betonowego mostu między wieżowcami, unoszącego się nad morzem mgły. Z zachwytem odkryła, że pręty barierki rozmieszczone były niezbyt gęsto, a w miejscu, gdzie od betonowej powierzchni prostopadle odchodziły stalowe wsporniki, ktoś je jeszcze rozsunął. Powoli przeszła przez szczelinę i zadowolona stanęła na szerokim na pół metra stalowym pasie. Spojrzała na boki. Tu chyba było wysoko. Zdążyła przejść kilkanaście metrów, zanim Jorel przeniósł wzrok z jej zajętej rozmową matki na nią. Do diabła! Jorel spojrzał jeszcze raz na matkę. Jeśli teraz kobieta się odwróci, jeśli zobaczy, gdzie jest jej córka… Jeśli ją zawoła i dziewczynka zacznie do niej biec… albo spanikuje... Chłopak zacisnął ręce na kracie przed sobą. Sam był zbyt daleko, żeby cokolwiek zrobić, nie wiedział nawet co powinien w tej sytuacji zrobić. Pójść za dzieckiem i powoli sprowadzić je na bezpieczny most? Przyprowadzić ją! To nie był czas na wątpliwości i wahanie. Musiał to zrobić, jeśli nie chciał, żeby dziecko zginęło tragiczną śmiercią. Przynajmniej spróbować. Skoncentrował się, w pełni świadomy, że robi to po raz pierwszy i właściwie nie ma pojęcia, jak to działa. Domyślał się tylko, że najpierw musiał do niej sięgnąć. Kiedy wszedł do jej głowy, był szczęśliwy, że proces jest nieodczuwalny. Przynajmniej nie musiał obawiać się szoku i spowodowanych nim gwałtownych ruchów dziewczynki. Zdążył sprawdzić, że miała na imię Emma. Nie starał się szukać niczego w jej myślach. Musiał przejąć kontrolę. Nie był pewien czy nieukształtowane umysły dzieci były bardziej podatne, ale szybko poczuł, że coś się wydarzyło. To było inne niż wszystko, czego doświadczył do tej pory. Czuł jak Emma poddaje się bez oporu. Nie wywołało to satysfakcji, jedynie ulgę tak wielką, że z trudem utrzymał koncentrację. Dobrze, pomyślał, teraz powoli się odwróć. I wracaj. Powoli i ostrożnie. Przez chwilę Emma stała nieruchomo, ale po kilku boleśnie długich sekundach odwróciła się. Trzymając się środka wąskiej stalowej kładki, dała pierwszy krok. Potem kolejne. Jorel modlił się w duchu, żeby matka jeszcze nie kończyła rozmowy ani się nie odwracała. Potrzebował kilkunastu sekund. Emma była już przy barierkach i Jorel zmusił się do jeszcze silniejszej koncentracji. Nierówna betonowa krawędź była nieco wyżej niż powierzchnia, na której tamta stała. Należało skłonić dziewczynkę do zachowania szczególnej ostrożności. Emma musiała chwycić się metalowych prętów a następnie przejść pomiędzy nimi. To było trudniejsze do wywołania. Matka skończyła rozmowę, kiedy Emma stała na pewnym gruncie, mając tuż za sobą rozsunięte kraty. Jorel próbował skłonić dziewczynkę, żeby na wszelki wypadek odsunęła się od barierki jeszcze trochę, ale już nie zdążył. Matka zawołała dziecko, które zaczęło biec w jej stronę, zrywając telepatyczne połączenie. Jorel nie miał wystarczającej wprawy, żeby podtrzymać tę więź. Opadł na kolana, jeszcze mocniej zaciskając palce na prętach przed sobą. Udało się. Zrobił to. Zrobił coś, czym się brzydził i co teraz było konieczne. Gdyby jednak nie spróbował, brzydziłby się sobą jeszcze bardziej. Zdał sobie sprawę, że właśnie musiał wyemitować potężny mentalny sygnał. Tego raczej nie dało się ukryć. Węzeł NVT-T22-3EV7 pozostawił silny, niezaprzeczalny ślad w eterze.

Jorel kolejny raz obrzucił wzrokiem spakowane torby, upchnięte w kącie ciasnego, zagraconego pokoju Timona. Był wdzięczny, że kumpel zgodził się, żeby spędził u niego trzy dni, które poświęcił głównie na przygotowanie się do wyjazdu. Dobrze było mieć takich przyjaciół. Timon i Cob od razu zrozumieli wszystko i zaoferowali wszelką pomoc w razie możliwości. Ten drugi miał krewnych mieszkających wystarczająco daleko, u których Jorel czasami bywał jeszcze w szkolnych czasach. Co prawda nigdy wcześniej nie zatrzymywał się u nich tak długo, ale Cob zapewnił, że nie będzie z tym problemu. Rzucił też niejasną aluzję, że wiosną miała się u nich pojawić jakaś robota do wykonania, jeśli Jorel upierał się przy odwdzięczaniu się. Jorel nie był pewien czy ucieczka do mieszkania Timona coś zmieniała albo czy była konieczna. Spanikował i nie myślał racjonalnie. Kilka razy zaczynał pisać list do siostry, darł go albo skreślał i zaraz zaczynał od nowa. Ostatecznie uznał, że Miri powinna wiedzieć co się stało. Należała jej się prawda. Nie ufał w tym momencie komunikacji elektronicznej, wolał papier. Podrzucił kartkę do skrzynki przy mieszkaniu ojca i Miri. Nie był pewien, czy siostra po przeczytaniu wiadomości zechce go jeszcze odwiedzić przed długą rozłąką, ale kiedy podjęła taką decyzję, wiedział od razu. Sprawdził to. Nie mógł się powstrzymać. Zachował tyle zdrowego rozsądku, żeby nie obserwować jej przez cały czas jej podróży. To mogło być niebezpieczne. Z innego końca mieszkania dobiegł go odgłos dzwonka. To była ona, czy Timon wracający z pracy? Mógł sprawdzić, ale tego nie zrobił. Przecież i tak musiał otworzyć drzwi. Miri rzuciła się na niego tak gwałtownie, że prawie stracił równowagę. – Zdążyłam – powiedziała, ukazując zaczerwienioną od płaczu twarz – Jeszcze nie uciekłeś. – Czekam aż Timon wróci – bąknął Jorel – No i musiałem poczekać na ciebie. Wiedziałem, że przyjedziesz. Miri cofnęła się pod ścianę, pozwalając bratu zamknąć drzwi. – To jest prawda? – spytała – Że jesteś teraz jasnowidzem, tak jak ci z Kościoła Prawdy? – Technicznie... chyba tak. Nadal nie wiem, jak to wszystko działa… Jorel rozpiął koszulę, pokazując bliznę na środku klatki piersiowej, jaka pozostała po wszczepieniu implantu. Była jasnoróżowa i nadal dość świeża. – I możesz to wszystko co oni? I jakoś widzicie się nawzajem i dlatego musisz uciekać… Bo wtedy się ujawniłeś? Jorel tylko przytakiwał. Objął siostrę i uspokajająco pogładził ją po plecach. – Tak, zrobiłem coś, czego bardzo nie chciałem. Ale musiałem. Czasem tak trzeba. – Co się stanie, jeśli naprawdę cię szukają? Zabiorą ci ten implant i dezaktywują go? Jeśli tak się stanie, wszystko będzie jak dawniej. – W najlepszym razie – westchnął Jorel – Nie mam pojęcia co mi zrobią i nie mogę ryzykować, żeby sprawdzić, czy już mnie szukają. Chcę po prostu, żeby sprawa ucichła sama, oni uznali to za błąd odczytu czy inną anomalię i nie drążyli dalej. Przy odrobinie szczęścia za pół roku wrócę. Wolał nie mówić, że sprawy mogły równie dobrze przybrać zły obrót. – Nie możesz jakoś się tego pozbyć? Uwolnić się od tego? Jorel potrząsnął głową. – Nawet gdybym mógł, to nie chcę. Zrobiłem obrzydliwą rzecz. To też jest nieodłączna część… tego wszystkiego. Ale oprócz tego, to wielki potencjał. To szansa, której nie chcę stracić. Chcę zobaczyć, do czego mnie doprowadzi. – Wielki potencjał… Jak coś większego od ciebie, co cię przerasta? – Może. Ale może każe mnie samemu dorosnąć do niego. Tego właśnie chcę i tego dokonam. W imię prawdy. Obiecuję ci to. Możesz mi wierzyć, jestem Prawdomówcą.

Informacje o wyzwaniach stojących przed misją, eksperymentach, które Sławosz przeprowadzi, o celach naukowych zostały wciśnięte gdzieś tam w końcowe akapity.

Liofilizowane pierogi ważniejsze.

Edmund Janniger to jedna z najbardziej kontrowersyjnych postaci związanych z rządami Prawa i Sprawiedliwości, szczególnie z okresem, gdy Antoni Macierewicz pełnił funkcję Ministra Obrony Narodowej. Jego kariera polityczna, mimo młodego wieku, naznaczona była wieloma skandalami i niejasnymi powiązaniami, które wzbudzały pytania o kompetencje i rolę w polskiej polityce.

Początki Kariery – Najmłodszy Doradca w Historii

Edmund Janniger urodził się 30 grudnia 1995 roku jako syn wybitnych lekarzy – Roberta A. Schwartza i Camili Krysickiej. W listopadzie 2015 roku, w wieku zaledwie 20 lat, został mianowany doradcą Antoniego Macierewicza, który właśnie objął stanowisko Ministra Obrony Narodowej. Tym samym Janniger stał się najmłodszym doradcą ministerialnym w historii Polski.

Jego znajomość z Macierewiczem nie była przypadkowa – wcześniej pracował jako asystent posła, a następnie wicedyrektor biura poselskiego Antoniego Macierewicza. W czasie wyborów parlamentarnych w 2015 roku pełnił funkcję wiceszefa okręgowego sztabu wyborczego PiS w okręgu nr 10, z którego startował Macierewicz.

Kontrowersje i Wątpliwości

Problem Kompetencji i CV

Kariera Jannigera od początku wzbudzała kontrowersje ze względu na jego młody wiek i wątpliwe kwalifikacje. Jak ujawnił portal WP, młody doradca miał problemy z rzetelnym przedstawianiem swojego CV, które “naciągał” w sposób budzący wątpliwości. Szczególnie kontrowersyjne było jego zaangażowanie w senat Uniwersytetu Rutgers – z siedmiu posiedzeń senatu, które odbyły się w danej kadencji, Janniger był nieobecny i nieusprawiedliwiony na czterech.

Fikcyjny Think Tank

Po odejściu z MON w grudniu 2015 roku, Janniger ogłosił utworzenie Instytutu Spraw Globalnych (Institute of Global Affairs) w Nowym Jorku, przedstawiając siebie jako jego przewodniczącego. Jednak szybko wyszło na jaw, że “think tank” został założony przez samego 20-latka – to Janniger 7 grudnia 2015 roku zarejestrował domenę internetową organizacji i był wpisany jako osoba odpowiedzialna za sprawy techniczne i administracyjne.

Afera Polskiej Fundacji Narodowej

Kosztowne Podróże na Koszt Podatników

Najbardziej skandaliczną odsłoną działalności Jannigera była afera związana z Polską Fundacją Narodową (PFN). W 2019 roku ujawniono, że fundacja, finansowana przez spółki Skarbu Państwa, opłaciła kosztowne podróże byłego doradcy Macierewicza do Stanów Zjednoczonych.

Za przelot do USA i zakwaterowanie Jannigera PFN zapłaciła w maju 2019 roku dokładnie 6 284 dolary (niemal 25 tysięcy złotych). Hotel kosztował ponad tysiąc dolarów (niemal 4 tysiące złotych), a bilet lotniczy – 5 280 dolarów (ponad 20 tysięcy złotych)[11]. Janniger uczestniczył wraz z Antonim Macierewiczem w 90-minutowej konferencji w Chicago.

Reakcja i Próby Ukrycia Prawdy

Gdy sprawa wyszła na jaw, Janniger wynajął nowojorską kancelarię prawną Gordon Law Firm i próbował zablokować publikację artykułu. Na Twitterze zaprzeczał zarzutom, twierdząc że kwota na jego lot i nocleg wynosiła jedynie 1 702 dolary z funduszy WHWG, a nie PFN. Zapowiedział również kroki prawne przeciwko dziennikarzom i politykom opozycji.

Niejasne Powiązania i Rola

Współpraca z White House Writers Group

Szczególnie niepokojące były powiązania Jannigera z amerykańską firmą PR White House Writers Group (WHWG), która otrzymywała miliony dolarów od Polskiej Fundacji Narodowej. Firma ta miała promować wizerunek Polski w USA, ale efekty jej działań były mizerne – tworzyła profile w mediach społecznościowych obserwowane przez kilkanaście osób.

Kontrowersyjny Prawnik

Intrygujące jest również to, że Janniger wynajął do swojej obrony Richarda S. Gordona z nowojorskiej Gordon Law Firm – lewicowego prawnika i stratega politycznego, który wcześniej obsługiwał klientelę powiązaną z Kremlem, w tym organizację CUSEF szerzącą propagandę chińskiego autorytarnego reżimu.

.Publikacje w Newsmax

Janniger kontynuował współpracę z Macierewiczem również po jego odejściu z MON, publikując artykuły w amerykańskim portalu Newsmax, które miały bronić dorobku byłego ministra obrony.. Ta działalność również wzbudzała pytania o źródła finansowania i rzeczywiste cele.

Obecna Działalność

Po zakończeniu pracy w MON, Janniger kontynuuje karierę międzynarodową. Obecnie jest przewodniczącym International Security Forum i członkiem prezydium senatu Rutgers University School of Public Affairs and Administration. Na swoim profilu LinkedIn prezentuje się jako dyrektor International Security Forum, instytucji działającej pod patronatem Ministra Obrony Narodowej RP.

Podsumowanie

Sprawa Edmunda Jannigera ilustruje szerszy problem nepotyzmu i niejasnych powiązań w polskiej polityce okresu rządów PiS. Młody doradca, mimo braku odpowiednich kwalifikacji i doświadczenia, zyskał dostęp do najwyższych szczebli władzy i kosztownych zagranicznych podróży finansowanych z pieniędzy podatników.

Jego przypadek pokazuje również, jak łatwo można było manipulować instytucjami takimi jak Polska Fundacja Narodowa, wykorzystując je do celów innych niż statutowe. Tajemnicze powiązania Jannigera z amerykańskimi firmami PR i kontrowersyjnymi prawnikami rodzą pytania o rzeczywiste cele jego działalności i potencjalne zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa.

1. https://jastrzabpost.pl/edmund-janniger-czym-sie-zajmuje,6975150649190529a
2. https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,168571,25493392,edmund-janniger-kim-jest-byly-wspolpracownik-antoniego-macierewicza.html
3. https://en.wikipedia.org/wiki/Edmund_Janniger
4. https://tvn24.pl/polska/nowy-doradca-macierewicza-20-latek-doradca-w-mon-ra597235-ls3318989
5. https://magazyn.wp.pl/informacje/artykul/edmund-janniger-mistrz-w-naciaganiu-cv
6. https://wiadomosci.wp.pl/edmund-janniger-przewodniczacym-instytutu-spraw-globalnych-w-nowym-jorku-6027703237588097a
7. https://www.money.pl/gospodarka/pfn-oplaca-podroze-jannigera-byly-wspolpracownik-macierewicza-probowal-zablokowac-tekst-6454791654471809a.html
8. https://wiadomosci.radiozet.pl/polska/polityka/Edmund-Janniger-wydatki-Polskiej-Fundacji-Narodowej-na-doradce-Antoniego-Macierewicza
9. https://businessinsider.com.pl/finanse/polska-fundacja-narodowa-pfn-nadal-placi-amerykanskiej-firmie-pr/w5m18lk
10. https://wiadomosci.onet.pl/swiat/wydatki-polskiej-fundacji-narodowej-podroz-macierewicza-i-jannigera-do-usa-kto-placil/p9scpzd
11. https://wiadomosci.com/edmund-janniger-byly-asystent-antoniego-macierewicza-podrozowal-do-usa-na-koszt-pfn-opozycja-chce-wyjasnien/
12. https://wiadomosci.wp.pl/afera-ws-pfn-edmund-janniger-odpowiada-na-zarzuty-kroki-prawne-zostaja-podjete-6455678301284481a
13. https://dorzeczy.pl/kraj/123266/edmund-janniger-przerywa-milczenie-ws-wspolpracy-z-macierewiczem.html
14. https://arbinfo.pl/prawicowy-janniger-pupil-prawicowego-macierewicza-ma-lewicowego-adwokata-lewicowy-adwokat-ma-jeszcze-bardziej-niezwyklych-klientow-a-fbi-ma-klopoty/
15. https://pl.linkedin.com/in/edmundjanniger
16. https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1710970,1,niebezpieczne-zwiazki-antoniego-macierewicza.read
17. https://notesfrompoland.com/2019/12/10/more-questions-over-spending-by-state-funded-body-tasked-with-promoting-poland/
18. https://orynski.eu/meanwhile-in-cuckooland-112/
19. https://www.newsweek.pl/polska/edmund-janniger-za-co-dostaje-pieniadze-mlody-doradca-w-mon/fmd2qqz
20. https://zbrojni.blob.core.windows.net/pzdata2/TinyMceFiles/Raport_Tomasz%20Pi%C4%85tek%20i%20jego%20k%C5%82amstwa.pdf
21. https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1710704,1,autor-bestsellera-macierewicz-i-jego-tajemnice-o-swojej-ksiazce.read
22. https://www.taniaksiazka.pl/macierewicz-i-jego-tajemnice-tomasz-piatek-p-889543.html
23. https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/polska-usa-ojciec-edmunda-jannigera-kandydatem-na-konsula-honorowego-w-usa/5819h9e
24. https://www.newsweek.pl/polska/edmund-janniger-formoza-doradca-antoniego-macierewicza-mon/fr5rctx
25. https://oko.press/laczy-lobbyste-amerykanskiego-przemyslu-lotniczego-ludzmi-macierewicza
26. https://www.newsweek.pl/polska/edmund-janniger-21-latek-ekspertem-mon/86zzg55
27. https://wiadomosci.wp.pl/mon-potwierdza-edmund-janniger-mlody-asystent-antoniego-macierewicza-nie-pracuje-juz-w-resorcie-6214891800586369a
28. https://wiadomosci.onet.pl/kraj/20-letni-edmund-janniger-doradca-macierewicza-w-mon-kim-jest/p556es
29. https://wiadomosci.wp.pl/tag/edmund%20janniger
30. https://wiesci24.pl/2024/07/26/edmund-janniger-odnalazl-sie-w-nowym-jorku-co-tam-robi-byly-asystent-macierewicza/
31. https://www.newsweek.pl/polska/polityka/polska-fundacja-narodowa-placila-za-wspolpracownika-antoniego-macierewicza/nslmsgf
32. https://dorzeczy.pl/kraj/122911/polska-fundacja-narodowa-placila-za-edmunda-jannigera.html
33. https://bi.gazeta.pl/im/6/22824/m22824316,TP.pdf
34. https://twitter.com/friendsofpoland

Geneza konfliktu

Spór o sposób ochrony Puszczy Białowieskiej rozpoczął się pod koniec 2015 roku, kiedy leśnicy zaproponowali zmianę dotychczasowego planu urządzenia lasu dla Nadleśnictwa Białowieża. W marcu 2016 roku minister środowiska Jan Szyszko zaakceptował zwiększony limit cięć, umożliwiający pozyskanie do 2021 roku maksymalnie około 125 tys. metrów sześciennych drewna, co stanowiło trzykrotne zwiększenie w stosunku do pierwotnego planu. Oficjalnym uzasadnieniem wycinki była walka z gradacją (masowym pojawieniem się) kornika drukarza, który według Lasów Państwowych stanowił śmiertelne zagrożenie dla trwałości siedlisk i gatunków w Puszczy.

W lutym 2017 roku zapadła Decyzja nr 51 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych Konrada Tomaszewskiego, która uruchomiła masową wycinkę, wprowadzając do Puszczy ciężki sprzęt, w tym harwestery[2][4]. Decyzja ta spotkała się z natychmiastowym sprzeciwem środowisk naukowych, ekologicznych oraz instytucji międzynarodowych.

Skala wycinki

Skala wycinki w Puszczy Białowieskiej za rządów PiS była bezprecedensowa:

• od początku 2017 roku do sierpnia tego samego roku w trzech puszczańskich nadleśnictwach (Browsk, Hajnówka i Białowieża) pozyskano 111 993 m³ drewna, co przekłada się na wycięcie ponad 93 tys. drzew,
• w samym Nadleśnictwie Hajnówka wycięto drzewa o masie 49 099 m³, w Nadleśnictwie Browsk 45 152 m³, a w Nadleśnictwie Białowieża 17 742 m³,
• według danych Lasów Państwowych, od początku gradacji kornika w 2012 roku do kwietnia 2017 roku w puszczańskich nadleśnictwach wyznaczono ponad 830 tys. drzew zasiedlonych przez korniki, z czego wycięto 156 239 drzew.

Według organizacji ekologicznych była to największa wycinka w Puszczy Białowieskiej od 1989 roku. Szczególnie kontrowersyjne było wycinanie drzew ponad stuletnich, które stanowią najcenniejszą część ekosystemu Puszczy.

Reakcja społeczeństwa i protesty

Decyzja o masowej wycince Puszczy Białowieskiej wywołała falę protestów w Polsce i za granicą:

Protesty ekologów

Aktywiści z organizacji takich jak Greenpeace, Fundacja Dzika Polska i Pracownia na rzecz Wszystkich Istot organizowali blokady maszyn do wycinki. Protestujący przykuwali się łańcuchami do harwesterów i forwarderów, wchodzili na drzewa i blokowali drogi, by uniemożliwić wywóz drewna. Jeden z większych protestów miał miejsce 8 czerwca 2017 roku w Czerlonce Leśnej, gdzie aktywiści blokowali ciężkie maszyny używane do wycinki drzew.

Protesty spotykały się z coraz bardziej stanowczą reakcją służb. W październiku 2017 roku Amnesty International wyraziła zaniepokojenie użyciem siły wobec protestujących przez straż leśną. Według relacji aktywistów, strażnicy siłą usuwali protestujących przykutych łańcuchami do metalowych beczek, co w niektórych przypadkach prowadziło do obrażeń.

Stanowisko naukowców

Polscy i zagraniczni naukowcy, specjaliści w zakresie ochrony przyrody, ekologii lasu i leśnictwa, jednoznacznie apelowali o objęcie Puszczy Białowieskiej ochroną minimalizującą działania gospodarcze. Podkreślali, że unikatowy charakter ekosystemu Puszczy wynika z wysokiego stopnia naturalności jej lasów oraz zachodzących tam procesów przyrodniczych, niezakłócanych przez gospodarkę leśną. Wskazywali również, że zwiększone występowanie kornika jest naturalnym zjawiskiem, które w Puszczy Białowieskiej obserwuje się cyklicznie w ciągu ostatnich 100 lat.

Opinia publiczna

Badania opinii publicznej konsekwentnie pokazywały, że zdecydowana większość Polaków opowiada się za ochroną Puszczy Białowieskiej:

• według badania przeprowadzonego w maju 2025 roku przez firmę Quantify na zlecenie Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego (IOŚ-PIB), od 84 do 92% Polaków uważa, że Puszcza Białowieska powinna być chroniona tak, by zapewnić pierwszeństwo naturalnych procesów,
• to samo badanie wykazało, że 70% ankietowanych nie popiera pozyskiwania drewna w Puszczy
• aż 89% Polaków opowiada się za ochroną Puszczy Białowieskiej na całym jej terenie.

Reakcja Unii Europejskiej i konsekwencje prawne

Komisja Europejska już w czerwcu 2016 roku żądała od Polski “usunięcia uchybienia” oraz przestrzegania na obszarze Puszczy przepisów w zakresie konserwacji i ochrony. Wobec kontynuowania wycinki, w lipcu 2017 roku Europejski Trybunał Sprawiedliwości zawyrokował, że wycinka drzew jest bezprawna i nakazał natychmiastowe jej wstrzymanie. Polskie władze zignorowały tę decyzję i kontynuowały wycinkę.

W kwietniu 2018 roku Trybunał Sprawiedliwości UE wydał ostateczny wyrok, uznając, że Polska prowadząc zwiększoną wycinkę w Puszczy Białowieskiej naruszyła prawo UE. Trybunał stwierdził, że Polska nie wypełniła zobowiązań wynikających z dyrektyw siedliskowej i ptasiej. Od wyroku nie było odwołania, a Polska została zobowiązana do jego respektowania.

W lutym 2021 roku Komisja Europejska ponownie interweniowała w sprawie Puszczy Białowieskiej, uznając, że nadal nie jest ona wystarczająco chroniona. Komisja stwierdziła, że działania przewidziane przez Polskę są sprzeczne z dyrektywami i orzeczeniem Trybunału, a Polsce groziły kary finansowe w wysokości nawet 100 tys. euro za każdą dobę zwłoki w dostosowaniu się do wyroku TSUE.

Konsekwencje ekologiczne wycinki

Badania naukowe potwierdziły, że wycinka drzew w Puszczy Białowieskiej miała negatywny wpływ na cały ekosystem:

• Naukowcy, analizując zdjęcia satelitarne wykonane przez europejskiego satelitę Sentinel-2, wykazali, że wycinka drzew miała wpływ na działanie całego ekosystemu, a jej konsekwencje znacznie wykraczały poza obszar, na którym dokonano wyrębów,
• Szczególnie ucierpiały cenne drzewostany ponad stuletnie, z których wycięto 229 hektarów,
• Łączna powierzchnia, na której wycięto i wywieziono drzewa, wyniosła co najmniej 675 hektarów.

Działania, które według Ministerstwa Środowiska miały pomóc w walce z kornikiem drukarzem, w rzeczywistości zaszkodziły naturze i zaburzyły naturalne procesy zachodzące w Puszczy.

Obecna sytuacja Puszczy Białowieskiej

Po zmianie władzy w Polsce podjęto działania mające na celu naprawienie szkód wyrządzonych w Puszczy Białowieskiej:

• w styczniu 2024 roku UNESCO wezwało nowy rząd do naprawienia szkód wyrządzonych w Puszczy Białowieskiej, zarówno tych związanych z masowymi wycinkami z 2017 roku, jak i efektami budowy muru na granicy z Białorusią,
• minister klimatu i środowiska zapowiedziała wzmocnienie ochrony Puszczy Białowieskiej i przygotowanie dokumentu, który ochroni polskie dziedzictwo przyrodnicze,
• obecnie w Puszczy nie jest prowadzona gospodarka leśna; została wstrzymana przed kilku laty decyzją sądu,
• trwają prace nad planem zarządzania dla Obiektu Światowego Dziedzictwa Puszcza Białowieska, który ma zostać poddany konsultacjom społecznym w lipcu 2025 roku.

Podsumowanie

Afera z wycinką Puszczy Białowieskiej za rządów PiS stanowi jeden z najbardziej jaskrawych przykładów działań wbrew woli społeczeństwa, opinii ekspertów i prawa międzynarodowego. Decyzja o masowej wycince, motywowana oficjalnie walką z kornikiem drukarzem, spotkała się z bezprecedensowym sprzeciwem ze strony naukowców, ekologów, opinii publicznej oraz instytucji międzynarodowych.

Puszcza Białowieska, jako jedyny las w Europie z ciągłością pokrywy leśnej przez ostatnie 12 tysięcy lat i jedyny polski obiekt przyrodniczy wpisany przez UNESCO na listę Światowego Dziedzictwa, stanowi bezcenne dziedzictwo przyrodnicze o znaczeniu globalnym. Ochrona tego unikatowego ekosystemu powinna być priorytetem, niezależnie od doraźnych interesów politycznych czy gospodarczych.

Obecne badania opinii publicznej jednoznacznie pokazują, że Polacy doceniają wartość Puszczy Białowieskiej i opowiadają się za jej ochroną w stopniu zapewniającym pierwszeństwo naturalnych procesów. Jest to jasny sygnał dla decydentów, że przyszłość Puszczy powinna być kształtowana z poszanowaniem jej wyjątkowej wartości przyrodniczej oraz zgodnie z wolą społeczeństwa.

1. https://archiwum.tvn24.pl/magazyn-tvn24/132/tvn24.pl/magazyn-tvn24/w-brukseli-i-w-puszczy,132,2383.html
2. https://oko.press/wycinka-w-puszczy-bialowieskiej-niezgodna-z-prawem-tak-postanowil-trybunal-sprawiedliwosci-ue
3. https://www.lasy.gov.pl/pl/informacje/aktualnosci/puszcza-bialowieska
4. https://fakty.tvn24.pl/zobacz-fakty/przygotowali-specjalna-ustawe-by-chronic-puszcze-bialowieska-89-procent-polakow-jest-za-ochrona-st7771574
5. https://naukadlaprzyrody.pl/2017/06/02/nauka-dla-przyrody-o-protestach-w-puszczy-bialowieskiej/
6. https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/artykuly/1063201,w-2017-r-w-puszczy-bialowieskiej-wycieto-ponad-93-tys-drzew.html
7. https://wgospodarce.pl/informacje/36021-w-ciagu-5-lat-w-puszczy-bialowieskiej-wycieto-157-tys-zasiedlonych-przez-kornika-drzew
8. https://biznesalert.pl/unesco-puszcza-bialowieska-ochrona-srodowisko/
9. https://rozrywka.radiozet.pl/Co-gdzie-kiedy-jak/Konsekwencje-wycinki-drzew-w-Puszczy-Bialowieskiej-sa-grozniejsze-niz-sadzilismy
10. https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/artykuly/1045391,ekolodzy-z-greenpeace-protest-puszcza-bialowieska.html
11. https://oko.press/trwa-blokada-puszczy-bialowieskiej-aktywisci-pozwalaja-wyjazd-maszyn-wycinki
12. https://www.amnesty.org.pl/amnesty-international-jest-zaniepokojona-uzyciem-sily-wobec-protestujacych-w-puszczy-bialowieskiej/
13. https://www.wprost.pl/kraj/10118389/tsue-wydal-wyrok-w-sprawie-wycinki-w-puszczy-bialowieskiej.html
14. https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news,108334,badanie-wiekszosc-polakow-ocenia-ze-w-puszczy-bialowieskiej-nie-powinno-sie
15. https://ios.edu.pl/aktualnosci-en-pl/puszcza-bialowieska-bliska-sercom-polakow-wyniki-ogolnopolskiego-badania-opinii-publicznej/
16. https://scienceinpoland.pap.pl/aktualnosci/news,108334,badanie-wiekszosc-polakow-ocenia-ze-w-puszczy-bialowieskiej-nie-powinno-sie
17. https://smoglab.pl/puszcza-bialowieska-komisja-europejska-wycinka/
18. https://www.radio.bialystok.pl/wiadomosci/index/id/251383
19. https://ios.edu.pl/aktualnosci-en-pl/spotkanie-poswiecone-podsumowaniu-zrealizowanych-prac-w-ramach-projektu-pn-wykonanie-planu-zarzadzania-dla-obiektu-swiatowego-dziedzictwa-puszcza-bialowieska-czesc-polska-etap-ii/
20. https://www.lasy.gov.pl/pl/informacje/aktualnosci/puszcza-bialowieska-od-40-lat-w-unesco
21. https://oko.press/rzad-pis-chce-zwiekszyc-wycinke-puszczy-bialowieskiej-naukowcy-alarmuja-zaszkodzicie-przyrodzie
22. https://oko.press/rzad-pis-wlasnie-mianowal-zarzadzajacego-puszcza-bialowieska
23. https://next.gazeta.pl/next/7,172392,30785243,chcieli-wycinki-puszczy-bialowieskiej-teraz-walcza-o-referendum.html
24. https://bialystok.wyborcza.pl/bialystok/7,35241,30366390,oredownik-masowej-wycinki-puszczy-bialowieskiej-zaczal-nia-zrzadzac.html
25. https://www.tygodnikpowszechny.pl/minister-szyszko-i-legalnosc-puszczy-148575
26. https://lasy.pracownia.org.pl/aktualnosci/682-puszcza-kampania-samorzadowa
27. https://www.gov.pl/web/nauka/naukowcy-puszcza-bialowieska-przestaje-byc-archeologiczna-biala-plama
28. https://bialowieza.bialystok.lasy.gov.pl/edukacja/-/asset_publisher/1M8a/content/puszcza-bialowieska-od-40-lat-w-unesco
29. https://ziemianarozdrozu.pl/rzadzaca-koalicja-idzie-sladami-pis-puszcza-bialowieska-znow-zagrozona-sprzedac-drewna-do-chin-wystrzelila/
30. https://www.dw.com/pl/sp%C3%B3r-o-ostatni%C4%85-puszcz%C4%99-w-europie/a-40010471
31. http://bip.brpo.gov.pl/pl/content/wyrok-ts-ue-ws-puszczy-bialowieskiej-jej-obrona-byla-uzasadniona
32. https://oko.press/na-zywo/na-zywo-relacja/sondaz-polacy-nie-chca-lesnikow-i-mysliwych-w-puszczy-bialowieskiej
33. https://strefaagro.pl/puszcza-to-nie-tartak-spoleczenstwo-domaga-sie-ochrony-bez-kompromisow/ar/c1p2-27700169

Można się spierać. Bo z drugiej strony wśród mniejszej liczby użytkowników trudniej o różnorodność poglądów. I nie mam tu na myśli popularnej wymówki, że prześladujo mnie za dyskryminujące poglądy. (Da się je głosić, a potem ponosić konsekwencje – być defederowany przez innych). Powtarzam, to nie o tym. Twierdzę, raczej, że:

Niepopularną opinią często jest tu taka, którą wyznaje tylko jedna osoba.

Co mnie sprowadza do takiego przekonania? Otóż na Mastodonie mieliśmy kogoś, kto w swoich blogowych wpisach posługiwał się ilustracjami z modelu tekst-do-obrazu. Gdy ta kwestia została poruszona, w zasadzie wszyscy rozmówcy okazali się wobec tego krytyczni na kilku różnych poziomach (od zużycia prądu do praw autorskich). Padło chyba nawet kilka przykrzejszych słów (choć nie na poziomie słynniejszych fedidram). I nikogo, kto nawet by się z OP zgodził. Jak w bańce?

I tak mamy jednego użytkownika mniej.

Na Mystic Festival udało mi się dotrzeć po raz pierwszy. W zasadzie impreza była taka, jakiej się spodziewałem, może z wyjątkiem tego, że przestrzeń robiła wrażenie nieco bardziej kompaktowej niż w moich wyobrażeniach, co miało zalety (odległość między najbardziej oddalonymi scenami to maksymalnie kilka minut) i wady (bywało bardzo ciasno – szczególnie na najmniejszej Sabbath Stage, ale i na dużej, plenerowej Park Stage, która jednak okazała się zbyt mała na niektóre umieszczone tam w lineupie zespoły). Atmosfera super, jedzenie bdb, piwo okropne, muzyka znakomita, podziemna strefa VHS Hell frapująca, miłych spotkań towarzyskich kilka (niewiele jak na skalę imprezy), ale za to wartościowych!

Co udało mi się zobaczyć przez 2 dni obecności na festiwalu?

W piątek harmonogram miałem nieco chaotyczny, a część interesujących mnie koncertów mocno się nakładała (co zaznaczam poniżej).

Heave Blood and Die (Desert Stage) – świetna norweska mieszanka postpunka ze stonerem, dzieciaki wyglądające jak zespół licealny, a grające jak starzy wyjadacze. Flagi LBTQ i Palestyny dodawały kontekstu pozamuzycznego. Świetny występ.

Thantifaxath (Sabbath Stage) – tu niestety dość krótka bytność, mniej więcej połowa występu, a żałuję, bo zakapturzony miks niebanalnego metalu z jazzem i cholerawieczym, był znakomity (gdzieś z tyłu głowy miałem skojarzenia z Imperial Triumphant). W pewnym momencie polecieli na pełnym “Red”, co sprawiło mi niezwykłą przyjemność. Zespół do uważnego śledzenia. Może kiedyś uda się ich zobaczyć na spokojnie i w większym miejscu.

Stray From The Path (Park Stage) – obejrzany fragment, sprawne hardcore'owe granie, bez sprawdzania można było zgadnąć, że są z NYC :) – natomiast zespół, po tegorocznych koncertach, zakończy działalność.

Green Lung (Main Stage) – pierwsza i przedostatnia wizyta przy głównej scenie, gdzie lineup wyjątkowo mało mnie interesował. Brytyjczycy z przyzwoitym już dorobkiem trzech płyt i epki, zasunęli wyjątkowo stylowy miks średnio/późnosabbathowskiego riffowania z okultystycznym klimatem. W piosenkach wiedźmy z lasu, pod sceną chmura dymu z innych liści. Dla mnie zdecydowanie jeden z najlepszych występów festiwalu. I jednocześnie – subiektywnie – wtopa organizacyjna, bo dokładnie w tym samym oknie czasowym na Desert Stage grały doomowe wróżki z Faetooth, których występ ominąłem.

Celestial Sanctuary (Shrine Stage) – tu dotarłem z pewnym opóźnieniem i tak jak w przypadku Thantifaxath widziałem pierwsze pół występu, tak tutaj – drugie. Fajny death metal, bezpretensjonalny, czasem mocno do przodu, czasem trochę z groovem, czasem przybreakdownowane klasycznie – zupełnie nie było się do czego przyczepić, a noga tupała sama.

Cobra the Impaler (Desert Stage) – odnotowuję pro forma, bo widziałem w przelocie. “Czy możemy mieć klasycznego Mastodona w domu?” – no niby możemy, niby fajnie, tylko w sumie po co? I – oceniając przynajmniej po tym krótkim fragmencie, który zobaczyłem – konfrontacji z oryginałem absolutnie nie wytrzymuje. Niemniej do płyt będę wracał, bo są fajną muzyką tła w duchu “co by było gdyby?” i bujają przyjemnie.

Eyehategod (Desert Stage) – tu z kolei było szczerze i gorzko do bólu, ogromna klasa, masywna sludge'owa energia, choć Williams i Bower kradli show kolegom, skupiając uwagę publiczności na sobie. Świetny występ, wciągnął mnie mocno.

Chaotian (Shrine Stage) – w zastępstwie za odwołany w ostatniej chwili występ Cattle Decapitation (chlip) pojawili się Duńczycy z Chaotian. Trio, z perkusistą-wokalistą, samookreśliło się w sposób następujący: “Jesteśmy Chaotian, gramy death metal – gdybyście nie zauważyli”, i – w istocie – tłukło death metal “bezprzymiotnikowy”, bardzo w konwencji, przyzwoicie oldskulowo. Nie znałem ich wcześniej, teraz znam, lubię i będę śledził.

Arthur Brown (Shrine Stage) i Traces to Nowhere (Sabbath Stage) – oba występy odwiedzone na chwilę – Arthur Brown, no bo kurde być tam i nie zobaczyć go choć przez moment, byłoby dziwnie ;) a Traces to Nowhere – tegoroczni wspólaureaci Road to Mystic – z powodów i muzycznych, i rodzinnych. Arthur od początku wprowadził publiczność w przedziwny, psychodeliczny lot, zaś stołeczni postmetalowcy malowali małą scenę klimatem – ku dużej satysfakcji publiczności, odbiór był bardzo ciepły, a grupa słuchaczy, mimo poważnej konkurencji, spora.

The Bug (Park Stage) – na występach artystów z poprzedniego akapitu byłem tylko fragmentarycznie, gdyż na drugiej co do wielkości scenie zainstalował się The Bug. Publiczność relatywnie nieliczna (metale, zmęczone po występie Kinga Diamonda, w dużej części udały się na nocleg), ale dzięki temu występ miał atmosferę postapokaliptycznego, kosmicznego performance'u, a basy wysadzały szyby pewnie gdzieś pod Kartuzami. Dla mnie – występ numer 1 spośród tych, które widziałem na festiwalu.

Drugi dzień układał się znacznie sensowniej pod względem marszruty, w związku z czym większość zaplanowanych koncertów obejrzałem w całości:

Grove Street (Shrine Stage), Embla (Sabbath Stage) – Na początek dnia rozgrzewka z brytyjskimi crossoverowcami – bujanko, energia, nadmuchiwane piłki latające w powietrzu, było fajnie, ale udałem się za ścianę na występ Embli w ramach “duńskiego desantu”. Post hardcore, intensywnością ocierający się chwilami wręcz o black metal, kipiący emocjami i energią. Trzeci z najlepszych gigów, które widziałem na Mysticu. Bardzo chętnie znów ich zobaczę!

Paleface Swiss (Park Stage) – no nie wiem. Niby było spoko, odpowiednie proporcje wpierdolu i melodii (ze wskazaniem na to pierwsze), świetna współpraca wokalisty z publicznością, ale takie metal/deathcore'owe klimaty, wokalnie ocierające się chwilami wręcz o okolice Slipknota, z gitarzystą, który grał nowocześnie, a wyglądał jak z 1985 roku, nie do końca mnie wciągnęły i – szczerze mówiąc – nie do końca rozumiałem, co artyści mieli na myśli. Ale zdaje się, że byłem w zdecydowanej mniejszości, bo przyjęcie było entuzjastyczne a młyn pod sceną – szalony.

Slomosa (Desert Stage) – znów Norwegia, znów stoner, znów z dziewczyną na basie. Ale trochę inna jazda niż HB&D z pierwszego dnia, mniej eklektyczna, bardziej klasyczna i osadzona w gatunkowej konwencji. Bardzo dobra energia, bardzo dobry koncert. Mimo nasilającego się deszczu pod sceną zabawa od początku do końca.

Vader (Park Stage) – Generał ze swoimi oficerami ;) w rocznicowym secie “Litany” – płyta odegrana od A do Z, z dużą ilością dymu i ognia (ogrzewającego marznącą na deszczu publiczność), wykonanie maszynowo perfekcyjne, starsi fani zachwyceni. Młodsi chyba też, ogólnie licznie zgromadzona publiczność przyjęła zespół godnie, mimo bardzo niesprzyjających warunków pogodowych. Słuchałem z przyjemnością, ale bez specjalnych wzmożeń emocjonalnych.

Pentagram (Desert Stage) – więcej takich wzmożeń miałem natomiast podczas koncertu Pentagram. Zresztą bardzo pozytywny odbiór był odczuwalny na całej widowni. Czy to za sprawą bezpretensjonalnego i luźnego grania klasyków doomu, czy może dzięki niezaprzeczalnej charyzmie i urokowi Bobby'ego. Zapewne historia memiczna też jakoś przyczyniła się do większego zainteresowania zespołem wśród młodszych fanów, ale mam poczucie, że zdecydowana większość publiczności doskonale wiedziała, po co znalazła się pod sceną i świadomie odpuściła rzępolącą na głównej Apocalyptikę ;)

Blood Fire Death (Park Stage) – tu z kolei pod drugą co do wielkości scena napakowane było po korek, bo i skład tribute bandu wykonującego numery Bathory był bardzo zacny. A wykonanie równie zacne. No i niejakie poruszenie wywołali goście (wśród nich m.in. Freddan – pierwszy basista Bathory, Kjetil Grutle, Attila Csihar, a także Nergal, który wzbudził poruszenie także domniemanym śpiewaniem z kartki/promptera) – niezależnie od gości, scenografii z płonącymi ogniami i rasowego blackowego wykonania numerów, prym wiódł Erik z Watain, pełniący rolę głównego wokalisty. Erik jeszcze powróci w tej opowieści. :)

Sepultura (Main Stage) – nie jestem szalikowcem Sepultury, lubię wcześniejsze nagrania, choć płyty z Derrickiem Greenem też diabłu spod ogona nie wypadły. Ostatni raz widziałem zespół na żywo w Proximie, kiedy – jak świadczy sam rozmiar sali – nie był na topie światowego metalu. Na Mysticu Sepultura pełniła rolę jednego z headlinerów (choć imprezie towarzyszyła dyskusja o tym, czy formalne gwiazdy są faktycznie gwiazdami, które były oczekiwane przez organizatorów i publiczność, czy może coś “nie pykło” w negocjacjach) i wywiązała się z niej godnie. Miks utworów nowszych i starszych (szczególnie w drugiej części koncertu) wypadł przyzwoicie, warstwa muzyczna super, wizualizacje godne dużej sceny, natomiast 50% energii odebrał występowi właśnie Green. Chłop jak dąb, a wyziew jak średnia topola. Poprawnie, ale bez szału.

Tiamat (Park Stage) – Johan Edlund z kolegami zamykał wieczór i cały festiwal. I jeśli w przypadku Derricka Greena miałem zastrzeżenia do zbyt małego poziomu naładowania akumulatorów, to u Johana energia była wręcz ujemna. Już trzy lata temu na Summer Dying Loud trudno było mówić o dobrej kondycji wokalisty, ale na Mysticu można było mieć wrażenie, że nie zejdzie ze sceny o własnych siłach. Nieco więcej ognia wniósł powracający na chwilę na scenę Erik Danielsson (w “The Sleeping Beauty” – w ogóle repertuar z “Clouds” i “Wildhoney” stanowił trzon występu – z późniejszych płyt usłyszeliśmy tylko “Divided” i “Vote for Love”). Po tym koncercie przewartościowałem sobie chyba temat tego zespołu. To nie są już “bodzy” klimatycznego metalu, to nie jest nawiedzona jazda z ADKOS, która niegdyś wywołała nie lada konsternację w Spodku. Wspomniany występ na SDL był typowo zarobkowy, ale fajnie grał na sentymencie. Na Mysticu wykonawczo było gorzej – chwilami nieszczególnie równe wejścia, obecnego gitarzysty-odgrywacza za bardzo nie poważam, bo widzę i słyszę, co gra nie tak, a gdzie popisuje się ponad miarę swoich faktycznych możliwości ;) Johan połowicznie na scenie, połowicznie w zaświatach, ale wybaczałem mu nawet zapominanie tekstu, gdyż doszedłem do wniosku, że oni są po prostu na etapie luźnego wspólnego grania starych numerów, trochę żeby mieć na życie (kilka festiwali w roku i wystarczy), a trochę – prawdopodobnie – po prostu dla jakiejś tam przyjemności grania razem. Są jak starzy znajomi, do których wpadasz na próbę albo gig w pubie i luźno (choć niekoniecznie wybitnie) grają numery, które lubisz. I po odrzuceniu całego tego anturażu i bagażu oczekiwań – było po prostu spoko, Johan wokalnie bez dramatu, nawet w mocniejszych partiach, czyste dość czysto, po prostu fajny koncert, który mogli docenić fani, a za takowego uważam się od bardzo dawna. Niech Edlund dba o siebie, robi to co lubi, niech mu greckie słońce świeci i będzie ok, póki zdrowia starczy.

#muzyka

Afera samolotów VIP stanowi jedną z największych kontrowersji związanych z wydatkowaniem środków publicznych w Polsce w ostatnich latach. Sprawa obejmuje zarówno proceduralne nieprawidłowości przy zakupie trzech samolotów Boeing 737-800 za ponad 2 miliardy złotych, jak i systematyczne nadużywanie lotów służbowych przez najważniejszych polityków Prawa i Sprawiedliwości do celów prywatnych. Krajowa Izba Odwoławcza oraz sądy potwierdziły naruszenia prawa podczas procedury zakupowej, a Najwyższa Izba Kontroli wykazała przekroczenie limitów budżetowych i niewłaściwe finansowanie zakupu. Równocześnie ujawniono przypadki wykorzystywania drogich lotów o statusie HEAD przez premiera Mateusza Morawieckiego na wakacje nad morze oraz marszałka Sejmu Marka Kuchcińskiego do przewozu rodziny, co doprowadziło do dymisji tego ostatniego.

Procedura Zakupowa i Naruszenia Prawa

Proces pozyskania samolotów dla najważniejszych osób w państwie był przeprowadzony z licznymi nieprawidłowościami proceduralnymi. W marcu 2017 roku Ministerstwo Obrony Narodowej unieważniło przetarg na zakup samolotów VIP, tłumacząc to zbyt wysoką ceną i błędami formalno-prawnymi w ofertach złożonych przez Boeing oraz czeską firmę Glomex. Już następnego dnia Inspektorat Uzbrojenia MON uruchomił postępowanie w trybie zamówienia “z wolnej ręki”, zapraszając do negocjacji wyłącznie amerykańskiego Boeinga.

Decyzja o zastosowaniu trybu wolnej ręki została uznana za nieuzasadnioną przez Krajową Izbę Odwoławczą. KIO stwierdziła, że MON nie dowiódł, by dostawy mogły być świadczone przez jedną tylko firmę z przyczyn technicznych o obiektywnym charakterze lub związanych z ochroną praw wyłącznych. Nie spełniono również przesłanek pozwalających na zastosowanie wolnej ręki ze względu na wyjątkową sytuację, ponieważ prawdopodobieństwo unieważnienia wcześniejszych negocjacji było do przewidzenia. Warszawski Sąd Okręgowy podtrzymał prawomocnym wyrokiem decyzję KIO, potwierdzając naruszenie prawa podczas procesu zakupowego.

Presja czasowa była ogromna, ponieważ ministerstwo miało wydać ponad pół miliarda złotych zapisanych na ten cel w budżecie 2016 roku do końca marca 2017 roku. MON uzyskało specjalną zgodę KIO na zawarcie kontraktu jeszcze przed wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia, argumentując, że ewentualny uszczerbek dla środków publicznych byłby większy niż interes skarżących firm. Umowa została podpisana 31 marca 2017 roku, w ostatnim możliwym terminie wydatkowania środków budżetowych.

Koszty i Finansowanie Zakupu

Łączna wartość kontraktu na zakup trzech samolotów Boeing 737-800NG wyniosła 523,6 miliona dolarów, czyli około 2,065 miliarda złotych netto, a po doliczeniu podatku przekroczyła 2,5 miliarda złotych. Zamówienie obejmowało dostawę dwóch nowych samolotów w konfiguracji BBJ2 (Boeing Business Jet) oraz jednego używanego w konfiguracji pasażerskiej, który miał zostać przebudowany do wersji VIP. Umowa przewidywała również dostawę pakietu logistycznego, dokumentacji technicznej, szkolenie personelu oraz wsparcie eksploatacji.

Najwyższa Izba Kontroli wykazała poważne nieprawidłowości w finansowaniu zakupu. Z raportu NIK opublikowanego 30 maja 2018 roku wynika, że ówczesny minister obrony Antoni Macierewicz naruszył dyscyplinę finansów publicznych, przeznaczając na zakup 2,5 miliarda złotych zamiast dopuszczalnego ustawowo limitu 1 miliarda 700 tysięcy złotych. Ponadto zakup miał być finansowany spoza ministerialnych środków, tymczasem koszty w całości pokrył resort obrony narodowej. NIK twierdziła również, że MON naruszyło przepisy nakazujące wydawać co najmniej 2 procent PKB na obronność, przesuwając pieniądze na zakup samolotów dla VIP-ów.

Dodatkowe koszty generuje konieczność czarterowania samolotów od PLL LOT w okresie, gdy rządowe maszyny nie mogą być wykorzystywane. Według miesięcznika “Polska Zbrojna” cena za wypożyczenie i obsługę samolotów ma wynieść 160 milionów złotych. Jest to konsekwencja tego, że Boeing 737 “Piłsudski” dostarczony w listopadzie 2017 roku długo czekał w hangarze ze względu na brak pilotów uprawnionych do przewożenia VIP-ów.

Specyfikacja i Wyposażenie Samolotów

Zakupione samoloty Boeing 737-800NG zostały wyposażone w zaawansowane systemy bezpieczeństwa i łączności, które umożliwiają kierowanie państwem z powietrza. “Dmowski” i “Paderewski”, jak nazwano dwa nowe samoloty BBJ2, różnią się od wcześniejszego “Piłsudskiego” głównie dodatkowymi zbiornikami paliwa umożliwiającymi przelot nad Atlantykiem jednym skokiem – ich zasięg wynosi 11 tysięcy kilometrów. Maszyny są wyposażone w silniki CFM International i osiągają prędkość podróżną 850-900 km/h.

Systemy bezpieczeństwa obejmują identyfikację IFF (Friend or Foe), czyli “swój czy obcy”, bardzo przydatną gdy maszyna wlatuje w przestrzeń objętą działaniami militarnymi. Precyzyjny GPS jest wspomagany systemami uniemożliwiającymi blokadę sygnału z satelity, a własny system obrony sprawia, że gdyby w kierunku samolotu ktoś wystrzelił rakietę, gorące race przyciągną pocisk i ochronią maszynę. Transmisja danych z pokładu może być kodowana i tajna.

Konfiguracja pasażerska przewiduje 66 miejsc: sześć w klasie VIP, pozostałe w klasach “business” i “economy”. Na pokładzie znajduje się gabinet lekarski wyposażony w urządzenia ratujące życie, włączając stanowisko do intensywnej terapii medycznej z defibrylatorem i respiratorem. Szczegóły dotyczące wyposażenia kabiny pasażerskiej, saloników, urządzeń rozrywki pokładowej i materiałów użytych do ich wykonania władza chce zachować w tajemnicy.

Nadużywanie Lotów Służbowych przez Polityków

Sprawa wykroczyła poza kwestie proceduralne, gdy ujawniono systematyczne nadużywanie drogich lotów służbowych przez najważniejszych polityków PiS do celów prywatnych. Marszałek Sejmu Marek Kuchciński stał się symbolem tej afery, gdy wyszło na jaw, że regularnie latał rządowymi samolotami między Warszawą a Rzeszowem w weekendy, zabierając ze sobą rodzinę. Loty odbywały się w trybie “misji oficjalnej o statusie HEAD”, mimo że każdy z nich miał miejsce w weekendy, z rodziną i do miejsca zamieszkania.

Koszty takich lotów znacznie przewyższają standardowe ceny przelotów. Podczas gdy Kancelaria Sejmu wyceniła koszt przelotu rejsowym samolotem LOT na 572,40 złotych, lot o statusie HEAD wymaga zaangażowania kilkudziesięciu służb wojskowych i cywilnych, zapasowego samolotu z załogą oraz zapasowych lotnisk postawionych w stan gotowości. Zgodnie z 80-stronicową instrukcją HEAD, koszty takiego przelotu z pewnością wielokrotnie przewyższają 572 złote i 40 groszy od osoby.

Premier Mateusz Morawiecki również został oskarżony o nadużywanie lotów ze statusem HEAD. Według ustaleń “Newsweeka”, premier lata rządową casą na Wybrzeże do Dębek, gdzie ma 300-metrowy dom i działkę, tam też wakacje spędzają jego najbliżsi. Tylko w ciągu pięciu tygodni czerwca i lipca 2019 roku lotów Morawieckiego nad morze i z powrotem było 11. Wszystkie przeloty na Wybrzeże miały status HEAD, choć nie wiązały się z wykonywaniem misji oficjalnej. Morawiecki lata także do Krakowa na miesięcznice pogrzebu Lecha i Marii Kaczyńskich, które odbywają się każdego 18 dnia miesiąca.

Koszty Eksploatacji i Nadużyć

Analiza kosztów lotów rządowych pokazuje skalę wydatków ponoszonych przez państwo. Godzina lotu casą kosztuje 16,6 tysięcy złotych, godzina gulfstreama jest wyceniana przez wojsko na 25 tysięcy złotych, a godzina embraera na 35 tysięcy złotych. Posłanka Hanna Gill-Piątek przeprowadziła kontrolę wydatków ministerstw na loty w 2023 roku, wykazując, że na pierwszym miejscu uplasowało się Ministerstwo Spraw Zagranicznych, które za około 70 lotów samolotami rejsowymi zapłaciło ponad 700 tysięcy złotych, a dodatkowo 1,7 miliona złotych na podróże samolotem ze specjalnej floty rządowej.

Na drugim miejscu znalazło się Ministerstwo Klimatu i Środowiska z 84 lotami rejsowymi kosztującymi ponad 300 tysięcy złotych, podczas gdy przedstawiciele Ministerstwa Rozwoju i Technologii odbyli 60 rejsowych lotów za ponad 260 tysięcy złotych. Szczególnie kontrowersyjne są loty na krótkich odcinkach krajowych, jak trasa Warszawa-Szczecin. Łącznie pod koniec 2018 roku Centrum Informacyjne Rządu poinformowało, że premier Mateusz Morawiecki w trakcie 20 miesięcy swojego urzędowania odbył ponad 200 lotów.

Reakcje Polityczne i Konsekwencje

Afera wywołała ostre reakcje opozycji. Politycy Platformy Obywatelskiej ocenili decyzję o zakupie trzech samolotów amerykańskiego Boeinga jako “ogromną aferę Antoniego Macierewicza za kilkanaście miliardów złotych”. Cezary Tomczyk z PO przypomniał, że posłowie Platformy podczas wizyt w MON ustalili, iż Antoni Macierewicz “w bardzo wielu kwestiach po prostu kłamał”, twierdząc między innymi, że dr Wacław Berczyński nie miał dostępu do dokumentacji przetargowej.

Tomasz Siemoniak, były minister obrony i wiceszef PO, stwierdził, że “wydano, licząc całościowo, cztery miliardy złotych na samoloty VIP kosztem wojska, kosztem pieniędzy, które mogły iść na konieczny sprzęt wojskowy”. Marcin Kierwiński z PO dodał, że “publiczne pieniądze były wydawane bez jakiegokolwiek opamiętania, samoloty traktowane były już nie jako taksówki, ale jako prywatne samoloty notabli PiS-owskich”.

Antoni Macierewicz bronił zakupu, oskarżając PO o doprowadzenie do “dramatu smoleńskiego”. Stwierdził: “Można skazywać VIP-ów na latanie rosyjskimi samolotami. Można prowadzić, jak wy, do dramatów i katastrof. To wasza metoda. Tak, my rzeczywiście kupiliśmy pięć samolotów, które służyć będą nie tylko VIP-om, ale także polskim żołnierzom na misjach”. Podkreślił również, że próba przedstawienia samolotów jako służących wyłącznie władzy “skończyła się dramatem smoleńskim”.

Konsekwencją afery była dymisja marszałka Sejmu Marka Kuchcińskiego, który odszedł po doniesieniach medialnych o jego lotach służbowych z rodziną. W piątek przed dymisją Kuchciński oświadczył, że zapłaci za przeloty członków swojej rodziny rządowymi maszynami. Według Marcina Kerwińskiego, “PiS próbował w ten sposób uciąć sprawę, ponieważ Kuchciński był tylko wierzchołkiem góry lodowej”.

Flota Rządowa i Przyszłość Programu

Obecnie flota rządowa składa się z pięciu samolotów: trzech Boeing 737-800 (“Józef Piłsudski”, “Dmowski” i “Paderewski”) oraz dwóch mniejszych, 19-miejscowych Gulfstream G550 (“Kazimierz Pułaski” i “Józef Poniatowski”). Pierwszy Boeing 737-800 NG “Józef Piłsudski” przyleciał do Polski w listopadzie 2017 roku, ale dopiero w maju 2019 roku rozpoczął służbę ze względu na wymóg, aby pierwszy pilot lotu o statusie HEAD miał danym statkiem powietrznym wylatane co najmniej 250 godzin.

Dwa kolejne Boeingi BBJ2 zostały dostarczone pod koniec maja i w połowie czerwca 2021 roku. Po dostawie odbyło się szkolenie uzupełniające obejmujące nowe systemy wojskowe zabudowane w maszynach, a samoloty weszły do służby operacyjnej w drugiej połowie lipca 2021 roku. Zgodnie z planem, program zabezpieczenia transportu powietrznego najważniejszych osób w państwie został w ten sposób praktycznie zakończony.

Wszystkie maszyny stacjonują w 1. Bazie Lotnictwa Transportowego w Warszawie, która przejęła zadania transportu najważniejszych osób po rozwiązaniu 36. Pułku Specjalnego po katastrofie smoleńskiej. Przez kilka lat jednostka ta obsługiwała tylko śmigłowce, co stanowiło wyzwanie przy wprowadzeniu dużych samolotów pasażerskich. Pięć odrzutowców to bardzo dużo, jak zauważają eksperci, ponieważ samoloty rządowe powinny być używane wyłącznie do przewozu najwyższej rangi urzędników w ramach oficjalnych podróży, a grono uprawnionych powinno ograniczać się do prezydenta, premiera oraz marszałków Sejmu i Senat.

Podsumowanie

Afera samolotów VIP PiS stanowi złożony przypadek łączący nieprawidłowości w zamówieniach publicznych z nadużywaniem środków publicznych przez najwyższych urzędników państwowych. Zakup trzech samolotów Boeing za ponad 2,5 miliarda złotych został przeprowadzony z naruszeniem prawa, co potwierdziły niezależne instytucje kontrolne. Równocześnie systematyczne wykorzystywanie drogich lotów służbowych do celów prywatnych przez premiera i marszałka Sejmu pokazało brak odpowiedzialności w zarządzaniu publicznymi środkami. Sprawa doprowadziła do dymisji marszałka Kuchcińskiego i wywołała trwałą debatę o standardach etycznych w życiu publicznym oraz konieczności wprowadzenia skuteczniejszych mechanizmów kontroli wydatków na transport najważniejszych osób w państwie.

Źródła Przylatują nowe samoloty dla VIP-ów. Za co zapłaciliśmy 2 mld zł? https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2138308,1,przylatuja-nowe-samoloty-dla-vip-ow-za-co-zaplacilismy-2-mld-zl.read Rzutem na taśmę. MON wydał miliardy na trzy samoloty dla VIP-ów https://tvn24.pl/biznes/z-kraju/mon-kupi-od-boeinga-trzy-samoloty-do-przewozu-vip-ow-za-ok-2-mld-zl-ra728406-ls4484083 Tak kupowano samoloty dla VIP-ów – Dziennik.pl https://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/296205,tak-kupowano-samoloty-dla-vip-ow.html,komentarze-popularne,1 Państwowe VIP-y dostaną kolejne dwa samoloty. Boeingi 737 ... https://businessinsider.com.pl/wiadomosci/nowe-samoloty-boeing-737-dla-najwazniejszych-osob-w-panstwie-samoloty-mon-dla-vip-ow/qtz11p4 PO o zakupie samolotów dla VIP: ogromna afera Antoniego ... – PAP https://www.pap.pl/aktualnosci/news,967622,po-o-zakupie-samolotow-dla-vip-ogromna-afera-antoniego-macierewicza.html “Wniebowzięci”. Loty “związane z obowiązkami” i “rujnujące dla sił ... https://tvn24.pl/polska/andrzej-duda-i-mateusz-morawiecki-wykorzystywali-loty-o-statusie-head-komentarze-ra967024-ls2291030 “DGP”: Rządowy boeing gotowy do lotów z VIP-ami na pokładzie https://businessinsider.com.pl/polityka/boeing-737-800-ng-dla-vip-ow-rzadu-polskich-wladz/ynyjxdx “Bezkosztowe loty”, czyli PiS podróżuje samolotami bez umiaru https://www.bankier.pl/wiadomosc/Bezkosztowe-loty-czyli-PiS-podrozuje-samolotami-bez-umiaru-8499245.html Umowa na samoloty VIP ważna – Ministerstwo Obrony Narodowej https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/umowa-na-samoloty-vip-wazna-2 Nie było podstaw do kupowania samolotów dla VIP-ów z wolnej ręki https://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/1032496,samoloty-dla-vip-bez-przetargu.html Premier latał rządowymi samolotami na wakacje? Jest odpowiedź ... https://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/605443,premier-wakacje-loty-rzadowy-odpowiedz-morawiecki-odpowiedz.html Kosztowne potknięcie z samolotami klasy VIP – Polityka.pl https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1700480,1,kosztowne-potkniecie-z-samolotami-klasy-vip.read Antoni Macierewicz odpiera zarzuty i tłumaczy się z kupna ... https://wiadomosci.wp.pl/antoni-macierewicz-odpiera-zarzuty-i-tlumaczy-sie-z-kupna-samolotow-dla-vip-ow-6262631849945217a Ile kosztowały loty marszałka Sejmu samolotem dla VIP-ów? https://businessinsider.com.pl/polityka/marszalek-marek-kuchcinski-koszty-lotow-samolotem-rzadowym/mmgf0k7 Sąd: KIO miała rację. Umowa na samoloty VIP z naruszeniem prawa https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/artykuly/1055441,sad-umowa-na-samoloty-vip-z-naruszeniem-prawa.html Loty premiera Morawieckiego. Na wakacje i na miesięcznice https://www.bankier.pl/wiadomosc/Premier-Mateusz-Morawiecki-lata-rzadowymi-samolotami-na-wakacje-7723859.html MON kupując samoloty dla rządu złamał prawo – Newsweek https://www.newsweek.pl/polska/polityka/mon-kupujac-samoloty-dla-rzadu-zlamal-prawo/e3frsx2 Limuzyną do samolotu. Odprawa VIP dla rodziny prezesa PKOL https://www.money.pl/gospodarka/strefa-vip-dla-rodziny-ale-nie-dla-sportowcow-przywileje-dla-rodziny-szefa-pkol-7059562574175008a.html Umowa ws. samolotów dla VIP podpisana. Pierwszy Boeing 737 w ... https://defence24.pl/sily-zbrojne/umowa-ws-samolotow-dla-vip-podpisana-pierwszy-boeing-737-w-2017-roku Skrzydlata Polska – 11/2008 – Samoloty VIP: Do krwi ostatniej? – Altair https://www.altair.com.pl/magazines/article?article_id=1916 Macierewicz wydał 2,5 mld złotych na samoloty dla VIP-ów, ale rząd ... https://www.newsweek.pl/polska/polityka/macierewicz-wydal-25-mld-zlotych-na-samoloty-dla-vip-ow-ale-rzad-wciaz-pozycza/m0w615r Jarosław Kaczyński: potrzebne są przepisy regulujące loty służbowe ... https://businessinsider.com.pl/polityka/marek-kuchcinski-afera-loty-rzadowym-samolotem-vip-jaroslaw-kaczynski-komentarz/dnwekb5 Samoloty dla VIP-ów i modernizacja armii. PO pyta PiS o wydatki https://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/552658,samoloty-dla-vip-ow-modernizacja-armii-wydatki-pis-po.html Wpadki zakupowe ministra Antoniego Macierewicza – Wiadomości https://wiadomosci.onet.pl/kraj/wpadki-zakupowe-ministra-antoniego-macierewicza/w5byw6r KIO zadecyduje o samolotach dla VIP-ów – Altair Agencja Lotnicza https://www.altair.com.pl/news/view?news_id=21915 KIO: Postępowanie na samoloty VIP z naruszeniem przepisów https://defence24.pl/kio-postepowanie-na-samoloty-vip-z-naruszeniem-przepisow [PDF] KIO/W 8/17, POSTANOWIENIE z dnia 30 marca 2017r. Krajowa Izba ... https://www.gov.pl/attachment/f0cc37b1-3f85-49d1-a463-c0a834c31f36 Loty zakazane – trudne i kosztowne powroty Polaków do kraju https://www.prawo.pl/prawo/polacy-za-granica-jak-wroca-do-kraju,498638.html Witczak: marszałek Kuchciński jest bez honoru, żądamy jego dymisji https://www.pap.pl/aktualnosci/news,493299,witczak-marszalek-kuchcinski-jest-bez-honoru-zadamy-jego-dymisji.html “Rz”: “Loty po koszulę” dla marszałka? Kancelaria Sejmu milczy https://dorzeczy.pl/kraj/111085/rz-loty-po-koszule-dla-marszalka-kancelaria-sejmu-milczy.html VIP airliner | Private aircraft charter https://www.deutsche-privatjet.com/aircraft-charter/vip-charter.html Kto mógłby zapłacić za loty marszałka Marka Kuchcińskiego – rp.pl https://www.rp.pl/samorzad-i-administracja/art1195951-kto-moglby-zaplacic-za-loty-marszalka-marka-kuchcinskiego Lot prywatnym odrzutowcem nie tylko dla milionerów? – Podróże Onet https://podroze.onet.pl/ciekawe/lot-prywatnym-odrzutowcem-nie-tylko-dla-milionerow/ykvy1ys Posłowie “wylatali” 10 mln zł w dwa i pół roku. Kto najwięcej? https://www.money.pl/gospodarka/poslowie-wylatali-10-mln-zl-w-dwa-i-pol-roku-kto-najwiecej-6805173251549920a.html LOT Polish Airlines – Wikipedia https://en.wikipedia.org/wiki/LOT_Polish_Airlines Średnie samoloty VIP dla Polski: dwie oferty Boeinga 737 https://defence24.pl/sily-zbrojne/srednie-samoloty-vip-dla-polski-dwie-oferty-boeinga-737 Raport NIK: Lotów z VIP-ami nikt nie zabezpieczał – Fakt.pl https://www.fakt.pl/polityka/raport-nik-lotow-z-vip-ami-nikt-nie-zabezpieczal/ymz4ssl Samoloty dla VIP – Ministerstwo Obrony Narodowej – Portal Gov.pl https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/samoloty-dla-vip-4 Loty najważniejszych osób w państwie odtajnione. Jak często ... https://www.wprost.pl/opinie-i-komentarze/11587192/loty-najwazniejszych-osob-w-panstwie-odtajnione-jak-czesto-prezydent-andrzej-duda-czy-marszalek-senatu-tomasz-grodzki-latali-w-rodzinne-strony.html Wiemy, dokąd najczęściej latał prezydent Duda – TVN24 https://tvn24.pl/polska/wiemy-dokad-najczesciej-latal-prezydent-duda-st7772414 Dziennikarze dotarli do rejestru lotów Andrzeja Dudy. Wiadomo ... https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114884,30709472,dziennikarze-dotarli-do-rejestru-lotow-andrzeja-dudy-wiadomo.html TVN24: prezydent w statusie HEAD latał nad morze, politycy PiS na ... https://wiadomosci.onet.pl/kraj/loty-head-premiera-mateusza-morawieckiego-i-prezydenta-andrzeja-dudy/bjwr5eb Prywatne loty Szydło rządową CASĄ. PiS tłumaczy się w Sejmie https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/loty-premier-samolotami-casa-zapytanie-po,74,0,2268234.html

Termin “afera wiatrakowa” w polskim dyskursie politycznym odnosi się do szeregu kontrowersyjnych decyzji i zaniedbań dotyczących sektora energii wiatrowej, które doprowadziły do niemal całkowitego zahamowania rozwoju lądowej energetyki wiatrowej w Polsce. Największym symbolem tej destrukcji stała się wprowadzona w 2016 roku przez rząd Prawa i Sprawiedliwości zasada 10H, która zablokowała 99,7% powierzchni kraju przed inwestycjami w energię wiatrową na lądzie. Kontrowersje nasiliły się szczególnie w 2023 roku, gdy próby liberalizacji przepisów przez nową koalicję rządową spotkały się z oskarżeniami o lobbowanie na rzecz obcych interesów, a sam termin “afera wiatrakowa” został wykorzystany jako narzędzie politycznego ataku przez odchodzącą władzę PiS.

Geneza Destrukcji: Wprowadzenie Zasady 10H i Jej Konsekwencje

Mechanizm Blokady Rozwoju Sektora

Kluczowym momentem w historii polskiej energetyki wiatrowej było uchwalenie w 2016 roku ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, która wprowadziła kontrowersyjną zasadę 10H. Zgodnie z tym przepisem elektrownia wiatrowa nie może być zbudowana w odległości mniejszej niż 10-krotna wysokość turbiny wraz z uniesionymi łopatami od zabudowań o funkcji mieszkaniowej, form ochrony przyrody i leśnych kompleksów. W praktyce oznaczało to, że turbiny o wysokości około 200 metrów muszą być oddalone od zabudowań o 2 kilometry. Zasada 10H spowodowała według różnych szacunków zablokowanie naprawdę niewielkiej liczby terenów w Polsce, które spełniały ustawowe warunki pod budowę wiatraków.

Skutki wprowadzenia tych przepisów były dramatyczne dla całego sektora. Jak podaje think tank Ember, zastosowana w Polsce minimalna odległość ponad 2000 metrów była 4 razy większa niż typowa wartość 500 metrów w większości krajów europejskich. Konsekwencją było niemal całkowite zatrzymanie rozwoju lądowej energetyki wiatrowej na kilka lat, a jedyne farmy oddawane do użytku były realizowane na podstawie zezwoleń uzyskanych jeszcze przed 2016 rokiem. Ta sytuacja stawiała Polskę w pozycji lidera w zakresie restrykcyjności przepisów dotyczących energetyki wiatrowej w Europie.

Ekonomiczne i Środowiskowe Konsekwencje Blokady

Wprowadzenie zasady 10H miało daleko idące konsekwencje nie tylko dla rozwoju technologicznego, ale także dla polskiej gospodarki i środowiska naturalnego. Branża energetyki wiatrowej, która przed 2016 rokiem rozwijała się dynamicznie, została praktycznie sparaliżowana. Jak wskazuje analiza Businessinsider, rząd PiS zasłynął jako zagorzały przeciwnik wiatraków na lądzie i skutecznie zablokował nowe projekty w tym sektorze. Równocześnie, mimo deklaracji entuzjazmu dla energetyki wiatrowej na morzu, do dziś żaden wiatrak na Bałtyku nie powstał, choć PGE i Orlen prowadzą w tym kierunku prace.

Blokada rozwoju energetyki wiatrowej stanowiła również zagrożenie dla realizacji zobowiązań międzynarodowych Polski. Opóźnienie liberalizacji ustawy 10H mogło narazić kraj na niedobory energii, wyższe ceny energii i utratę miliardów złotych w ramach Krajowego Planu Odbudowy, gdyż rząd zobowiązał się do likwidacji barier dla energetyki wiatrowej na lądzie jako jednego z kamieni milowych KPO. Tym samym polityka antywiatrakowa niosła ryzyko nie tylko dla sektora energetycznego, ale także dla szerszych planów gospodarczych kraju.

Systematyczne Osłabianie Odnawialnych Źródeł Energii

Wielopoziomowy Atak na Sektor OZE

Działania rządu PiS wobec energetyki odnawialnej wykraczały daleko poza wprowadzenie zasady 10H i obejmowały systematyczne osłabianie całego sektora OZE. W 2024 roku, mimo protestów i apeli branży OZE, Ministerstwo Klimatu i Środowiska ustaliło 8,5% poziom tzw. obowiązku OZE na 2025 rok, co przedstawiciele branży określili jako drastyczny cios dla wytwórców OZE i konsumentów energii elektrycznej. Jak alarmowały organizacje branżowe, rząd uległ lobbingowi węglowemu i energochłonnemu, a ingerencja w zielone certyfikaty miała doprowadzić branżę OZE na skraj opłacalności i ograniczyć nowe inwestycje.

Szczególnie kontrowersyjne były działania dotyczące systemu wsparcia dla odnawialnych źródeł energii. W lipcu 2017 roku, gdy uwaga opinii publicznej była skoncentrowana na protestach przeciwko zmianom w sądownictwie, przez parlament przeszła niepozorna poprawka do ustawy o odnawialnych źródłach energii dotycząca opłaty zastępczej. Ta nowelizacja, wprowadzona wnioskiem poselskim kilkudziesięciu posłów PiS, miała na celu uniknięcie konsultacji społecznych i międzyresortowych oraz skrócenie prac legislacyjnych do minimum. Zmiany te poważnie zagroziły rozwojowi energetyki odnawialnej, wpływając na opłacalność farm wiatrowych poprzez manipulację mechanizmem zielonych certyfikatów.

Degradacja Systemu Zielonych Certyfikatów

Podstawowym mechanizmem wsparcia dla producentów energii odnawialnej był system zielonych certyfikatów, którym objęci byli producenci produkujący prąd przed 1 lipca 2016 roku. Certyfikaty potwierdzające pochodzenie energii z odnawialnego źródła stanowiły przedmiot handlu jako papiery wartościowe, a firmy energetyczne miały ustawowy obowiązek zakupu odpowiedniej ilości takich certyfikatów. Producent energii odnawialnej zarabiał zatem nie tylko na sprzedaży energii, ale też na sprzedaży certyfikatów. Niestety, cena certyfikatów spadła dramatycznie – od 2010 roku obniżyła się o około 90 procent, co znacząco wpłynęło na opłacalność inwestycji w sektor OZE.

Działania te wpisywały się w szerszą strategię rządu PiS, który jak zauważali krytycy, robił wszystko, żeby zniszczyć OZE w Polsce. Lider PSL Władysław Kosiniak-Kamysz określił te działania jako gigantyczne zaniedbanie i zaniechanie, działanie na szkodę bezpieczeństwa państwa, środowiska i warunków życia obywateli. Szczególnie niepokojące było to, że Polska zobowiązała się w unijnym pakiecie energetycznym do zwiększenia udziału OZE do 15 procent w 2020 roku, a brak dotrzymania zobowiązań groził miliardami złotych kar.

Kontrowersje Wokół Prób Liberalizacji w 2023 Roku

Pierwsza “Afera Wiatrakowa” Nowej Koalicji

W listopadzie 2023 roku powstała nowa kontrowersja określana mianem “afery wiatrakowej”, gdy grupa posłów Polski 2050-Trzeciej Drogi i Koalicji Obywatelskiej wniosła do Sejmu projekt nowelizacji ustawy dotyczącej wsparcia odbiorców energii. Projekt ten proponował między innymi liberalizację zasad budowy lądowych elektrowni wiatrowych, wprowadzając normy hałasu dla elektrowni wiatrowych i związane z nimi minimalne odległości od terenów zabudowy mieszkaniowej. Dla maksymalnego emitowanego hałasu elektrowni do 103 decybeli proponowano odległość 300 metrów lub 400 metrów dla zabudowy jednorodzinnej, podczas gdy obowiązujące przepisy przewidywały minimalną odległość 700 metrów.

Reakcja polityków PiS była natychmiastowa i bardzo krytyczna. Rzecznik tej partii Rafał Bochenek stwierdził, że projekt jest “skandaliczny, lobbystyczny”, zarzucając autorom ukrywanie rzeczywistych intencji, gdyż “nawet w tytule ustawy nie ma ani słowa o przepisach, które tworzą eldorado dla niemieckich firm”. Poseł PiS Waldemar Buda ostrzegał przed wywłaszczeniami, pisząc na platformie X: “Każdy kto ma po sąsiedzku swojego domu niezabudowaną działkę nie może spać spokojnie! Jeśli tylko pojawi się inwestor, który będzie chciał tam postawić turbinę wiatrową, to nie dość, że dostanie zgodę, to jeszcze jak twój dom będzie za blisko, to cię wywłaszczy!”.

Zarzuty o Konflikty Interesów i Lobbying

Szczególną uwagę mediów przykuły ujawnione powiązania między autorami projektu a branżą wiatrową. Jak ustalili dziennikarze, żona eksperta Polski 2050 ds. klimatu i energii pracowała dla polskiej filii duńskiego przedsiębiorstwa działającego w branży energetyki wiatrowej. Ta informacja została wykorzystana przez PiS do podsycania podejrzeń o lobbystyczny charakter całej inicjatywy. Premier Mateusz Morawiecki na konferencji prasowej w grudniu 2023 roku stwierdził, że ustawa nie jest w interesie Polaków, zadając pytanie: „w czyim interesie została napisana, z kim konsultowana?”

Autorzy projektu podkreślali, że jest to propozycja, nad którą będą dalej pracować w komisji sejmowej, a do prac zaproszeni będą przedstawiciele organizacji pozarządowych i mieszkańców. Jednak kontrowersje narosły do tego stopnia, że marszałek Sejmu Szymon Hołownia musiał publicznie przyznać, że “intencje były dobre, popełniono błędy w komunikacji, w wytłumaczeniu, o co dokładnie chodzi”. Zapewnił też, że “ludzie nie mogą mieć wątpliwości, że nie będzie wiatraków w parkach narodowych, że nikt nie chce stawiać im wiatraków 300 metrów od domu”.

Bilans Ośmiu Lat Rządów PiS w Energetyce

Kontrastujące Wyniki w Różnych Sektorach OZE

Ocena działań rządu PiS w obszarze energetyki odnawialnej przedstawia skomplikowany obraz kontrastów między poszczególnymi sektorami. Z jednej strony, jak przyznają nawet krytycy, ostatnie lata przyniosły rewolucję fotowoltaiczną i nowe życie projektów atomowych. Boom na energetykę słoneczną był tak duży, że niewydolne sieci energetyczne szybko się zapchały, co pokazało brak przygotowania infrastruktury na dynamiczny rozwój OZE. Z impetem ruszyły także projekty jądrowe, z kilkoma równoległymi inicjatywami, które mogą doprowadzić do powstania w Polsce kilku dużych elektrowni jądrowych i całej sieci małych reaktorów.

Z drugiej strony, sektor energetyki wiatrowej na lądzie został praktycznie zniszczony. Symbolem tej polityki pozostaną zmięta kartka posła Marka Suskiego z poprawką do ustawy, która zaprzepaściła szanse na odblokowanie energetyki wiatrowej. Rząd PiS próbował również postawić elektrownię węglową w Ostrołęce, ale projekt zakończył się spektakularną klapą, a symboliczne dwie wieże runęły z hukiem wraz z marzeniami o kolejnej elektrowni węglowej. Nie udało się też zreformować górnictwa w sposób, który pozwoliłby kopalniom węgla radzić sobie bez państwowego wsparcia.

Porównanie z Poprzednią Władzą

Politycy PiS wielokrotnie bronili swoich działań, wskazując na wzrost produkcji energii z OZE w porównaniu z poprzednią władzą. Europoseł Karol Karski twierdził, że “cztery razy więcej energii jest w tej chwili z odnawialnych źródeł energii niż w czasach rządów PO-PSL”[15]. Jednak weryfikacja tych danych przez Główny Urząd Statystyczny pokazała, że w rzeczywistości między ostatnim rokiem rządów koalicji PO-PSL (2015) a 2021 rokiem produkcja energii z OZE wzrosła o 34 procent – z 22 684,1 GWh do 30 460,7 GWh[15]. Dane te nie potwierdzały zatem tezy o czterokrotnym wzroście, co pokazywało, że nawet w obszarach, gdzie PiS odnotował sukcesy, skala została znacznie przesadzona w politycznej narracji.

Próby Reform i Ograniczona Liberalizacja

Częściowe Ustępstwa Końca Kadencji

Wobec narastającej krytyki i presji międzynarodowej, rząd PiS w końcowym okresie swojego rządzenia podjął próby częściowej liberalizacji przepisów antywiatrakowych. W 2023 roku wprowadzono częściowe zniesienie zasady 10H, zezwalając na budowę wiatraków w odległości 700 metrów od zabudowań po spełnieniu pewnych warunków. Początkowo planowana odległość miała wynieść 500 metrów, ale ostatecznie ustalono ją na 700 metrów. Ustawa o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych została podpisana przez prezydenta Andrzeja Dudę w marcu 2024 roku.

Nowe przepisy zachowały wymóg budowy turbin wiatrowych wyłącznie na podstawie Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego, z zachowaniem minimalnej odległości 700 metrów od budynków mieszkalnych. Określenie dokładnej odległości między 10H a 700 metrami miało następować na podstawie wyników strategicznej oceny oddziaływania na środowisko wykonanej w ramach MPZP. Ustawa zachowała także zasadę 10H w przypadku parków narodowych, a w przypadku rezerwatów przyrody ustanowiła limit 500 metrów.

Nowa Era: Całkowite Zniesienie Zasady 10H

Przełomowym momentem stało się oficjalne przyjęcie przez rząd w marcu 2025 roku ustawy likwidującej zasadę 10H. Nowe przepisy przewidują minimalną odległość 500 metrów od zabudowań i mają znacząco skrócić czas realizacji inwestycji. Jak ogłosiła ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska, “największa depresja polskiego prawodawstwa w obszarze energii przechodzi do historii”. Ustawa wprowadza także możliwość wykupu przez mieszkańców do 10% mocy lokalnych elektrowni wiatrowych oraz wsparcie dla biometanowni o mocy powyżej 1 MW[6].

Nowe regulacje uwzględniają również ochronę przyrody – wiatraki będą oddalone od parków narodowych i obszarów chronionych. Minister podkreśla, że 500 metrów to kompromis między bezpieczeństwem mieszkańców a rozwojem OZE. Rozwój OZE ma przełożyć się na niższe ceny energii i większe bezpieczeństwo energetyczne kraju, co stanowi radykalną zmianę w porównaniu z polityką poprzedniego rządu.

Źródła „Afera wiatrakowa” czy burza w szklance wody? Przyszła koalicja ... https://oko.press/afera-wiatrakowa-poprawki Gigantyczna afera wiatrakowa. Skarb Państwa mógł stracić 1,4 ... https://wiadomosci.wp.pl/gigantyczna-afera-wiatrakowa-skarb-panstwa-mogl-stracic-14-miliarda-zlotych-6271914390914689a Rząd zamiast naprawiać błędy poprzedników nadal dobija OZE ... https://www.psew.pl/rzad-zamiast-naprawiac-bledy-poprzednikow-nadal-dobija-oze-obietnice-o-zielonej-transformacji-to-mrzonki-a-polska-traci-szanse-na-rozwoj/ Afera wiatrakowa. Żona eksperta Polski 2050 ds. klimatu i energii ... https://polskieradio24.pl/artykul/3291293,afera-wiatrakowa-zona-eksperta-polski-2050-ds-klimatu-i-energii-pracuje-dla-branzowego-giganta Drugie podejście koalicji do wiatraków. 500 metrów powraca, a 10H ... https://energetyka24.com/oze/analizy-i-komentarze/drugie-podejscie-koalicji-do-wiatrakow-500-metrow-powraca-a-10h-do-likwidacji “Żegnamy 10H”. Ustawa wiatrakowa oficjalnie przyjęta przez rząd https://globenergia.pl/zegnamy-10h-ustawa-wiatrakowa-oficjalnie-przyjeta-przez-rzad/ Blokowanie wiatraków? POLSKA “LIDEREM”! Jakie przepisy są w ... https://globenergia.pl/blokowanie-wiatrakow-polska-liderem-jakie-przepisy-sa-w-innych-krajach/ Moratorium na wiatraki – WP Finanse https://finanse.wp.pl/moratorium-na-wiatraki-6114564733622401a PiS sporo namieszał w energetyce. Oto bilans ośmiu lat https://businessinsider.com.pl/gospodarka/pis-sporo-namieszal-w-energetyce-oto-bilans-osmiu-lat/mr5kt24 Zielona energia w odwrocie. Ludowcy: Rząd PiS niszczy OZE https://www.psl.pl/zielona-energia-w-odwrocie-ludowcy-rzad-pis-niszczy-oze/ Afera wiatrakowa. Kto stoi za projektem ustawy? Seria pytań od ... https://polskieradio24.pl/artykul/3291212,afera-wiatrakowa-kto-stoi-za-projektem-ustawy-seria-pytan-od-politykow-pis Awantura o wiatraki. PiS ostrzega przed wywłaszczeniami, druga ... https://www.agropolska.pl/zielona-energia/energia-wiatrowa/awantura-o-wiatraki-pis-ostrzega-przed-wywlaszczeniami-druga-strona-uspokaja,134.html Zasada 10H – Definicja – Teraz-Srodowisko https://www.teraz-srodowisko.pl/slownik-ochrona-srodowiska/definicja/zasada-10H.html Liberalizacja ustawy 10H podpisana przez prezydenta https://www.psew.pl/liberalizacja-ustawy-10h-podpisana-przez-prezydenta/ Karski: mamy cztery razy więcej energii z OZE niż za rządów PO ... https://konkret24.tvn24.pl/polityka/karski-mamy-cztery-razy-wiecej-energii-z-oze-niz-za-rzadow-po-psl-sprawdzamy-st6405701 W cieniu zamachu na sądy PiS niszczy energetykę odnawialną. To ... https://oko.press/cieniu-zamachu-sady-pis-niszczy-energetyke-odnawialna-straszna-krotkowzrocznosc „Afera wiatrakowa”: pierwszy stress test nowej koalicji. PiS ... – Polityka https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/rynek/2237634,1,afera-wiatrakowa-pierwszy-stress-test-nowej-koalicji-pis-zakrzywia-rzeczywistosc.read Ustawa odległościowa: reguła 10H ograniczająca możliwości ... https://bank.pl/ustawa-odleglosciowa-regula-10h-ograniczajaca-mozliwosci-budowy-turbin-wiatrowych-bedzie-zlagodzona/ Kontrowersyjna ustawa “wiatrakowa”. O co chodzi? Marszałek ... https://samorzad.infor.pl/wiadomosci/6402415,kontrowersyjna-ustawa-wiatrakowa-o-co-chodzi-marszalek-holownia-intencje-byly-dobre.html Likwidacja zasady 10H! Co zmieni ustawa wiatrakowa? – GlobEnergia https://globenergia.pl/likwidacja-zasady-10h-co-zmieni-ustawa-wiatrakowa/ Afera wiatrakowa wstrzymała prace nad nowymi przepisami. Nowa ... https://fakty.tvn24.pl/zobacz-fakty/afera-wiatrakowa-wstrzymala-prace-nad-nowymi-przepisami-nowa-ustawa-ma-sie-pojawic-do-konca-roku-st8186864 Liberalizacja zasady 10H – nowe zasady lokalizacji i budowy – CIRE https://www.cire.pl/artykuly/materialy-problemowe/liberalizacja-zasady-10h--nowe-zasady-lokalizacji-i-budowy Nowelizacja tzw. ustawy 10H przyjęta przez Rząd – Gov.pl https://www.gov.pl/web/klimat/nowelizacja-tzw-ustawy-10h-przyjeta-przez-rzad Zaskakujący bilans rządów PiS w energetyce – WysokieNapiecie.pl https://wysokienapiecie.pl/94216-bilans-rzadow-pis-w-energetyce/ Zaskakujący bilans rządów PiS w energetyce – OKO.press https://oko.press/zaskakujacy-bilans-rzadow-pis-w-energetyce PiS zostawił sieci energetyczne w fatalnym stanie. Ale czy pomysł ... https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/rynek/2250331,1,pis-zostawil-sieci-energetyczne-w-fatalnym-stanie-ale-czy-pomysl-rzadzacych-na-to-jest-dobry.read Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej – PSEW https://www.psew.pl Polska coraz atrakcyjniejsza dla inwestycji w OZE https://www.psew.pl/polska-coraz-atrakcyjniejsza-dla-inwestycji-w-oze/ Świat stawia na OZE i deklaruje potrojenie mocy z zielonej energii ... https://www.psew.pl/swiat-stawia-na-oze-i-deklaruje-potrojenie-mocy-z-zielonej-energii-polska-musi-przyspieszyc-i-odblokowac-wiatr-na-ladzie/ PiS wraca do pomysłów mogących zablokować energetykę wiatrową https://www.gramwzielone.pl/energia-wiatrowa/19518/pis-wraca-do-pomyslow-mogacych-zablokowac-energetyke-wiatrowa PiS grzmi o „aferze wiatrakowej”. Zamrożenie cen energii będzie ... https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/rynek/2237190,1,pis-grzmi-o-aferze-wiatrakowej-zamrozenie-cen-energii-bedzie-testem-dla-koalicji.read Sejm odrzucił projekt mrożenia cen energii autorstwa PiS https://energetyka24.com/elektroenergetyka/wiadomosci/sejm-odrzucil-projekt-mrozenia-cen-energii-autorstwa-pis PSE: Ponad 50% OZE w systemie w najbliższej dekadzie https://www.psew.pl/pse-ponad-50-oze-w-systemie-w-najblizszej-dekadzie/ PSEW: Polska zaoszczędzi nawet 116 mld zł dzięki OZE https://www.gramwzielone.pl/trendy/20185840/psew-polska-zaoszczedzi-nawet-116-mld-zl-dzieki-oze 12 sposobów na więcej OZE w sieci – nowy raport PSEW i ... https://www.psew.pl/12-sposobow-na-wiecej-oze-w-sieci-nowy-raport-psew-i-politechniki-lubelskiej/ Konferencja PSEW 2023 – OZE polską racją stanu? – SSW https://ssw.solutions/konferencja-psew-2023-oze-polska-racja-stanu/ Raport „Rachunek kosztów polskiej elektroenergetyki 2040” https://www.psew.pl/raport-rachunek-kosztow-polskiej-elektroenergetyki-2040-inwestycje-w-oze-sie-oplaca/ Polski przemysł ma potencjał do przechodzenia na OZE https://www.psew.pl/polski-przemysl-ma-potencjal-do-przechodzenia-na-oze/ Raport – Zielony Wodór | Dolnośląski Instytut Studiów Energetycznych https://dise.org.pl/raport-zielony-wodor/

Afera SKOK (Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych) jest określana przez wielu jako największa niewyjaśniona afera finansowa III RP, obejmująca wyłudzenia miliardów złotych, liczne powiązania polityczne oraz mechanizmy wyprowadzania pieniędzy. Sprawa ta, rozciągająca się na ponad dwie dekady, ukazuje złożony system wzajemnych zależności biznesowo-politycznych, który doprowadził do znaczących strat finansowych i zaangażował najwyższe instytucje państwowe oraz kluczowych polityków, szczególnie związanych z Prawem i Sprawiedliwością.

Geneza i struktura systemu SKOK

System SKOK w Polsce narodził się na początku lat 90., kiedy to 31 sierpnia 1992 roku powstała pierwsza kasa w Elektrociepłowni “Gdańsk”. Kolejne placówki powstawały dynamicznie w całym kraju, a ich rozwój był stymulowany korzystnymi regulacjami prawnymi. SKOK-i to instytucje państwowe spółdzielcze działające podobnie do banków, lecz posiadające odrębny status prawny, który początkowo zapewniał im mniejszy rygor nadzorczy.

Szczególną rolę w tworzeniu i rozwoju SKOK-ów odegrali Grzegorz Bierecki, jego brat Jarosław Bierecki, Adam Jedliński, Grzegorz Buczkowski oraz Lech Kaczyński. Ten ostatni był pierwszym przewodniczącym Rady Nadzorczej Fundacji na rzecz Polskich Związków Kredytowych (FPZK), która została powołana 30 lipca 1990 roku przez Światową Radę Związków Kredytowych i miała wspierać rozwój SKOK-ów w Polsce.

Kluczowym elementem struktury był powstały w 1992 roku związek rewizyjny – Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa (Kasa Krajowa, KSKOK), której prezesem został Grzegorz Bierecki, sprawujący tę funkcję przez 20 lat, aż do 2012 roku. Początkowo przynależność do Kasy Krajowej była dobrowolna, ale z czasem stała się obligatoryjna.

System nadzoru i luki prawne

Do 2012 roku SKOK-i funkcjonowały praktycznie bez zewnętrznego nadzoru, kontrolując się same na podstawie ustawy z 1995 roku, której głównym autorem był Adam Jedlińsk. Ta autonomia regulacyjna stworzyła przestrzeń do nadużyć. W 2013 roku Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) opublikowała audyt, który wykazał, że kasy działały przeciwnie do deklarowanej misji pomagania niezamożnym w dostępie do kapitału.

System SKOK-ów został z czasem rozbudowany do złożonej struktury, której centralnym elementem stała się spółka SKOK Holding S.à.r.l., zarejestrowana 12 października 2007 roku w Luksemburgu. Firma ta, mimo że nie zatrudniała pracowników, kontrolowała sieć powiązanych kapitałowo i personalnie spółek, do których transferowane były środki z polskich SKOK-ów w postaci opłat za usługi.

Afera SKOK Wołomin

Najbardziej spektakularnym przykładem nieprawidłowości w systemie SKOK była sprawa SKOK Wołomin, gdzie doszło do wyłudzenia około 3 miliardów złotych. W proceder zamieszanych było blisko 500 osób, które uczestniczyły w zorganizowanej grupie przestępczej wyłudzającej kredyty na podstawie sfałszowanych dokumentów.

W grudniu 2014 roku Komisja Nadzoru Finansowego zawiesiła działalność SKOK Wołomin po masowych wypłatach pieniędzy przez klientów, którzy wpadli w panikę po aresztowaniu prezesa SKOK-u Wołomin Gazdy i wiceprezesa Godka. Śledztwo w tej sprawie trwa do dziś, a w maju 2025 roku skierowano akt oskarżenia przeciwko kolejnym siedmiu osobom za udział w zorganizowanej grupie przestępczej i oszustwa na szkodę SKOK Wołomin.

Pobicie wiceszefa KNF

Jednym z najbardziej szokujących elementów afery SKOK było brutalne pobicie wiceszefa Komisji Nadzoru Finansowego, Wojciecha Kwaśniaka, które miało miejsce 6 kwietnia 2014 roku przed jego domem. Napastnik użył pałki teleskopowej, a ofiara cudem przeżyła atak. Kwaśniak był jednym z urzędników najintensywniej analizujących działalność SKOK-u Wołomin.

Za zlecenie tego pobicia skazany został Piotr Polaszczyk, były oficer Wojskowych Służb Informacyjnych, który zasiadał we władzach SKOK i był wiceprzewodniczącym rady nadzorczej SKOK Wołomin. W lutym 2024 roku sąd skazał go na 10 lat więzienia, choć wyrok nie jest prawomocny. Według prokuratury, motywem ataku była chęć powstrzymania działań KNF wobec SKOK Wołomin i zyskanie czasu na próbę legalizacji nieprawidłowych działań.

Paradoksalnie, w 2018 roku, za rządów PiS, sam Kwaśniak został zatrzymany przez CBA w związku z rzekomymi zaniedbaniami nadzorczymi. Jak wspominał później: “Myślałem, że to znów atak przestępców”.

Transfery finansowe i mechanizmy wyprowadzania pieniędzy

W centrum afery SKOK znajdują się również nieprawidłowe transfery finansowe. Jednym z głównych wątków jest wyprowadzenie 65 milionów złotych z Fundacji na rzecz Polskich Związków Kredytowych do prywatnej spółki Biereckiego i jego brata. Zgodnie z informacjami KNF, pieniądze te miały służyć ratowaniu kas, jednak Bierecki zlikwidował Fundację, a środki przeniósł do Spółdzielczego Instytutu Naukowego.

Innym przykładem jest zatrzymana i niepobrana przez Kasę Krajową dywidenda w wysokości 33 milionów euro (około 130 milionów złotych) z luksemburskiego SKOK Holdingu. Istnieją podejrzenia, że wysokość wypracowanych przez SKOK Holding zysków wpływała na wynagrodzenie członków zarządu, a wypłata dywidendy skutkowałaby zmniejszeniem sumy bilansowej SKOK Holding.

Dodatkowo, Fundacja na rzecz Polskich Związków Kredytowych dokonywała zakupów akcji i udziałów w różnych spółkach, by następnie odsprzedać je Kasie Krajowej SKOK z kilkukrotnym przebiciem cenowym. Ponieważ szefem obu podmiotów był Grzegorz Bierecki, w takich transakcjach reprezentował zarówno kupującego jak i sprzedającego. W efekcie tych działań, Fundacja w ciągu dwudziestu lat pomnożyła majątek 300-krotnie, z 70 tysięcy USD do 21,5 miliona USD.

Powiązania polityczne i konsekwencje prawne

Rola Grzegorza Biereckiego i powiązania z PiS

Centralną postacią w aferze SKOK jest senator PiS Grzegorz Bierecki, który pełnił liczne funkcje w systemie SKOK: – Był prezesem Kasy Krajowej SKOK od jej powstania w 1992 do 2012 roku – Kierował Fundacją na rzecz Polskich Związków Kredytowych – Był prezesem w luksemburskim SKOK Holding – Zasiadał we władzach kilkunastu spółek świadczących usługi dla SKOK-ów – Był współwłaścicielem spółki Arenda, od której SKOK-i wynajmowały lokale – Przewodniczył radzie nadzorczej Kasy Stefczyka

Dodatkowo, do władz Kasy Krajowej SKOK wprowadził swojego brata Jarosława, a później syna Dominika. Ta koncentracja władzy i nakładanie się funkcji biznesowych z politycznymi (jako senator PiS) budziła poważne kontrowersje.

Śledztwa i ich umarzanie po 2015 roku

Jednym z najbardziej kontrowersyjnych aspektów afery SKOK są doniesienia o umarzaniu śledztw dotyczących nieprawidłowości w systemie SKOK po dojściu PiS do władzy w 2015 roku.

W kwietniu 2015 roku prokuratura wezwała Biereckiego i zażądała wydania kontraktu menedżerskiego zawartego z luksemburskim Holdingiem, podejrzewając, że im mniejszą dywidendę wypłacał SKOK Holding, tym więcej zarabiał senator PiS. Mimo że postanowienie prokuratury było prawomocne, Bierecki zignorował je, zasłaniając się “tajemnicą przedsiębiorstwa”.

Śledztwo dotyczące wyprowadzenia z Fundacji 65 milionów złotych zostało umorzone zaraz po wyborach parlamentarnych wygranych przez PiS. Podobnie stało się z postępowaniem dotyczącym zatrzymanej i niepobranej przez Kasę Krajową dywidendy.

Sytuacja zmieniła się po zmianie władzy. W styczniu 2025 roku prokuratura wznowiła śledztwo w sprawie wyprowadzenia z Kasy Krajowej SKOK 60 milionów złotych do Fundacji Grzegorza Biereckiego “Kocham Podlasie”. Sprawa ta została wymieniona w raporcie Prokuratury Krajowej jako jedno ze 163 śledztw, które w czasach rządów Zjednoczonej Prawicy były z powodów politycznych wszczynane lub umarzane.

Zmiany legislacyjne łagodzące nadzór

Istotnym aspektem afery SKOK są również zmiany legislacyjne wprowadzane przez PiS, które miały na celu złagodzenie nadzoru nad SKOK-ami. W lutym 2017 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o SKOK-ach, która miała wprowadzić zróżnicowanie wymogów związanych z nadzorem KNF w zależności od wielkości Kasy.

Początkowo projekt zakładał, że małe SKOK-i (z liczbą członków nieprzekraczającą 10 tysięcy osób i sumą aktywów bilansu nieprzekraczającą 20 milionów złotych) będą kontrolowane głównie przez Kasę Krajową, a nie przez KNF. Po protestach PiS wycofał się z tego pomysłu, jednak wprowadził zapis o stosowaniu przez KNF działań nadzorczych “adekwatnie do stopnia skomplikowania prowadzonej przez kasy działalności”, co nadal dawało SKOK-om pewną swobodę.

Konsekwencje

Afera SKOK ma swoje konsekwencje do dziś. W maju 2025 roku do Sądu Okręgowego Warszawa-Praga skierowano akt oskarżenia przeciwko siedmiu osobom, którym zarzucono udział w zorganizowanej grupie przestępczej, oszustwa i pranie brudnych pieniędzy na szkodę SKOK Wołomin. Oskarżeni doprowadzili do wyłudzenia ponad 30 milionów złotych.

Prokuratura zabezpieczyła dotąd mienie wartości około 383 milionów złotych, ale straty są kilkakrotnie wyższe i sięgają 3 miliardów złotych[6]. W sprawę wołomińskiej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej zamieszanych jest już blisko pół tysiąca osób.

Źródła Wyprowadzone miliardy i pobity wiceszef KNF. Kulisy afery SKOK https://businessinsider.com.pl/wiadomosci/wyprowadzone-miliardy-i-pobity-wiceszef-knf-kulisy-afery-skok/s0be84c Spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa – Wikipedia https://pl.wikipedia.org/wiki/Sp%C3%B3%C5%82dzielcza_kasa_oszcz%C4%99dno%C5%9Bciowo-kredytowa Afera SKOK Wołomin. Wyłudzili 30 mln złotych. Jest akt oskarżenia https://www.bankier.pl/wiadomosc/Afera-SKOK-Wolomin-Wyludzili-30-mln-zlotych-Jest-akt-oskarzenia-8936013.html Scandals from PiS Era May Not Be Quickly Resolved. No One May ... https://ruleoflaw.pl/scandals-from-pis-era-may-not-be-quickly-resolved-no-one-may-be-convicted-during-tusks-term/ One of the trails in SKOK credit union affair leads to Luxembourg ... https://tvn24.pl/tvn24-news-in-english/one-of-the-trails-in-skok-credit-union-affair-leads-to-luxembourg-ra892923-ls2370852 Zatrzymania w sprawie SKOK Wołomin. Straty sięgają 3 miliardów ... https://www.forbes.pl/gospodarka/zatrzymania-w-sprawie-skok-wolomin-straty-siegaja-3-miliardow-zlotych/x5ehrsp W „Newsweeku”: PiS wygrało wybory, prokuratura umorzyła SKOK-i https://www.newsweek.pl/polska/prokuratura-umorzyla-sprawe-skok-ow-i-grzegorza-biereckiego/9vlnmjq SKOK-i jednak bez nadzoru KNF? PiS prostuje jeden zapis, żeby ... https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/rynek/1694020,1,skok-i-jednak-bez-nadzoru-knf-pis-prostuje-jeden-zapis-zeby-zaraz-wprowadzic-kolejny.read Wraca sprawa SKOKów. Prokuratura wznowi śledztwo ws. fundacji ... https://businessinsider.com.pl/wiadomosci/wraca-sprawa-skokow-prokuratura-wznowi-sledztwo-ws-fundacji-bylego-polityka-pis/4wh8c43 Warszawa. Wyrok w sprawie pobicia Wojciecha Kwaśniaka, byłego ... https://tvn24.pl/tvnwarszawa/najnowsze/warszawa-wyrok-w-sprawie-pobicia-wojciecha-kwasniaka-bylego-szefa-komisji-nadzoru-finansowego-st7785790 Afera SKOK-ów. Miliardowe straty i dramaty klientów – Newsweek https://www.newsweek.pl/polska/polityka/afera-skok-ow-miliardowe-straty-i-dramaty-klientow/1mq34kj Spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa – Wikicytaty https://pl.wikiquote.org/wiki/Sp%C3%B3%C5%82dzielcza_kasa_oszcz%C4%99dno%C5%9Bciowo-kredytowa Pobicie urzędnika z miliardami w tle. Afera SKOK Wołomin i wyrok ... https://www.rp.pl/polityka/art42014261-pobicie-urzednika-z-miliardami-w-tle-afera-skok-wolomin-i-wyrok-za-podzeganie-do-pobicia-kwasniaka Afera SKOK. Umarzają sprawę wyprowadzenia 65 mln zł, ale ... https://www.money.pl/sekcja/aferaknf/afera-skok-bierecki-prokuratura,155,0,2424219.html Afera SKOK – Grzegorz Bierecki i Lech Kaczyński w ... – UberKasta https://uberkasta.com/afera-skok/ Kwestia SKOK-ów a odpowiedzialność Grzegorza Biereckiego https://demagog.org.pl/wypowiedzi/kwestia-skok-ow-a-odpowiedzialnosc-grzegorza-biereckiego/ Bierecki o pobiciu Kwaśniaka: “Nie jest tak, że bandyta zawsze bije ... https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/bierecki-o-pobiciu-kwasniaka-nie-jest-tak-,126,0,2423934.html Senator Bierecki ujawnia przekręty SKOK Wołomin i obnaża ... https://gazetaolsztynska.pl/968537,Senator-Bierecki-ujawnia-przekrety-SKOK-Wolomin-i-obnaza-opowiesc-o-pobiciu-bylego-szefa-KNF-Czy-kasta-i-media-braly-udzial-w-ustawce.html Akt oskarżenia w sprawie dotyczącej SKOK Wołomin – Gov.pl https://www.gov.pl/web/prokuratura-krajowa/akt-oskarzenia-w-sprawie-dotyczacej-skok-wolomin Akt oskarżenia w wątku prania brudnych pieniędzy afery SKOK ... https://www.gov.pl/web/prokuratura-krajowa/akt-oskarzenia-w-watku-prania-brudnych-pieniedzy-afery-skok-wolomin 30 mln zł strat SKOK Wołomin. Prokuratura kieruje akt oskarżenia ... https://bs.net.pl/30-mln-zl-strat-skok-wolomin-prokuratura-kieruje-akt-oskarzenia-przeciwko-7-osobom/ Śledztwo od początku polityczne | Prawdziwa afera – Polityka.pl https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/1774924,1,sledztwo-od-poczatku-polityczne.read Grzegorz Bierecki: zarzuty wobec mnie to kłamstwa i “brudna ... https://wiadomosci.onet.pl/kraj/grzegorz-bierecki-zarzuty-wobec-mnie-to-klamstwa-i-brudna-kampania-wyborcza/62rcx3 PiS próbuje przykryć SKOK-i swoją aferą KNF – Polityka.pl https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/rynek/1774500,1,pis-probuje-przykryc-skok-i-swoja-afera-knf.read Brutalna napaść na wiceszefa KNF. Jest wyrok – Business Insider https://businessinsider.com.pl/wiadomosci/brutalna-napasc-na-wiceszefa-knf-jest-wyrok/x8ejryg 30 mln zł strat SKOK-u Wołomin. Akt oskarżenia Prokuratury ... – Gov.pl https://www.gov.pl/web/pr-szczecin/30-mln-zl-strat-skok-u-wolomin-akt-oskarzenia-prokuratury-regionalnej-w-szczecinie Kolejna odsłona afery SKOK Wołomin. Do sądu trafił akt oskarżenia https://www.money.pl/gospodarka/kolejna-odslona-afery-skok-wolomin-do-sadu-trafil-akt-oskarzenia-6980666963352544a.html Konfliktowy problem senatora Biereckiego – GazetaPrawna.pl https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/artykuly/581828,konfliktowy-problem-senatora-biereckiego.html PO oburzona umorzeniem jednego z wątków śledztwa dot. SKOK-ów https://www.bankier.pl/wiadomosc/PO-oburzona-umorzeniem-jednego-z-watkow-sledztwa-dot-SKOK-ow-3482102.html ABW weszła do spółki Grzegorza Biereckiego – senatora PiS i ... https://www.newsweek.pl/polska/abw-przeszukala-spolke-grzegorza-biereckiego-senatora-pis-i-zalozyciela-skok/cbnkwy5 Afera SKOK-ów kosztowała już 4,9 mld zł. Sam Wołomin pochłonął ... https://businessinsider.com.pl/firmy/zarzadza

Pigment to substancja barwna w postaci suchego proszku, pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, używana do wytwarzania farb¹. W odróżnieniu od barwników, pigmenty nie rozpuszczają się w nośniku, lecz tworzą z nim zawiesinę, dzięki czemu mogą pokrywać powierzchnie i nadają im trwałą barwę².

Pojęcie to wywodzi się z łacińskiego pigmentum, oznaczającego barwidło. W języku niemieckim funkcjonuje zarówno termin Pigment, jak i jego odpowiednik Farbkörper – dosłownie: „ciało barwne”³.

Farba to już gotowy produkt, zawierający pigment połączony z odpowiednim spoiwem – może to być olej, klej, żywica, kazeina, guma arabska lub inna substancja wiążąca⁴. Rodzaj użytego spoiwa decyduje o klasyfikacji farby: olejna, temperowa, wodna (akwarelowa), lakierowa, kazeinowa itd.⁵

Historycznie, słowo „farba” trafiło do polszczyzny przez niemiecki Farbe, które z kolei pochodzi od łacińskiego varius – różnorodny. Podobnie nasze słowo „barwa” ma czeskie pochodzenie (barva), ale oba terminy wywodzą się ostatecznie z tego samego źródłosłowu⁶.

Barwa to z kolei zjawisko fizyczne – wrażenie wzrokowe wywołane przez światło odbite od powierzchni. Określamy nią kolor ciała widzianego pod wpływem oświetlenia. Mówimy o barwie jasnej, ciemnej, ciepłej, zimnej, dopełniającej, jednorodnej czy złożonej. Pojęcie to obejmuje także zjawiska optyczne, takie jak spektrum czy harmonia kolorystyczna⁷.

Barwnik różni się od pigmentu tym, że jest substancją rozpuszczalną – w wodzie, alkoholu, oleju – i nie tworzy zawiesiny. Tradycyjnie były to substancje pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, zdolne do tworzenia trwałych połączeń chemicznych z włóknami roślinnymi i zwierzęcymi (np. len, wełna, skóra)⁸.

W XIX wieku odkryto barwniki syntetyczne – tzw. anilinowe, pozyskiwane z benzenu i jego pochodnych. Choć potocznie uważa się je za produkty smoły pogazowej, w rzeczywistości anilinę otrzymuje się z nitrobenzenu przez redukcję chemiczną⁹. Najważniejsze grupy barwników syntetycznych to: azowe, alizarynowe, indatrenowe, fenylometanowe i inne¹⁰.

W przeciwieństwie do pigmentów, barwniki anilinowe nie tworzą powłoki – barwią tylko nośnik, przez co nie mogą być używane jako właściwe pigmenty w malarstwie sztalugowym¹¹. Stosuje się je jedynie w lazurach i laserunkach¹².

Lazura to przejrzysta warstwa farby, przez którą przebija barwa spodnia. Może być wykonana zarówno z pigmentu o niskim stopniu krycia, jak i z rozpuszczonego barwnika¹³.

Laserunek natomiast to technika malarska polegająca na wielowarstwowym nakładaniu cienkich, przezroczystych warstw, co pozwala na uzyskanie głębi i świetlistości koloru¹⁴.

Warto jednak pamiętać, że wiele barwników anilinowych cechuje niska odporność na światło – łatwo blakną, co ogranicza ich zastosowanie w trwałym malarstwie. Niektóre fabryki dodają je do pigmentów mineralnych, zwłaszcza czerwieni, by wzmocnić koloryt. Efekt bywa złudny – farba szybko traci intensywność, a barwnik potrafi przenikać do górnych warstw, zmieniając koloryt całości¹⁵.

Przypisy:

1. Pigment to substancja nierozpuszczalna, stanowiąca podstawę farb kryjących.

2. W zawiesinie pigment pozostaje widoczny jako substancja stała, co pozwala na tworzenie powłok malarskich.

3. Farbkörper – niem. określenie na ciało barwne, używane głównie w technicznej terminologii chemicznej.

4. Spoiwo to substancja, która wiąże pigment i umożliwia jego przyleganie do podłoża.

5. Klasyfikacja według spoiwa obejmuje także np. freski (na zaprawie wapiennej) czy emalie (na bazie szkliwa).

6. Por. Aleksander Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego.

7. Wrażenie barwne zależy nie tylko od fizyki światła, ale także od percepcji wzrokowej i kontekstu.

8. Przykłady: indygo, marzanna barwierska, purpura z mureksu, koszenila.

9. Anilina – związek C₆H₅NH₂, uzyskany po raz pierwszy z indyga w 1826 roku.

10. Barwniki syntetyczne dzielą się na wiele grup chemicznych, zależnie od budowy cząsteczki i właściwości.

11. Brak osadu powoduje, że barwnik nie może tworzyć kryjącej warstwy malarskiej.

12. Użycie barwników w lazurach/laserunkach wymaga ich odpowiedniego utrwalenia i ochrony przed światłem.

13. Lazura jest efektem półprzezroczystego nałożenia koloru; często mylona z laserunkiem, ale może występować jako pojedyncza warstwa.

14. Laserunek to technika, której początki sięgają malarstwa olejnego XV–XVI wieku, szczególnie szkoły niderlandzkiej.

15. Barwniki mogą być używane do „upiększania” pigmentów ziemnych, ale obniżają trwałość uzyskanych farb.

#art #colors #sztuka #kolory

https://monikaibetley.substack.com/p/osjan-taka-piekna-mistyfikacja

#blog #substack #codziennosc #writefreelypl #writeblog

Jako mieszkaniec Gliwic – a dokładniej Starego Miasta – zamieszkujący ulicę wyłączoną z ruchu samochodowego (z wyjątkiem pojazdów upoważnionych), bez przypisanego miejsca parkingowego ani dostępu do podwórza, chciałbym podzielić się kilkoma obserwacjami dotyczącymi funkcjonowania ruchu i parkowania w centrum miasta. Piszę jako pieszy, rowerzysta i kierowca – jednocześnie jako osoba zaangażowana w życie tej przestrzeni.

Zachęcam do podjęcia działań zmierzających do poprawy jakości życia mieszkańców, zwiększenia bezpieczeństwa i lepszego uporządkowania zasad parkowania oraz egzekwowania przepisów. Choć poruszam kilka różnych kwestii, łączy je jeden mianownik: nieprecyzyjne, od lat nieaktualizowane regulacje oraz niska skuteczność (a może raczej wydajność) Straży Miejskiej w ich egzekwowaniu.

Ulice (w teorii) zamknięte dla ruchu

Od czasu wprowadzenia zakazu ruchu samochodowego na wybranych ulicach Starówki w 2021 roku obserwuję – dosłownie z okna – jak przepis ten jest ignorowany. Z przykrością muszę stwierdzić, że zakaz działa jedynie częściowo. Jest regularnie łamany, i to nie przez zagubionych turystów, lecz przez mieszkańców Gliwic i okolicznych miejscowości – o czym świadczą tablice rejestracyjne pojazdów.

Egzekwowanie przepisów jest utrudnione z wiadomych przyczyn – wjazdy są krótkie, kierowcy poruszają się szybko (łamiąc ograniczenie prędkości do 20 km/h), generując hałas i zagrożenie dla pieszych. Rozwiązaniem mogłoby być systematyczne analizowanie materiałów z miejskiego monitoringu i każdorazowe dokumentowanie wykroczeń, jednak zdaję sobie sprawę z tego jak wielkiego nakładu pracy by to wymagało.

Niekiedy wjazd pod zakaz wynika z niejasności oznakowania – zwłaszcza gdy w strefie zakazanej znajdują się legalne miejsca postojowe (dla osób do tego upoważnionych, t.j. mieszkańców). Może dobrym pomysłem byłoby wyraźniejsze oznaczenie tych miejsc (np. koperty i dodatkowe oznakowanie pionowe), choć ryzykujemy wtedy „znakozę”, która i tak jest już zauważalna w przestrzeni Starówki.

Warto też zaznaczyć, że nie jestem przeciwnikiem jakiegokolwiek ruchu samochodowego w obrębie Starówki. Dostawy, taksówki, kurierzy, służby techniczne czy osoby z niepełnosprawnościami – ich potrzeba mobilności musi być uwzględniona. Problem w tym, że większość przypadków łamania zakazu dotyczy pojazdów do tego nieuprawnionych – najczęściej w godzinach wzmożonego zapotrzebowania na miejsca parkingowe, np. w weekendy lub podczas nabożeństw w pobliskim kościele.

Jeszcze w 2021 roku skierowałem zapytanie do Zarządu Dróg Miejskich, czy planowane są rozwiązania takie jak automatyczne rozpoznawanie tablic rejestracyjnych, opuszczane słupki lub inne środki kontroli. Odpowiedź brzmiała, że obecny model jest pilotażowy i będzie oceniany w przyszłości. Dziś, po niemal czterech latach, można z całą pewnością stwierdzić, że pilotaż się nie sprawdził i czas na konkretne zmiany.

Nie mam wystarczającej wiedzy technicznej, by zaproponować gotowe rozwiązanie – rozumiem złożoność tematu, konieczność uwzględnienia różnych grup użytkowników oraz tymczasowych zezwoleń. Wierzę jednak, że osoby odpowiedzialne za organizację ruchu w mieście posiadają odpowiednie narzędzia i kompetencje, by stworzyć sprawny, elastyczny system.

Warto również zasięgnąć opinii i doświadczeń innych samorządów, które zmagają się z podobnymi wyzwaniami. Gliwice nie są odosobnionym przypadkiem, a problemy związane z ruchem i parkowaniem w ścisłym centrum występują w wielu polskich miastach. Dialog z przedstawicielami miast, które wdrożyły skuteczne rozwiązania (czy to w zakresie oznakowania, technologii czy organizacji przestrzeni) mógłby przynieść wymierne korzyści. Dobrym przykładem mógłby być Szczecin, który dość poważnie podchodzi do problemów z parkowaniem.

Parkowanie nielegalne i egzekwowanie kar

Brak skutecznego egzekwowania zakazu ruchu na Starówce sprzyja nielegalnemu parkowaniu w Strefie Płatnego Parkowania. Problemem są nie tylko źle zaparkowane samochody, ale też sam model działania tej strefy. Obecne przepisy wymagają, by miejsca postojowe były wyraźnie oznaczone – przez co de facto kontrolowana jest jedynie przestrzeń tych miejsc, a nie cała strefa.

Tymczasem wiele samochodów parkuje poza wyznaczonymi miejscami, płacąc niższy koszt niż kierowcy parkujący legalnie. Dzienna opłata w podstrefie A to 30 zł. Tymczasem kara za nielegalne parkowanie to 100 zł – często dopiero po zgłoszeniu, a co istotne – mandat można dostać tylko raz za każde „zaparkowanie”. Jeśli nikt nie wezwie Straży Miejskiej przez kilka dni, pojazd nie ponosi żadnych dalszych konsekwencji. Mandat jest jednorazowy, niezależnie od tego, ile dni auto stoi w niedozwolonym miejscu. W wyniku tych przepisów samochód parkowany legalnie w strefie kosztuje 150 zł na tydzień, a nielegalnie – maksymalnie 100 zł, choć może wynieść to również 0, jeśli pojazd akurat stoi na dzikim parkingu, na które przymyka się oko.

Dzikie parkingi to osobny temat – przestrzenie zniszczone przez codzienne, nielegalne użytkowanie. Dotyczy to również terenów z historyczną nawierzchnią, zielenią, miejscami o potencjale rekreacyjnym czy estetycznym. Warto dodać, że najczęściej dojazd do takiego parkingu odbywa się przez dojazd wzdłuż po chodniku, co jest niezgodne z prawem.

Te wszystkie elementy prowadzą do jednego – w Polsce z “parkingozą” walczymi za pomocą “słupkozy”. Nie jest to rozwiązanie optymalne, ale – wygląda na to – najtańsze i najpopularniejsze, również w Gliwicach. Myślę, że dobrym pomysłem byłoby rewitalizowanie terenów zniszczonych przez dzikie parkowanie oraz proponowanie dodatkowej infrastruktury dla pieszych czy rowerzystów w miejscach, gdzie samochodom stawać nie wolno. Dodatkowo możliwe, że warto rozważyć dodatkowe tablice informacyjne na Starówce, które informowałyby o pobliskich wielopoziomowych parkingach.

Nawiasem mówiąc, kilkukrotnie pojawił się argument, że prywatnych parkingów wielopoziomowych nie powinniśmy liczyć do puli miejsc parkingowych. Jednak jeśli samochodem przyjeżdżamy zjeść w prywatnej restauracji czy zrobić zakupy w prywatnym sklepie, nie widzę przeszkód, żeby prywatne parkingi wliczać do puli miejsc parkingowych w mieście.

Działanie kontrolerów SPP

Na tle Straży Miejskiej znacznie skuteczniejsze wydają się być działania kontrolerów Strefy Płatnego Parkowania. Są obecni na Starówce w większej liczbie, działają częściej i – co ważne – wykonują swoje obowiązki proaktywnie, bez konieczności wezwania. Z punktu widzenia efektywności systemu jest to ogromna zaleta.

Co więcej, kontrolerzy SPP mogą zgodnie z prawem wystawiać więcej niż jeden mandat za ten sam pojazd – jeśli ten parkuje bez opłaty przez kilka dni. W przypadku Straży Miejskiej jest to niemożliwe, gdyż karany jest wyłącznie fakt “zaparkowania”, nie sam ciągły postój w miejscu do tego nieprzeznaczonym.

W związku z tym zasadne wydaje się pytanie, czy nie warto byłoby rozważyć rozszerzenia uprawnień kontrolerów SPP – tak, aby mogli oni również karać za parkowanie poza wyznaczonymi miejscami w obrębie strefy. Pozwoliłoby to w praktyce kontrolować rzeczywiście całą “strefę”, a nie wyłącznie konkretne, oznakowane miejsca. Byłby to realny krok ku zwiększeniu skuteczności systemu.

Systemowy charakter problemu

Zdaję sobie sprawę z tego, że na poziomie miasta (samorządowym) niewiele jesteśmy w stanie zrobić, bo jest to problem systemowy. Problem z brakiem odpowiednich przepisów, interpretacją innych oraz brakiem w aktualizacji taryfikatora mandatów za parkowanie od kilkudziesięciu (sic!) lat.

Dlatego właśnie, korzystając z okazji, chciałbym zachęcić wszystkich Państwa do zapoznania się ze społecznymi postulatami nowelizacji przepisów. Na stronie internetowej Miejskiej Agendy Parkingowej można zapoznać się ze skrótowo przedstawionymi głównymi założeniami. Zachęcam Państwa, jako osoby posiadające sprawczość, do zaangażowania się w zmianę prawa i do dopisania się do listy sygnatariuszy postulatów.

Budowa nowych parkingów

Na koniec chciałbym poruszyć wątek rzekomego braku miejsc parkingowych w centrum. Na lokalnych grupach społecznościowych regularnie pojawiają się głosy, że w Gliwicach “nie da się zaparkować”. W mojej ocenie jest to mit.

Ruch samochodowy związany z poszukiwaniem miejsc parkingowych nasila się w trzech okresach tygodnia: podczas mszy świętej, w porze obiadowej w weekendy oraz w sobotnie przedpołudnie (zakupy na małym rynku). W tych momentach – według moich obserwacji – nawet połowa zaparkowanych samochodów stoi nielegalnie. Powodem może być również fakt, że parkingi wielopoziomowe są płatne, a SPP w weekndy – darmowa. Pytanie, czy potencjalnie wybudowany wielopoziomowy parking “miejski” również byłby darmowy…?

Jak już wspominałem, jestem kierowcą – posiadam samochód i od kilku miesięcy dokumentuję miejsca, w których parkuję. Chciałem w ten sposób pokazać, że parkowanie w centrum Gliwic wcale nie musi być problemem. Legalne miejsca są dostępne, a ich znalezienie nie zajmuje pół godziny. Na przygotowanej przeze mnie stronie internetowej od lutego prowadzę dokumentację swoich parkowań i zachęcam Państwa do zapoznania się z tym materiałem. Oczywiście mam świadomość, że to dowód anegdotyczny – niemniej pokazuje on, że miejsca szukam o różnych porach dnia i w różnych dniach tygodnia, i zawsze udaje mi się je znaleźć. Zdarzało się, że musiałem zaparkować nieco dalej, ale przez osiem lat mieszkania na Starówce nigdy nie musiałem zostawiać auta dalej niż na ul. Chopina. Czy to daleko od Rynku? Dla niektórych być może tak – dla mnie to po prostu koszt mieszkania w ścisłym centrum.

W Gliwicach istnieją już dwa parkingi wielopoziomowe – przy ul. Dunikowskiego i ul. Jana Pawła II – zlokalizowane w bardzo bliskiej odległości od Rynku. Obecnie są one wykorzystywane zaledwie częściowo – np. parking przy Dunikowskiego ma w weekendy jedynie 40% obłożenia (informację taką otrzymałem od zarządcy parkingu). Problemem nie jest więc brak infrastruktury, a nastawienie kierowców, którzy chcieliby parkować jak najbliżej celu podróży.

W kampanii pani prezydentki pojawiały się koncepcje parkingu wielopoziomowego, zaprojektowanego przez panią urbanistkę. Koncepcja jak najbardziej interesująca i estetyczna – więcej takich inicjatyw w Gliwicach przyjąłbym z ogromną radością. Chciałbym jednak upewnić się, że miasto wykona (bo liczę, że decyzja o takiej budowie jeszcze nie zapadła) odpowiednią pracę w temacie zbadania potrzeb parkingowych.

W dyskusjach o parkowaniu często pojawia się argument, że osoby starsze lub z niepełnosprawnościami nie mogą przejść kilkuset metrów do restauracji czy sklepu. Oczywiście – osoby z ograniczeniami ruchowymi powinny mieć zapewniony możliwie najwygodniejszy dostęp do celu. Problem w tym, że ten argument najczęściej podnoszą... młodzi, zdrowi kierowcy. Najlepiej widać to w sobotnie poranki na małym rynku: starsze osoby przyjeżdżają tam autobusem, z wózkami na zakupy, pokonując spory dystans pieszo. W tym samym czasie okolice targu zastawiane są przez nowe auta – zazwyczaj prowadzone przez młodszych, sprawnych ludzi, którzy bez problemu mogliby zostawić samochód kilka kroków dalej. Przypomnę tylko, że tuż obok znajduje się wielopoziomowy parking (i to naprawdę obok, w bezpośrednim sąsiedztwie). Podobna sytuacja powtarza się w niedziele – na czas mszy świętej plac przy zabytkowym kościele zamieniany jest w parking (co jest decyzją księdza proboszcza, a plac jest częścią parafii, więc wydaje się być to w porządku), a z aut parkujących w miejscach niedozwolonych wysiadają całe rodziny, często również w pełni sprawne i młode.

Podsumowanie

Pozostaje więc odwieczne pytanie: jak wpłynąć na mentalność kierowców, żeby sami z siebie zrozumieli, że miejsc parkingowych wokół Starówki wystarczy dla wszystkich – o ile tylko przestaną próbować dojechać pod same drzwi. Wystarczy przecież zaparkować w rejonie aresztu (gdzie zawsze jest sporo wolnych miejsc), skorzystać z wielopoziomowych parkingów czy nawet z parkingu nad DTŚ i przejść spacerem na niedzielny obiad z rodziną (nie wspominając już o alternatywnych środkach transportu).

Chciałbym jeszcze raz zwrócić uwagę na to, że nie obwiniam o obecny stan ani Straży Miejskiej, ani władz miasta. Problemem jest system, który sprzyja kierowcom łamiącym prawo, przez co zapłacenie mandatu jest zwyczajnie tańsze niż legalne opłacenie postoju.

Po raz kolejny zachęcam Państwa do zapoznania się z Agendą Parkingową i do poruszenia tych tematów na wyższym szczeblu – z nadzieją, że wspólna presja wywierana na ustawodawcach doprowadzi do korzystnych zmian w prawie. Korzystnych zwłaszcza dla tych kierowców, którzy już dziś parkują zgodnie z przepisami.

Mam nadzieję, że przyszłe decyzje dotyczące organizacji ruchu, budowy parkingów czy rewitalizacji przestrzeni będą poprzedzone rzetelnymi konsultacjami społecznymi – takimi, które pozwolą wszystkim stronom przedstawić argumenty i wypracować możliwie najlepsze rozwiązania.

Patrzymy i wyciągamy wnioski. Ale to, co widzimy, nie zawsze jest tym, co naprawdę istnieje – a to, co myślimy, bywa bardziej odbiciem naszych przyzwyczajeń niż rzeczywistości.

Umysł jest wygodny jak stary fotel – dopasowany do kształtu naszych przyzwyczajeń. Lubimy myśleć, że patrzymy na świat obiektywnie, że nasze zmysły i rozum są doskonałymi narzędziami poznania. Ale to właśnie one często prowadzą nas na manowce.

Widujemy zwierzęta w chmurach, twarz na Księżycu, widzimy znaki w zdarzeniach przypadkowych, szukamy wzorców, bo nasz umysł nie znosi chaosu. Upraszcza to, co złożone – z całej skali szarości wybiera czerń albo biel. To nie przypadek, to nieświadome dziedzictwo naszej natury. Tego rodzaju złudzenia dotyczą nas wszystkich, niezależnie od tego, kim jesteśmy. Nosimy w sobie wspomnienia przeszłości: dom, w którym się wychowaliśmy, lektury, które nas ukształtowały, wartości, które przyjęliśmy, zanim nauczyliśmy się pytać. Patrzymy na świat przez pryzmat osobistych doświadczeń, nieświadomi, że widzimy go przez krzywe zwierciadło. To złudzenia jednostkowe – osobiste filtry zmieniające obraz rzeczywistości.

Do tego jest język – piękny, ale zdradliwy. Rozmawiamy, ale nie zawsze mówimy o tym samym. Słowa bywają nieprecyzyjne, pełne naleciałości, skrótów myślowych, stereotypów. Mówimy „bóg”, „honor”, „ojczyzna”, jakby te pojęcia były oczywiste, a tymczasem mają one inne znaczenie w ustach różnych ludzi. Na rynku języka – forum naszych codziennych rozmów – łatwo sprzedać słowo bez treści i trudno ustalić, o czym tak naprawdę rozmawiamy.

I wreszcie teatr – miejsce wielkich narracji. Uczymy się ich z książek, wykładów, tradycji. Przyjmujemy gotowe scenariusze, bo tak jest łatwiej – nie trzeba się zastanawiać, ktoś zrobił to za nas. Ufamy autorytetom, systemom, doktrynom, nie pytając, kto i po co napisał te role dla nas. Takie złudzenia rodzą się z zaufania – czy raczej ślepego podporządkowania scenariuszowi, ktory uwalnia nas od kłopotliwej potrzeby myślenia i stawiania pytań.

Francis Bacon uważał, że świadomość tych złudzeń to pierwszy krok do prawdziwego poznania świata. Dopóki tkwimy w wygodnym fotelu naszych przyzwyczajeń, patrzymy na rzeczywistość przez pryzmat osobistych doświadczeń i wdrukowanych wyobrażeń. Żeby naprawdę poznać świat – musimy wstać, wyjść ze strefy komfortu i wziąć się za bary z czterema bożkami, którzy mydlą nam oczy.

Francis Bacon – filozof początku nowożytności – jako jeden z pierwszych próbował nazwać te zniekształcenia. Opisał cztery główne typy złudzeń, które niepostrzeżenie wkradają się w nasze poznanie. Wyróżnił cztery rodzaje złudzeń, tzw. idole.

Nazwał je idolami – bo mają siłę fałszywych bożków, którym wierzymy bardziej niż faktom.

Idole plemienne to błędy wynikające z samej natury ludzkiego umysłu – jesteśmy skłonni do upraszczania złożonych zjawisk, bo tak jest wygodniej. Ufamy zmysłom, choć wiemy, że mogą zawodzić. Nasz umysł szuka porządku tam, gdzie go nie ma, i niechętnie przyjmuje nowości.

Idole jaskini (czyli umysłu) wynikają z indywidualnych doświadczeń – każdy z nas patrzy na świat inaczej, przez pryzmat wychowania, lektur, środowiska, poglądów. To, co widzimy, jest filtrowane przez osobistą „jaskinię”.

Idole rynku to pułapki języka. Nazwa polska jest myląca, bo chodzi o rynek jako miejsce wymiany myśli (forum). Mówimy nieprecyzyjnie, używamy słów-wydmuszek, które bardziej zaciemniają niż wyjaśniają. Język, zamiast opisywać rzeczy, często narzuca własną logikę i rozmywa granice pojęć.

Idole teatru to ślepa wiara w autorytety i gotowe systemy. Przyjmujemy je jak przedstawienie – z całym scenariuszem – nie kwestionując, nie sprawdzając, nie myśląc samodzielnie.

Złudzenia te nie są winą jednostki, lecz wpisane są w nasz sposób poznawania świata. Dlatego Bacon podkreślał, że potrzebujemy metody – rygorystycznej, krytycznej, opartej na doświadczeniu. Metody, ktora powoli oczyści nasze poznanie z tych błędów i zbliży nas do rzeczywistości takiej, jaka jest, a nie takiej, jaką sobie wyobrażamy.

Aż do pewnego pięknego dnia, gdy pędząc S7 zasnąłem za kierownicą i tylko krzyk pasażerki uratował nas przed wypadnięciem za barierki. W ostatniej chwili udało mi się odbić w lewo; skończyło się na skasowanym całym boku samochodu, na szczęście ofiar w ludziach brak. Po tym zdarzeniu dotarło do mnie, że nie jestem żadnym królem szos. tylko debilem, który dotychczas po prostu miał szczęście.

Po co o tym piszę? Bo czasem musimy dostać od życia po ryju, by dotarła do nas własna marność. Czasem musisz się publicznie zbłaźnić na firmowym evencie, byś zrozumiał, że już nie kontrolujesz swego picia. Albo zasłabnąć na środku ulicy, by zacząć szanować swój organizm. Albo na kolanach prosić ukochaną, by wróciła...

Każdy z nas ma swoją barierkę na S7.

Nie posiadam Androida w czystej (niezmienionej) postaci... choć jest ona zdecydowanie czystsza niż ta stojąca na sklepowej półce: bez GAPPS-ów, usług Googla, nawet Google Play tam nie ma. Brzmi jak Huawei z App Gallery? Niektórym to się nawet nie mieści w głowie, że apki da się pobierać z innych źródeł i może to być nawet bezpieczniejsze!

Mit otwartości

Systemu open source, którym tak chwali się Google, nie znajdziecie w żadnym ze swoich smartfonów (o ile sami go tam nie wgraliście). AOSP (Android Open Source Project) stanowi bazę dla wszystkich dystrybucji Androida. Zawiera tylko podstawowe funkcjonalności.

Android w wydaniu Googla (znajdziemy go m.in. w smartfonach Pixel) stanowi własnościowe rozszerzenie AOSP z dodaną integracją usług Googla. Integracja ta jest zaszyta głęboko w system, lub – cały system jest nią przesiąknięty. To nie tylko aplikacje jak YouTube, Gmail i Kontakty, ale również interfejsy programistyczne (API) na których polega wiele popularnych aplikacji jak Netflix, mObywatel, MS Teams, jakdojade, i wiele innych. Uruchomione na AOSP bez tych interfejsów mogą nie zadziałać.

Dodatkowo, producenci smartfonów często rozszerzają Googlowego Androida o swoje dodatki i preinstalowane apki 3rd party (Facebook, TikTok, Messenger, Twitter, etc.), własne apki do kontrolowania urządzenia i oczywiście własny ekran ustawień, który musi być inny w każdym smartfonie, aby nie można było łatwo odnaleźć tego co trzeba. A zbiór oprogramowania rośnie, pojawiają się podwójne aplikacje: galerii, menedżera plików (nawet 3), przeglądarki czy poczty, a oprócz tego całe mnóstwo ukrytego i zamaskowanego spyware, który albo sam was szpieguje, albo daje aplikacjom 3rd party taką możliwość.

Właściwie Google jest autorem także AOSP, więc ma pełną kontrolę nad kierunkiem jego rozwoju. Od pewnego czasu przyjął taką strategię, że tworzy i rozwija GAPPS-y zastępujące oryginalne kontakty, dialer, kalendarz czy galerię – tamtych już nie rozwija, jak najwięcej przenosi do Google Androida, tak że z AOSP zostaje sama skorupa, niezbyt atrakcyjna wizualnie i niezbyt używalna out-of-the-box. Ale dzięki AOSP zachowuje pozór otwartości.

Więc nie, nie używacie otwartego Androida. Ja używam otwartego Androida. Nie AOSP, lepszego.

Alternatywny Android?

LineageOS (dawniej Cyanogenmod) bazuje na AOSP i jest rozszerzeniem 3rd party. Całość pozostaje open source poza własnościowymi sterownikami, bez których sprzęt by nie działał. Są podstawowe aplikacje systemowe zastępujące te z AOSP, są dodatkowe opcje customizacji, gesty, etc. i tyle. Resztę mogę doinstalować i ustawić po swojemu – może inny launcher, może coś z pakietu Fossify, może ciekawszą klawiaturkę – żyć, nie umierać. Mogę uczynić swój telefon tak bardzo minimalistycznym lub zbloatowanym jak zechcę.

Skąd biorę aplikacje, skoro nie z Google Play? 99% z F-Droida. Polecam to źródło, jest bezpieczniejsze, nieskażone korporacyjnymi interesami i zawiera wyłącznie aplikacje open source. Drugim źródłem jest nieco luźniejszy w swej polityce IzzyOnDroid. Czasem coś przydatnego uda się znaleźć na Githubie w zakładce Releases, choć tu już trzeba zachować dozę ostrożności.

Jak coś jest tylko na Google Play, zapewne plik apk krąży po stronach jak apkmirror, apkpure, apkcombo, etc. Nie do końca im ufam, ale to samo tyczy się Googla. Niezaufanych aplikacji należy unikać, a gdy to niemożliwe – izolować w Shelterze. I oczywiście nie dawać niepotrzebnych uprawnień typu lokalizacja czy mikrofon. Jednak z powodu braku własnościowych API Googla, niektóre apki mogą u mnie nie działać częściowo lub w ogóle.

W Androidzie aplikacje mogą posiadać uprawnienia do instalacji innych aplikacji (za każdorazowym potwierdzeniem użytkownika). Są to: przeglądarki, menedżery plików i sklepy z aplikacjami. W każdym przypadku całość sprowadza się do otwarcia wcześniej pobranego pliku apk (stąd apki). Do instalacji nie jest potrzebny internet – plik można np. przesłać z komputera przez USB lub z innego telefonu Bluetoothem. Sklep jak F-Droid ułatwia wyszukiwanie i instalowanie nowych, ale też sprawdza aktualizacje i w zależności od ustawień – albo wyświetla powiadomienie, albo dokonuje aktualizacji automatycznie.

Firefox – od zawsze moja podstawowa przeglądarka, z garścią przydatnych dodatków. W nim sprawdzam pocztę, bankuję, fediwersuję itd. Są dni, że jest to jedyny program jaki uruchamiam.

Libre Office – pakiet biurowy, wykorzystywany coraz rzadziej. Z writera korzystam naprawdę od wielkiego dzwonu, trochę częściej z arkusza kalkulacyjnego, który u mnie jest typowym “programem do tabelek”

EditPad Lite – do pisania krótkich tekstów (takich jak ten). Zastąpił windowsowego Notatnika.

QuiteRSS – zainstalowany po tym, jak wujek Google postanowił ubić swój czytnik. Prosty, lekki, czytelny, robi co trzeba – więcej nie potrzebuję.

KeePassX – manager haseł, używany od lat. Dzięki niemu unikam konieczności wymyślania nowych haseł, zapisywania ich na karteczkach, dopisywania “luty” na końcu i tych wszystkich rzeczy, których nie należy robić z hasłami.

I to tyle. Praktycznie już nie słucham muzyki na komputerze – teraz siedzę w rozkroku na dwóch skrajnych pozycjach: albo spotify, albo płyty. MP3 jeszcze się u mnie bronią w samochodzie, ale to ich ostatni bastion. Podobnie rzecz ma się z filmami, już nawet nie pamiętam, kiedy ostatni raz coś na lapku oglądałem.

Skończyłem czterdzieści pięć lat.

Trochę to do mnie nie dociera jeszcze – kiedy myślę “chłop po czterdziestce” to wyobrażam sobie jakiegoś poważnego typa w garniturze i z neseserem, jadącego samochodem do pracy. Patrzę w lustro i nie widzę żadnego podobieństwa.

Kryzys wieku średniego bierze się podobno z poczucia straconego czasu i świadomości nieuchronnie nadciągającego końca. Jeśli tak, to w tym momencie tkwię w nim bardzo głęboko.

Kiedy na środku terminala pojawił się zielony komunikat „OK”, Enlai natychmiast przełączyła się na wewnętrzną sieć, odizolowaną od globalnego internetu. Na sąsiednim ekranie transmisja wiadomości nagle się zatrzymała. Dla Enlai nie miało to znaczenia, zdążyła już usłyszeć, że Rory Kalvin, który za życia był popularnym wśród dzieci i młodzieży influencerem, ogłosił kolejne wyzwanie, polegające na demontowaniu urządzeń domowych i zdążył doprowadzić do serii pożarów i śmierci kilku dzieciaków. – Żałuję, że nie mogę cię dopaść, Kalvin – mruknęła dziewczyna z furią. Gdyby to jego Szept był jej kolejnym obiektem doświadczalnym, satysfakcja z sukcesu ulepszonej wersji zabójczego kodu byłaby większa. Jednocześnie Enlai miała świadomość, że praktycznie każdy z nich stanowił podobne zagrożenie. Większość Szeptów jeszcze czekała na swój czas, żeby mocno uderzyć. To był jeden z tych dni, kiedy Enlai z niedowierzaniem zadawała sobie pytanie, jak do tego wszystkiego doszło w ciągu zaledwie kilku lat. Pamiętała przemówienie Nolana Brankilda, prezesa korporacji Blueleaf, ogłaszającego swój nowy rewolucyjny projekt. Nadal trzymała archiwalne nagranie, na którym Brankild ogłaszał, że już wkrótce będzie możliwe odtworzenie osobowości człowieka po śmierci, wykorzystując dane zebrane z implantów w mózgu i treści publikowanych w sieci, z naciskiem na należący do Blueleaf popularny portal społecznościowy Sfera. Blueleaf równolegle wypuścił własną linię implantów i specjalne oprogramowanie do wgrania na urządzenia, które większość ludzi i tak już miała w czaszkach. Enlai pamiętała, że wśród jej znajomych ta zapowiedź spotkała się z drwiną. Nikt z nich nie wróżył projektowi powodzenia. Czatbot będący karykaturą zmarłej matki albo przyjaciela? Sama myśl o tym wydawała im się upiorna. Jednak ku ich zaskoczeniu program Blueleaf natychmiast po opublikowaniu pobił jakiś obłędny rekord popularności. Któryś medialny kaznodzieja-celebryta nazwał to wtedy świętokradztwem i ostrzegał, że zabawą w Boga ludzie nie stworzą na Ziemi raju, najwyżej piekło albo czyściec. Jego wypowiedzi Enlai nie zarchiwizowała. Rok później uznała słowa kaznodziei za prorocze. Dziewczyna nacisnęła klawisz, wywołując na centralnym ekranie komunikat o gotowości do skopiowania kodu na odizolowany, prawie pusty serwer. Potwierdziła go i włączyła wizualizację na ekranie po prawej stronie. Na tle zielonej siatki pojawił się jasno świecący, migoczący, zmiennokształtny punkt. Enlai poczuła, że patrzy na żywą istotę schwytaną w pułapkę. Nikt chyba umiał powiedzieć, jaki poziom samoświadomości posiadały Szepty. Niewątpliwie miały zdolność do celowego działania i to czyniło je tak niebezpiecznymi. Mniej więcej rok po stworzeniu pierwszego z nich z okruchów wspomnień zmarłego przyjaciela Nolana Brankilda, w globalnej sieci krążyło ponad osiem milionów Szeptów. Wkrótce potem zaczął się chaos. Jakby po przekroczeniu jakiejś masy krytycznej wirtualne awatary zmarłych masowo zmieniły się w złośliwe poltergeisty, które za cel obrały dręczenie żyjących. Mogły nie tylko psychologicznie gnębić swoje rodziny przez negatywne wiadomości i manipulację, ale też powodować jak najbardziej mierzalne szkody, przejmując kontrolę nad podłączonymi do sieci urządzeniami. Nie miało znaczenia, czy była to kuchenka, ekspres do kawy, system miejskiego monitoringu czy mające kontakt z internetem serwery firm. Wszystko mogło paść ofiarą niespokojnych bytów, nieustannie ewoluujących i coraz lepiej pokonujących zabezpieczenia. Internet wraz ze spacenetem, zaawansowaną wirtualną rzeczywistością, z łączącej ludzi przestrzeni przekształciły się w pole bitwy. Kolejne próby zatrzymania albo niszczenia Szeptów prowadziły głównie do spektakularnych awarii i stopniowej fragmentacji sieci. Nawet jeśli wcześniej zaświaty i potępione dusze nie istniały, ludzie stworzyli je sobie na własne życzenie. Cichy sygnał z serwera za plecami Enlai poinformował, że kod-pułapka został skopiowany. Wokół zielonej siatki wizualizacji pojawił się czerwony obrys. Dziewczyna odsunęła ręce od klawiatury i zacisnęła palce na krawędzi stołu. Świetlisty punkt zbliżył się do obwodu i wysłał ku czerwonej krawędzi ciąg nieco ciemniejszych małych kropek. Chwilę później sam zmienił kolor na jaskrawą czerwień. Przez chwilę Enlai jednocześnie śledziła wizualizację i ciągi liczb w terminalu. Czuła, że się przeliczyła i tym razem próba nie zakończy się pełnym sukcesem. Po eksperymentach z prymitywnym AI nauczyła się przewidywać efekt na podstawie tych wartości. Kiedy po boleśnie długim oczekiwaniu dość ciemna bezkształtna plama nie chciała zniknąć, dziewczyna ręcznie wysłała do serwera polecenie destrukcji. Przez terminal przebiegł ciąg kolejnych wielkich liczb. Na chwilę przed ostatecznym zniknięciem plamy, w rogu ekranu pojawiło się małe, niewyraźne zdjęcie przedstawiające twarz mężczyzny, z ustami szeroko otwartymi w krzyku. Trwało to tak krótko, że mogło równie dobrze być złudzeniem. Enlai odskoczyła, prawie przewracając taboret. Poczuła jak jej ciało oblewa zimny pot. Powróciła myśl, która kilka miesięcy wcześniej skłoniła ją do rozpoczęcia tego projektu. W oryginalnych historiach o wampirach nie chodziło o polowanie ani o zemstę. Niszcząc krwiożercze stworzenie, które niejednokrotnie za życia było kimś bliskim, uwalniało się potępioną duszę, dając jej szansę na wieczny spoczynek. Enlai zacisnęła zęby i prostym poleceniem przywołała log na centralny ekran. Musiała jak najszybciej dopracować swój kod. Każdy mijający dzień oznaczał dłuższą niewolę jej dziadka i wujka, skazanych na cyfrowy wampiryzm.

Kod-pułapka zadziałał w pełni przy trzeciej próbie. Enlai ciągle miała wrażenie, że wyniki testów na względnie młodych, słabych Szeptach, które dały się zwabić do jej sieci, nie mogą być wiarygodne. Przez kilkanaście następnych dni z pomocą Larsa próbowała przeprowadzać testy w terenie. W tym przypadku oznaczało to publiczny internet i spacenet. Ogłaszali fałszywe wydarzenia przez Sferę. Był to chyba najskuteczniejszy sposób częściowego wpływu na Szepty. Tym zajmował się Lars, który nadal posiadał konto na tym portalu. Enlai usunęła swoje lata temu, zanim jeszcze usługa posiadała pełną integrację ze spacenetem – w tamtym czasie niewiele osób decydowało się na taki krok. – Wiesz co jest w tym najgorsze? – spytała dziewczyna ponuro, kiedy wraz z przyjacielem szykowali kolejny próbny atak – Że szefowie Blueleaf nie ponieśli właściwie żadnych konsekwencji. Odpalili program samozniszczenia cywilizacji, wydali jakieś oświadczenie na konferencji prasowej i stwierdzili, że nikt nie mógł tego przewidzieć. I to wszystko, proszę się rozejść. – Wartość na giełdzie trochę im spadła – bąknął niepewnie Lars. – Ale i tak nadal mają więcej niż przed oficjalnym otwarciem tego wirtualnego czyśćca. Eksperymenty w spacenecie pozostawili na koniec, kiedy mniej więcej wiedzieli, czego mogą się spodziewać. Na tym etapie mieli już na koncie osiem anihilowanych Szeptów. Enlai nie wiedziała, kim te osoby były za życia i wolała się nad tym nie zastanawiać. Dwa razy widziała przez ułamek sekundy podobne niewielkie fotografie jak przy pierwszej próbie. Teoretycznie mogłaby próbować je przechwycić i porównać z bazą zdjęć profilowych na Sferze, ale zdecydowała się tego nie robić. Nie potrzebowała dodatkowych rozterek moralnych. Gdyby Szepty były tylko tworem podobnym do AI, byłoby prościej, ale użycie danych z implantów zmarłych osób nasuwało pytanie, czy jakaś część ich jaźni nie została przeniesiona do wirtualnego awatara. Enlai musiała powtarzać sobie, że unicestwienie takiego bytu było aktem łaski. Miała po prostu egzorcyzmować zabłąkane duchy. Widziała, że jest w tym skuteczna. Obecna wersja programu powodowała wysyłanie sygnałów na jej serwer przez zainfekowany Szept, do momentu eliminacji, niezależnie od jego przemieszczania się w sieci. Przy pierwszym wejściu do spacenetu Lars był zaskoczony. W przeciwieństwie do Enlai od kilku lat nie bywał w publicznej przestrzeni, a na pewno nie logował się tam od początku kryzysu z Szeptami. Sieć wirtualnych miast przypominała obecnie sypiącą się ruinę. Większość osób logowała się do zamkniętych enklaw, pozwalając na przyspieszony rozkład ogólnodostępnej części. Tu od kilku lat królowały Szepty a przypadkowe spotkanie zalogowanego człowieka graniczyło z cudem. Enlai rozstawiała wśród ruin pułapki, tutaj materializujące się jako sześcienne skrzynki, i czekała ukryta w pobliżu. Nie była pewna, czy to obecność jej kodu, czy raczej jej własna, bardziej przyciągała Szepty. Od razu mogła ich rozpoznać, ludzkie sylwetki, dziwnie rozciągnięte, o długich kończynach i palcach, otoczone ciemną aurą jakby wydobywał się z nich gęsty dym. Kiedy wystarczająco zbliżyli się do zabójczych skrzynek, wśród trzasku wyładowań stanęli w ogniu. Enlai widziała, że ciemniejsze postacie, spowite bardziej gęstą mgłą, nie zapalały się tak łatwo i częściej trzymały bezpieczny dystans. Starsze, bardziej doświadczone wampiry, przeszło jej przez głowę. Przed ostateczną akcją należało wzmocnić program autodestrukcji.

Enlai była pewna dwóch rzeczy. Że musiała się spieszyć z zastawieniem pułapki na awatary dziadka i wujka, i że powinna zrobić to w spacenecie. Trochę wbrew sobie czuła, że musi jeszcze zobaczyć ich twarze, zanim pożegna się z nimi na zawsze. Wspomniała o tym Larsowi tylko raz i nie była szczególnie zaskoczona jego reakcją. Przyjaciel stwierdził, że byłoby to niezdrowe i potencjalnie niebezpieczne. Enlai pozwoliła mu w ten sposób uciąć dyskusję i już do tego nie wracała. Łapała się na tym, że przy kolejnych doniesieniach o spowodowanych przez Szepty awariach, zastanawiała się, czy brały w tym udział uwięzione w sieci duchy jej bliskich. Z goryczą pomyślała, że nie tak chciała zapamiętać dziadka i wujka. Ich historia powinna zakończyć się dwa lata temu, po wypadku samochodowym, kiedy ratownik z pogotowia uczciwie stwierdził, że już nic nie da się zrobić. Ale obaj tragicznie zmarli mieli implanty w głowach i konta na Sferze. I obaj pobrali na implanty oprogramowanie Nolana Brankilda, kupieni przez jego złudną obietnicę nieśmiertelności. Podpisywanie cyrografu nigdy nikomu nie wyszło na dobre, pomyślała Enlai, wysyłając wiadomość na dawne skrzynki mailowe wujka i dziadka. Kiedy już nie mogła się wycofać, bo jej zaproszenie poleciało w eter, dziewczyna poczuła przypływ nagłego lęku. Czy Lars mógł mieć rację i rzeczywiście coś jej groziło? Spacenet był wirtualnym światem i najgorszym problemem było najwyżej wylogowanie. Nie był to też pierwszy raz, kiedy wabiła Szepty do wydzielonej części własnej sieci. Raczej nie musiała się obawiać próby ataku na domowe urządzenia, bo już w czasach szkolnych zaczęła je modyfikować. Ze wszystkiego usunęła własnościowy firmware i nie podłączała niczego do publicznego internetu. Zhackowała nawet własne implanty, żeby mieć pewność, że będą służyć tylko jej, a nie interesom producentów. Fizycznie nie powinna być zagrożona. Od początku kryzysu Szeptów awarie dotykające sąsiadów i wspólnej przestrzeni wieżowca zwykle omijały jej mieszkanie. Po tym jak raz w całym budynku wyłączył się prąd, dziewczyna odkupiła od znajomego zapasowy akumulator, który teraz miała w pogotowiu. Nie zamierzała dać się siłą wyrwać z sieci w krytycznym momencie. Podłączyła przewody do wejść wszczepionych w nadgarstek i za lewym uchem, po czym usiadła pod biurkiem, opierając się o ścianę. To była jedyna możliwa bezpieczna pozycja w tym zagraconym pomieszczeniu. Zanim odcięła się od zewnętrznego świata, pomyślała, że w końcu doprowadzi ten pokój do porządku. Kiedyś. Jak już będzie po wszystkim.

Przygotowana do spotkania część prywatnego spacenetu Enlai była staroświecko umeblowanym pokojem. Dziewczyna inspirowała się zdjęciami ze starych rodzinnych albumów, tworząc pomieszczenie o żółtych ścianach, z kanapami pokrytymi białą wełnianą narzutą, miękkimi fotelami i pufami, małym stolikiem z ręcznie robioną serwetą i licznymi tanimi obrazami na ścianach. Już po fakcie, kiedy miała gotowy projekt, zdała sobie sprawę, że taki wystrój wyszedł z mody kilka pokoleń przed narodzinami dziadka, ale wówczas nie miała już siły ani ochoty nic zmieniać. Enlai usiadła na kanapie naprzeciwko ciemnych drewnianych drzwi. Pokój miał tylko jedno wejście, co też było zaplanowane. Kiedy dziewczyna przełączała się na widzenie kolejnych warstw w przestrzeni, mogła się upewnić, że złota świetlista siatka wypełnia wszystkie ściany. Wokół futryny drzwi lśnił potrójny obwód. System czekał w gotowości. Enlai nie zamierzała pozwolić, żeby Szepty jej zmarłych krewnych uciekły, jeśli cokolwiek pójdzie nie tak. Drzwi w końcu się otworzyły. Do pokoju weszła dwójka nienaturalnie wysokich mężczyzn, otoczonych szarosinymi pasmami dymu. Enlai od razu rozpoznała ich twarze, które nawet wydłużone, zachowały swoje rysy. Dziadek miał na sobie garnitur, w którym został pochowany, wujek nosił luźny sweter i dżinsy. Ich oczy na przemian wyglądały zwyczajnie ludzko albo rozpalały się złowieszczym fioletowym blaskiem. – Dawno się nie widzieliśmy – powiedział dziadek. Na chwilę połowa jego twarzy zniekształciła się w bryłę z dużych pikseli. Dał kilka kroków w stronę fotela przy stoliku. Enlai nerwowo spojrzała pod blat. Tamci raczej nie zdawali sobie sprawy z ukrytej pod stołem skrzynki ani z tego, że drzwi za nimi zostały całkowicie zablokowane. – Nie mieliśmy od ciebie żadnych wieści na Sferze – zauważył wujek, celując w nią oskarżycielsko palcem, bardziej przypominającym wydłużony szpon. – Usunęłam konto – wyjąkała Enlai – Już dawno. Na długo przed waszą śmiercią, dokończyła smutno w myślach. Szepty najwyraźniej nie posiadały wszystkich wspomnień, ale to nadal nie wykluczało możliwości, że nosiły w sobie cząstkę oryginalnej osobowości. Zarówno proces przenoszenia świadomości na serwery jak i późniejsza spontaniczna ewolucja mogły degenerować umysły. – Cały czas za wami tęskniłam – wykrztusiła Enlai – Bardzo mi was brakuje. Często o was myślę. – Więc mogłaś czasem porozmawiać – zauważył dziadek z wyrzutem. W tym momencie wciąż zachowywał normalny wygląd i względny spokój. Twarz wujka natomiast coraz bardziej przypominała dziób drapieżnego ptaka, a palce wydłużyły się jeszcze bardziej. Stwór zaczął powoli zbliżać się do Enlai – ale między nim a bratanicą cały czas znajdował się stolik z ukrytą pod blatem zabójczą pułapką. Kiedy przemieniony mężczyzna otarł się bokiem o blat, jego ciało otoczyły pomarańczowe pasma błyskawic. Stwór zawył, odrzucając głowę w tył. Dziadek gwałtownie zerwał się z fotela, tym samym zmniejszając dystans. Na ręce, które znalazły się blisko stołu, przeskoczyła jasna iskra. Starzec spojrzał na swoje płonące, jaśniejące dłonie. – Enlai, ty… – wychrypiał, patrząc na wnuczkę z niedowierzaniem. – Kocham was – powiedziała cicho Enlai – Będziecie zawsze żyć w mojej pamięci. A teraz odpuśćcie sobie i spocznijcie w pokoju. Jesteście wolni.

Kiedy płonące jasnym światłem postacie rozbiły się w chmurę iskier, aby ostatecznie zniknąć, umysł Enlai nadal pozostawał w wirtualnym pokoju. Emocje były jednak tak samo prawdziwe. Jeszcze zanim dziewczyna powróciła do rzeczywistości, jej skulonym ciałem wstrząsnął bezgłośny płacz.

Back to email. Why am I using Tuta and why you should at least consider switching to a more privacy-oriented email provider? The following points apply to most private email services (Proton, Tuta, etc.)

• No ads. Since you pay with money and not your data, as in the case of Gmail and many other 'free' email services, you can enjoy an ad-free inbox. It's true even for free tiers.
• No tracking or spying. Yup, they just have no incentive to track you or spy on you. Even more importantly, your messages won't be used to feed the beast (i.e. train AI models).
• Secure storage. Your emails are fully encrypted so the provider cannot access your inbox (even if they wanted to).
• End-to-end encryption for in-house messages. For example, I can exchange E2EE emails with my wife who also uses Tuta 🙂
• Intuitive interface. I prefer the simplicity of Tuta but Proton is probably the best looking private email out there.
• Support for custom domains. A must-have for me; this is a paid feature, which shouldn't surprise anyone.

I'm sure I forgot about something but these are the points / benefits that I first came up with. It's 2025. We have amazing tools at our disposal. You really have no excuse not to try out some of them. Why not start with a private email and get a cool new address? Or use your existing domain(s) and move seamlessly between providers. It's up to you.

Let me know what you think about these private email providers. Drop me an email and I'll make sure to include your comments in a follow-up post. You can reach me at: mnarecki@tuta.com (did anybody mention cool domains? 😉)

If you want to learn more about chatmail and Delta Chat in general visit their website: https://delta.chat

And if you want to support mailchat.pl you'll find the details at the bottom of the page.

Here's to the next full year of smooth sailing! 🥳

Ponad cztery lata temu przygarnęliśmy z żoną psa z fundacji zbierającej szczeniaki po wsiach.

Piksel jest niedużym, rudym kundelkiem. Ci którzy go znają mówią, że ma “charakter” – charakter objawiający się głównie reagowaniem agresją lękową na wszystkie przechodzące psy i mężczyzn.

Ale nie zawsze tak było.

Pamiętam Piksela jeszcze jako pięciomiesięcznego szczeniaka, pamiętam jaki był radosny, ciekawski, jak dogadywał się z psami dużo większymi od siebie i jak potrafił do każdego człowieka podchodzić ufnie, żeby się przywitać. I kiedy wspominam tamte czasy nie mogę pozbyć się wrażenia, że wszystko zmieniło się trzydziestego pierwszego grudnia 2020 roku.

Piksel miał wtedy pięć miesięcy i od kilku tygodni poznawał świat – po serii obowiązkowych szczepień chroniących przed wszelkim paskudztwem mógł nareszcie wychodzić na spacery i powoli uczyć się załatwiać potrzeby fizjologiczne na zewnątrz. W związku z tym trzeba było odbywać z nim więcej spacerów niż z dorosłym psem; zgodnie z najlepszymi wzorcami absolutnie nie reagowaliśmy na to jak załatwiał się w domu, entuzjastycznie chwaliliśmy wszystko, co zostawiał od siebie na zewnątrz i stopniowo zmniejszaliśmy liczbę spacerów, żeby przyzwyczaić go do wychodzenia o stałych porach. Wtedy jednak – w grudniu 2020 – byliśmy na etapie mniej więcej pięciu spacerów dziennie.

Moja żona pracowała stacjonarnie (i nadal tak pracuje), więc byliśmy z Pikselem sami w domu i zbieraliśmy się właśnie do wyjścia. Siedemnasta to była godzina jednego z naszych spacerów. A więc szelki, smycz, kurtka, buty – i wychodzimy.

Uszliśmy może pięćdziesiąt metrów, kiedy z balkonu na drugim piętrze bloku naprzeciwko – dokładnie nad naszymi głowami, w odległości może piętnastu metrów – ktoś odpalił fajerwerki.

Kątem oka zdążyłem jeszcze zobaczyć kobietę za kierownicą przejeżdżającego samochodu – oderwała ręce od kierownicy i klaskała w dłonie podziwiając pokaz.

Pies zawył, zaczął szczekać i w panice rzucił się do ucieczki. Gdyby nie smycz, to pewnie bym go wtedy stracił – rzucił się w panice przed siebie, a ja biegłem za nim – poza osiedle, na skraj lasu, gdzie Piksel wczołgał się pod rosnące tam krzaki i zagrzebał w opadłych liściach.

Siedział tam i dygotał, wbijając we mnie przerażone spojrzenie. Wczołgałem się za nim, również dygocząc – tyle, że z żądzy mordu. Głaskałem go, próbując uspokoić nas obydwu, a później wziąłem go na ręce i poniosłem w kierunku domu, cały czas myśląc WY PIERDOLONE SKURWYSYNY, JEST SIEDEMNASTA.

Po drodze mijaliśmy jeszcze jakichś chłopaczków, którzy już-już-biegiem pędzili na skraj lasu, żeby ustawić w dobrym punkcie swoją baterię fajerwerków. Błyskali już zapalniczką kiedy ich mijałem, więc z odległości wywrzeszczałem w ich kierunku, żeby może się KURWA wstrzymali, bo ja tu niosę psa w napadzie paniki.

Łaskawcy wstrzymali się jakieś trzydzieści sekund, więc pod blok wracaliśmy w akompaniamencie huku i błysków jakieś sto metrów za naszymi plecami.

Żona wróciła do domu zaraz potem i następne parę godzin spędziliśmy próbując wszelkimi sposobami uspokoić psa. Szczelnie zamknięte okna, głośno grający telewizor, próby zajęcia czymkolwiek (jedzenie, zabawki) – nic nie przynosiło rezultatów. Ostatecznie poddaliśmy się i resztę wieczoru przesiedzieliśmy z nim w kącie mieszkania, głaszcząc go i płacząc nad jego losem.

Uważam, że to tego dnia właśnie mój pies zmienił się z normalnego, pozytywnego szczeniaka w przerażonego każdym głośnym dźwiękiem frustrata, reagującego agresją lękową na wszystko i wszystkich.

Od tamtej pory co roku wyjeżdżamy całą trójką w miejsce, gdzie – według zapewnień właścicieli – nie będzie fajerwerków. Z tym ich brakiem bywa różnie: czasem słychać je gdzieś w oddali przez dwadzieścia minut, czasem (jak rok temu) jakiś pojeb postanowi odpalić je tuż obok, chociaż jest zakaz. Ale mimo to nie mieliśmy powtórki z 2020, kiedy wyszliśmy nieświadomi wprost w armageddon. Tyle plusów. Minusy natomiast są niebagatelne:

1. Brak fajerwerków oznacza brak ludzi – i szerzej: brak cywilizacji – w najbliższym otoczeniu, co nie zawsze jest fajne i musi to przyznać nawet taki mizantrop jak ja. Pomijam już wypadki losowe, gdzie do najbliższego lekarza / weterynarza jechalibyśmy pewnie z godzinę. Ale środek lub skraj lasu oznacza dzikie zwierzęta, co w połączeniu z psem może być groźne. Fun fact: polska populacja wilków się odradza, wiedzieliście?

2. Wyjazd z całą rodziną to fajna sprawa – ale na wiosnę lub w lecie, ewentualnie wczesną jesienią, kiedy jest ciepło, zielono, można rozkoszować się spacerami po okolicy i wygrzewać w promieniach słońca. Konieczność wyjazdu na przełomie grudnia i stycznia oznacza spacery w siąpiącym deszczu i błocie po kostki. Może i sympatycznie siedzieć sobie i jeść dobre rzeczy w ciepłym drewnianym domku, ale nie ma że boli – pies musi wyjść na co najmniej trzy spacery w ciągu dnia, w tym co najmniej jeden dłuższy.

3. Co roku muszę uwzględnić taki wyjazd w moim planie urlopowym, a także budżecie (na który aktualnie nie narzekam, ale wiadomo, że w dzisiejszych czasach sytuacja może się zmieniać dynamicznie). Wynajem domów na odludziu na Sylwestra nie jest tani (niektórzy liczą sobie potrójną stawkę za okres 30 grudnia – 2 stycznia). Połączmy to z faktem, że wyjeżdżamy na tydzień... I mamy parę tysięcy, które mógłbym spożytkować lepiej.

Winę za to wszystko ponoszą ludzie z głową we własnej dupie. Te wszystkie sebixy, które “muszą se w sylwka pierdolnąć” (we wszystkich znaczeniach tego słowa). “Psiembiorcy”, którzy handlują tym gównem i co roku szerzą propagandę, że “to przecież nic złego, sobie postrzelać, każdy powinien móc, a pieski i kotki to lepiej niech wtedy zostaną w domu, a w ogóle to mój pies się nie boi”.

Chuj wam na grób, okurwieńcy.

Zczeźnijcie.

Jednakże uważam, że jest to dobry moment na przypomnienie, że istnieje też możliwość wsparcia mojej działaności.

Wszystkie niezbędne informacje na temat form wsparcia znajdują się na moim blogu pod > tym linkiem <.

Krótko i na temat – płyty, które pewnie zostaną ze mną na dłużej. Kolejność w sekcjach raczej dowolna. “Niezalowców” przepraszam za linkowanie do YouTube'a, ale serwisy mostkujące, jak widać po poprzednim podsumowaniu, są zawodne w dłuższej perspektywie. Zapewne o czymś zapomniałem i coś przegapiłem, ale co zrobić, nadrobię w przyszłym roku.

Wspaniała szóstka:

Ulver – Liminal Animals

“Flowers...” było pierwszą płytą w dorobku Ulver, która mnie znudziła i odrzuciła (bo nie było na niej absolutnie niczego nowego). Na “Liminal Animals” jest wyłącznie “staro”, ale z jaką klasą!

Jerry Cantrell – I Want Blood

Jerry (z Gregiem) dowozi na niezmiennie bardzo wysokim poziomie. O takie AiC nic nie robiłem. ;)

Chat Pile – Cool World

Depresyjna nuta z amerykańskiego Radomia.

Blood Incantation – Absolute Elsewhere

Death metal + Eloy? Nie mówię nie. ;) Jak nie znasz, to polecam obejrzeć całe, zdziwisz się (albo nie):

David Gilmour – Luck and Strange

Płyta na luzie, bez zadęcia, bez pinkfloydowania, ale za to jest na niej jedna z Solówek Gilmoura [tm]. Plus świetne numery z córką Davida na wokalu (i harfie). Np. ten:

Spectral Voice – Sparagmos

Świetny death-doom w starym stylu \m/ Muzyka niemodna i wspaniała.

Bardzo fajnie: