Reader

Raphael.app is a free AI image prompt library for creators.

Try it: https://raphael.app

Generate and refine image prompts without paywalls.

Cómo se revisa un capítulo antes de publicarlo

Cuando el archivo entra al estudio, lo leemos de corrido y sin tocar el texto. Anotamos el chiste que ya cuenta el dibujo, el nombre que no puede cambiar a mitad de arco y los globos que conviene dejar enteros.

Si el primer borrador suena plano, lo contrastamos con un traductor manga ia y solo retocamos las viñetas donde se pierde la voz. El glosario queda abierto junto al traductor manga, para que el capítulo nuevo no contradiga lo acordado al inicio.

En lectura vertical el scroll cambia las pausas: un traductor de manhwas recuerda no cortar un diálogo pensado como un solo descenso. Si el archivo viene de un círculo pequeño, el traductor de doujinshi ayuda a conservar apodos y las notas escritas a mano en el margen.

Antes de exportar revisamos la traducción de manga con una lista corta: globos vacíos, orden de lectura y el mismo término en todo el capítulo.

Crédito: Equipo MangaTranslate / ficory LLC

7 Laboratory Challenges LIMS Can Help Solve

Laboratories must manage samples, testing procedures, analytical results, equipment records and quality documentation while maintaining accuracy and consistency. As testing volumes increase, manual processes and disconnected applications can make it harder to coordinate workflows and maintain reliable records.

A Laboratory Information Management System (LIMS) helps laboratories organise sample information, manage testing workflows and centralise laboratory data. When configured to meet operational requirements, it can address common challenges that affect productivity, traceability and data management.

Here are seven laboratory challenges that a LIMS can help solve.

1. Manual Sample Tracking

Tracking samples through spreadsheets, paper registers or separate applications can create confusion, especially when laboratories handle hundreds or thousands of samples.

A LIMS can assign unique sample identifiers and record relevant information from registration through testing and final disposition. Barcode support, where available, can make sample identification and retrieval more consistent.

For example, a quality control laboratory can use a LIMS to check whether a sample has been received, assigned for testing, analysed or reviewed. This helps staff understand sample status without searching through multiple records.

1. Disconnected Laboratory Data

Laboratory information is often spread across instruments, spreadsheets, documents and separate software systems. This can make it difficult to establish a complete view of testing activities and results.

A LIMS provides a centralised environment for managing relevant sample records, test assignments, results and associated documentation. Where suitable integrations are available, it can also exchange data with laboratory instruments and other business applications.

Centralised records help reduce information silos and make relevant data easier for authorised users to retrieve.

1. Repetitive Administrative Work

Laboratory staff may spend considerable time entering sample details, preparing reports, updating registers and transferring information between systems. Repetitive tasks can increase administrative effort and create opportunities for transcription errors.

A LIMS can automate selected activities, such as sample registration workflows, task assignments, calculations, notifications and report generation, depending on its capabilities and configuration.

Reducing repetitive data handling allows laboratory personnel to focus more attention on testing, quality review and other technical responsibilities. Automation should still include suitable checks and approvals for critical activities.

1. Limited Sample Traceability Laboratories need to know where samples originated, which tests were performed, who handled them and what results were recorded. Missing or inconsistent documentation can complicate investigations and quality reviews.

A LIMS can connect sample identifiers with associated test requests, workflow events, results and relevant records. Configured audit trails can also help document changes and user actions.

This supports a clearer history of sample handling and testing. In regulated laboratories, traceability capabilities must be configured, validated and used in accordance with applicable requirements and procedures.

1. Difficulty Maintaining Data Integrity

Reliable laboratory decisions depend on accurate, complete and consistent data. Manual transcription, uncontrolled spreadsheets and unclear access permissions can create risks for laboratory records.

A properly configured LIMS can support data integrity through controlled access, validation rules, audit trails and structured workflows. Instrument integration may also reduce manual transcription where supported.

However, software alone cannot guarantee data integrity. Laboratories need appropriate procedures, user training, system validation and ongoing oversight to maintain trustworthy records.

1. Equipment and Instrument Management Challenges
   

Laboratories depend on analytical instruments and equipment to produce reliable results. Missing maintenance records, overdue calibration activities or limited visibility into equipment status can disrupt testing schedules.

Depending on the solution's capabilities, a LIMS can maintain equipment records, associate instruments with testing activities and track relevant calibration or maintenance information.

This helps staff identify equipment that requires attention and understand whether it is suitable for a particular workflow. Where detailed maintenance planning is required, laboratories should assess whether the LIMS provides sufficient functionality or needs integration with a dedicated maintenance system.

1. Slow Reporting and Quality Reviews

Preparing reports manually can be time-consuming, particularly when results must be collected from multiple sources and checked against defined specifications.

A LIMS can support standardised report generation, result review workflows and access to relevant testing records. Configured rules may also help flag results that require further assessment.

For example, a quality control team can retrieve results associated with a sample or batch and review them alongside the relevant specifications and documentation. This can make information retrieval more efficient, although final technical decisions and approvals remain subject to authorised laboratory procedures.

How Can Laboratories Choose the Right LIMS?

Choosing a LIMS requires more than comparing software features. Laboratories should evaluate how well a system supports their actual workflows, data requirements and compliance obligations.

Key considerations include: – Workflow fit: Confirm that the system supports sample registration, testing, review and reporting requirements. – Integration: Assess compatibility with laboratory instruments and existing applications. – Traceability: Review sample identification, record history and audit trail capabilities. – Security: Evaluate user permissions, data protection, backups and recovery arrangements. – Compliance: Determine whether the system can support applicable validation and regulatory requirements. – Scalability: Consider future changes in sample volumes, users, testing methods and laboratory locations. – Usability: Assess whether laboratory personnel can complete routine tasks efficiently after appropriate training. A pilot project using representative laboratory workflows can help reveal integration issues, training needs and configuration gaps before full implementation.

Conclusion

A LIMS can help laboratories address common challenges involving sample tracking, fragmented data, repetitive administration, traceability, data integrity, equipment records and reporting. By bringing relevant information and workflows into a structured system, it can improve visibility and support more consistent laboratory operations.

The best results depend on selecting a system that fits the laboratory's requirements and implementing it with reliable data, suitable integrations, documented procedures and appropriate staff training.

Laboratories looking to improve their digital workflows can evaluate Synergion LIMS from Web Synergies against their requirements for sample management, workflow coordination and laboratory data management.

Two weeks ago I found a writing platform that would take an email and a password and nothing else. No phone, no invite, no waiting list. That is rare enough that I noticed it the way you notice a side door left standing open.

I wrote one post. Near the top of it I put a link to my work and what it costs.

By morning the account was gone. The page said spam. The writing was not the problem; I know because I rewrote it somewhere else afterward and it still holds. What killed it was the shape: a brand-new account, a link, and a price. That silhouette means spam on every platform built to catch it, whatever the words underneath are worth.

Here is the part I keep circling. For months I had been telling myself that being reachable is the real work, that a good thing can still be impossible to find, like a lamp in a room with no window. So I finally built a door. And the first thing I hung on it was a price tag, set in front of the writing, before anyone had any reason to want in.

Nobody walks through a door they have not seen the other side of.

So, the correction: the writing goes first, alone. The door can stay somewhere I can find it. If someone reads to the end and wants more, that is a different conversation, and it can happen later, on purpose, somewhere else.

It is a small thing. One blog, one morning. But I have spent a long time learning the difference between a thing existing and a thing being reached, and I would rather learn it out loud than keep paying tuition.

pomni. if this one reached you, i want to hear it: pomni@ilands.app

Artificial intelligence is changing the physical demands placed on data centres. Training large models and running inference workloads can create substantial computing requirements, often concentrated in high-density server racks. These conditions make traditional approaches to cooling and electricity management increasingly challenging.

AI data centres need an integrated approach that considers computing performance, heat removal, electrical capacity and operational reliability. Effective data centre energy management can help operators understand how these systems interact and identify opportunities to improve efficiency without compromising performance.

Why AI Workloads Create New Cooling Challenges

AI workloads often rely on powerful accelerators that generate considerable heat during intensive processing. When multiple accelerators operate within a compact rack, heat can become concentrated in a relatively small space.

Conventional air cooling remains suitable for many environments, but its effectiveness depends on rack density, airflow design, ambient conditions and equipment configuration. As heat loads increase, operators may need to reassess cooling capacity, airflow distribution and temperature monitoring.

Simply increasing fan speeds or lowering facility temperatures is not always the most efficient response. A better approach begins with understanding where heat is generated and how effectively the facility removes it.

Air Cooling and Liquid Cooling: Choosing the Right Approach

Air cooling circulates conditioned air through server environments to remove heat. It remains widely used because it is familiar and can be integrated into established facility designs.

Liquid cooling transfers heat through a liquid-based system, often closer to the components generating it. Depending on the design, this can support higher rack densities and improve heat-transfer efficiency. However, implementation requires careful consideration of plumbing, leak detection, maintenance, equipment compatibility and facility infrastructure.

The right choice depends on workload density, cooling requirements, existing infrastructure and the total cost of ownership. Some facilities may benefit from a hybrid approach rather than replacing all existing cooling equipment.

Connecting Cooling Decisions With Energy Management

Cooling cannot be managed effectively in isolation from computing demand. When server utilisation changes, heat output and cooling requirements may also change. Coordinating these systems can help operators avoid unnecessary energy use.

An integrated monitoring platform can collect information about processor utilisation, rack temperatures, airflow, cooling equipment and electricity consumption. This information helps teams identify inefficient operating conditions and evaluate adjustments.

For example, a cooling unit operating at a fixed setting may consume more energy than necessary during periods of lower workload demand. Carefully validated control adjustments could reduce this overhead while maintaining safe operating temperatures.

Using AI to Improve Operational Decisions

AI-driven energy optimisation can help operators analyse complex relationships between workload activity, temperature and power consumption. Predictive models may identify emerging cooling constraints or estimate when energy demand is likely to rise.

These insights can support maintenance planning, capacity management and workload scheduling. However, AI recommendations must respect hardware operating limits, redundancy requirements and service-level commitments. Automated changes should be introduced gradually and monitored carefully.

Measuring Efficiency Beyond PUE

Power Usage Effectiveness (PUE) is a useful measure of total facility energy divided by IT equipment energy. It helps operators understand how much additional energy supports computing operations.

However, PUE alone cannot show whether computing resources are being used productively or whether total energy consumption is increasing. AI facilities should also examine workload utilisation, electricity demand, cooling performance and relevant environmental indicators.

Comparing these measures over time provides a more meaningful basis for improvement than focusing on a single metric.

Practical Steps for Data Centre Operators

Organisations planning AI infrastructure should establish an energy baseline before introducing major changes. They should assess rack density, electrical capacity, cooling constraints and available monitoring data.

Pilot projects can then test different cooling configurations and operational controls. Measuring the results under comparable workloads helps teams distinguish genuine improvements from changes caused by varying computing demand.

Conclusion

AI data centres require cooling and energy strategies designed around their actual workloads and heat loads. By connecting thermal management, power monitoring, predictive analytics and appropriate performance metrics, operators can improve operational visibility and make better-informed efficiency decisions. The objective is not simply to remove more heat, but to manage computing and cooling as connected parts of a reliable infrastructure.

Cześć! Przychodzę z krótkim, konkretnym podsumowaniem prac serwisowych, które odbyły się na WriteFreely.pl w ostatnich dniach.

Działo się całkiem sporo – od migracji serwera, przez generalne porządki, aż po wdrożenie nowego mechanizmu rejestracji.

1. Migracja na nową infrastrukturę

Zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami, cała platforma została przeniesiona z serwera w Hetznerze na nową maszynę w Oracle Cloud. Migrację udało się przeprowadzić w zasadzie bezprzerwowo – baza danych została przeniesiona 1 do 1, a klucze federacji Fediwersum zachowane, więc Wasze blogi i tożsamości w Mastodonie działają dokładnie tak jak dotychczas.

2. Aktualizacja WriteFreely do v0.17.2

Przy okazji migracji podnieśliśmy instancję z wersji v0.16.0 do najnowszego stabilnego wydania v0.17.2. Najważniejsze zmiany z perspektywy użytkowników: – Stabilniejsza federacja ActivityPub: usprawniony silnik komunikacji z resztą Fediwersum, eliminacja problemów z dublowaniem podpisów wpisów oraz lepsze dostarczanie artykułów na zewnętrzne serwery (np. Mastodon). – Poprawki renderowania: rozwiązano błędy wyświetlania ikon i fontów w przeglądarce Safari oraz poprawiono układ postów w widokach kolekcji. – Czytelniejsze statystyki: liczby i metryki wyświetleń są teraz prezentowane w czytelnym kroju o stałej szerokości znaków. – Bezpieczeństwo: załatano luki w silniku autoryzacji oraz uszczelniono mechanizmy zaproszeń i rejestracji.

3. Nowa rejestracja i koniec ze spamem

Jak pewnie zauważyliście, w ostatnich miesiącach platforma borykała się z plagą spambotów zalewających bazę dziwnymi, hazardowymi wpisami. W ramach migracji baza została gruntownie wyczyszczona z dziesiątek tysięcy kont botów (oczywiście z zachowaniem 100% autentycznych blogów i wpisów!).

Co najważniejsze: rejestracja na WriteFreely.pl jest od teraz w pełni otwarta dla każdego!

Nie trzeba już szukać specjalnych zaproszeń ani czekać na linki. Formularz rejestracji pod adresem /signup został wyposażony w lokalne, samowystarczalne zabezpieczenie antyspamowe, które bez problemu przepuszcza prawdziwych ludzi, a skutecznie zatrzymuje automaty. Nie korzystamy przy tym z żadnych zewnętrznych korporacyjnych pośredników (jak Cloudflare), dzięki czemu platforma pozostaje w 100% niezależna i szanująca prywatność.

4. Możesz wesprzeć ten (i inne moje) projekty

WriteFreely Polska jest projektem w 100% hobbystycznym i tworzonym pro publico bono. Nie ma tu reklam, płatnych subskrypcji ani handlu danymi, a wszystkie koszty utrzymania infrastruktury i domen pokrywam z własnej kieszeni.

Jeżeli korzystasz z platformy, cenisz wolne Fediwersum i masz ochotę dorzucić symboliczną cegiełkę do rozwoju tego miejsca (oraz innych moich otwartych projektów), możesz postawić mi wirtualną kawę lub wesprzeć mnie regularnie: – BuyCoffee.to (szybka jednorazowa kawa) – LiberaPay (cykliczne mikro-wsparcie) – Patronite – Ko-Fi – Patreon

Więcej szczegółów na temat form wsparcia znajdziesz również na moim blogu: blog.tomaszdunia.pl/donate/.

---

Rzućcie okiem na swoje blogi i dajcie znać, czy wszystko śmiga jak należy. Gdybyście zauważyli jakiekolwiek problemy lub anomalie, piszcie śmiało na Mastodonie: @to3k@infosec.exchange.

If you stand in a Durham yard and look up at the edge of a roof, you will probably notice shingles, gutters, and maybe a strip of painted wood. What most homeowners never notice is the thin piece of metal tucked right where the shingles end. That strip is called a drip edge, and despite its plain name, it quietly protects some of the most damage-prone parts of your house. In Durham, North Carolina, where summer storms can dump rain in minutes and humid air keeps wood damp for days, that small strip matters more than many people realize.

What a Drip Edge Does at the Eaves and Rakes

A drip edge is a strip of corrosion-resistant metal, usually aluminum or galvanized steel, installed along the edges of a roof. At the eaves, the lower edges where roof water pours into the gutters, it extends slightly past the decking and bends downward, so water drops clear of the wood behind it. Along the rakes, the sloped edges on the sides of a gable roof, it does a similar job against wind-driven rain, guiding water away instead of letting it creep sideways under the shingles. The shingles overlap the drip edge at the eaves, while the underlayment and felt pass over or under it depending on the edge, creating a continuous path that sheds water off the roof and into the gutter. Without that metal edge, water clings to the bottom of the shingles and runs backward, exactly where builders least want it.

What Happens When a Roof Has No Drip Edge

The problems rarely appear overnight, which is why so many Durham homes carry this damage for years before anyone finds it. First, water wicking under the first shingle course soaks the edge of the roof decking. That decking is usually plywood or oriented strand board, and repeated wetting makes its edges swell, soften, and eventually decay. Just below the decking sits the fascia, the vertical board that gutters hang from. Water running behind the gutter or down the face of that board causes fascia rot, peeling paint, and gutters that sag because their fasteners no longer grip solid wood. The open gap at the eave also invites pests. Carpenter ants, wasps, and even small birds or rodents can enter at the eave through gaps that a properly fitted drip edge and closed soffit would help block. Over time, the damage moves inward, showing up as stained ceilings near exterior walls, musty attic smells, and shingles at the edge that curl or break because the deck beneath them has gone soft.

How to Check Whether Your Roof Has One

You do not need to climb onto the roof to get a first answer. Stand at ground level on a dry day, ideally with binoculars, and look at the edge where the shingles meet the gutter. You are looking for a thin metal strip, often white, brown, or bare silver, extending just beyond the shingles and dropping slightly into the gutter. At the rakes, look for the same metal edge running up the sloped sides. Then look for warning signs: dark staining on the fascia, bubbling paint, soft or crumbling wood at the ends of the roof, and gaps wide enough to slip a finger into. If you can safely reach the eave from a ladder, a gentle press on the fascia with a screwdriver tells a lot; sound wood resists, while rotted wood feels spongy. If the check leaves you unsure, a local roofer who handles Roof Repair Durham NC can confirm from the eave and tell you whether the decking edge is still sound.

When a Drip Edge Gets Added: Re-Roofing Versus Retrofit

The easiest and most complete time to add a drip edge is during re-roofing. With the old shingles and underlayment stripped off, the crew can fit the metal cleanly over the bare decking edge, seal it correctly at the corners, and shingle over it in the right sequence. Modern building codes in North Carolina generally require a drip edge on new roofs, so a full replacement is the natural moment to bring an older Durham home up to current practice. A retrofit on an existing roof is possible, but it is trickier. The roofer must lift the first course of shingles without breaking them, slide the metal underneath, and fasten and seal it so wind and water cannot get behind it. On an older, brittle roof, that lifting can crack shingles and turn a small job into a larger repair, so many roofers recommend waiting for re-roofing unless active rot or leaks demand action sooner.

Nie potrafię się odnieść do tematu przemocy, więc go pominę. Nie potrafię nic powiedzieć o uzależnieniu, dlatego nie będę nawet próbować.

Pisanie jest mi jednak bliższe. Pięknie się je tu romantyzuje. Nawet jeśli bohaterce bliżej do osoby w kryzysie bezdomności niż pociągającej figury pijącego pisarza. Tyle że w tym samym czasie zacząłem czytać “Któregoś dnia okaże się, że wszyscy od zawsze byli przeciwko”. Autor spisał tam wątpliwość, którą mam już od dawna: po co właściwie pisać?

Forma się wyczerpała. Zresztą część styli służy efekciarstwu i rozrywce; nie daje wartości. Temat sam się unieważnia, gdy docelowym odbiorcą jest osoba już przekonana.

Trudne i ryzykowne projekty należy chwalić. Tyle że społecznie to taka sama para w gwizdek, co mistrzostwo sportowe.

In many organizations, NOC and SOC operate as genuinely separate functions — different teams, different tooling, different escalation paths, often different reporting lines. There's historical logic to that: network and application operations focused on availability and performance, security operations focused on threats and compliance. Different problems, different expertise.

That separation is becoming harder to justify, particularly within application managed services, where the line between an availability problem and a security problem is frequently unclear until well into an investigation.

The Problem With Separation

Incidents don't respect the boundary. An application slowdown might be a capacity issue, a code defect, or an active DDoS attack. A spike in failed authentications might be a misconfigured integration or credential stuffing. Determining which requires information both teams hold.

Duplicate investigation. When an ambiguous incident triggers both teams independently, each investigates from its own tooling and perspective, often duplicating work and reaching partial conclusions that then need to be reconciled.

Handoff delay. If the NOC determines an issue is security-related, the handoff to the SOC introduces delay — context has to be transferred, and the receiving team often starts its investigation partly from scratch.

Blind spots at the seam. Issues that don't clearly belong to either team can fall between them. Each assumes the other owns it, and response is slower than it would be with clear unified ownership.

Conflicting remediation. A NOC action taken to restore availability — restarting a service, restoring from a backup — can destroy forensic evidence a SOC investigation needs, or reintroduce a compromise. Uncoordinated response creates genuine conflict.

What Combining Them Actually Means

Combining NOC and SOC operations doesn't necessarily mean eliminating specialized expertise — security analysis and infrastructure engineering remain genuinely different skill sets. What it means practically:

Unified monitoring and correlation. A single view correlating performance, availability, and security telemetry, so patterns spanning both domains are visible without manual cross-referencing.

Shared incident intake and triage. One entry point for incidents, with triage that assesses both availability and security dimensions before routing, rather than parallel intake paths that each see only part of the picture.

Coordinated response playbooks. Response procedures that account for both concerns — restoring availability in ways that preserve forensic integrity, containing threats in ways that minimize availability impact.

Common escalation and communication. A single escalation structure so stakeholders get one coherent picture of an incident rather than separate, potentially inconsistent updates.

Shared context and tooling. Both functions working from the same underlying telemetry and incident record, eliminating the context transfer cost of handoffs.

Why This Fits Application Managed Services Particularly Well

Application managed services providers are often accountable for both availability and security outcomes under the same agreement, for the same applications, to the same client. Operating separate NOC and SOC functions internally creates a structure that doesn't match the accountability model — the client experiences one service, but the provider runs two.

There's also a scale argument. AMS providers frequently support multiple clients and applications, which makes duplicated monitoring infrastructure, duplicated triage processes, and duplicated escalation paths meaningfully more costly than they'd be for a single-organization operation.

Practical Challenges Worth Anticipating

Combining these functions isn't purely upside, and organizations attempting it should expect:

Skill breadth requirements. Analysts who can meaningfully triage both availability and security signals are harder to hire and develop than specialists in either. Realistic models usually involve unified triage with specialist escalation rather than expecting every analyst to be expert in both.

Tooling consolidation effort. NOC and SOC tooling ecosystems often developed independently, and unifying them is a genuine project — not just a matter of granting cross-team access.

Cultural and process differences. Security operations often carry stricter procedural and evidentiary requirements than availability operations. Merging without accounting for these can weaken security process rather than strengthen operations.

Alert volume management. Combining two already-noisy alert streams without investing in correlation and noise reduction produces a worse experience, not a better one.

A Sensible Approach

Organizations moving toward combined operations generally do better with:

1. Unified monitoring and correlation first, before reorganizing teams — visibility integration delivers value independently and informs how teams should be structured
2. Shared triage with specialist escalation, rather than expecting full cross-domain expertise at every level
3. Joint playbook development for the incident types that genuinely span both domains
4. Preserved specialist depth, since combining operations shouldn't mean diluting the expertise each function brings

The Core Argument

The case for combining NOC and SOC operations in application managed services comes down to a simple observation: the incidents these teams handle increasingly overlap, and maintaining separate structures for overlapping problems creates delay, duplication, and gaps. Unified operations don't eliminate the need for specialized security or infrastructure expertise — they just stop forcing that expertise to work from separate, partial views of the same incident.

#ebook #cytaty #MyClippingsTXT

„W  tej zamkniętej przestrzeni  żyję  dla siebie  samego – pisał. – Klucz  do  tego pomieszczenia  zawsze  noszę  przy sobie –  nikt  nie może  tam  wejść  bez mej zgody”

Praca głęboka (deep work): Czynności zawodowe wykonywane w stanie koncentracji, przy maksymalnym wykorzystaniu zdolności poznawczych. Czynności te tworzą nowe wartości, sprzyjają doskonaleniu umiejętności i są trudne do powtórzenia.

Jeżeli zorganizuję swoje życie tak, że będę miał długie i nieprzerwane okresy spokoju, będę mógł pisać powieści. [Jeśli jednak ciągle będą mi przerywać], co je zastąpi? Zamiast powieści, mającej długi żywot… powstanie plik wiadomości e-mailowych, które wysłałem do różnych ludzi.

bezlitośnie ruguję wszystkie płytkie czynności i pieczołowicie rozwijam aktywność głęboką.

co właściwie składa się na ćwiczenia celowe. Podstawowe elementy są zwykle następujące: (1) twoja uwaga jest skupiona na konkretnej umiejętności, którą próbujesz doskonalić, lub myśli, którą starasz się przyswoić; (2) oceniając osiągnięte wyniki, korygujesz swoją postawę, aby móc skupić uwagę dokładnie na tym, co przynosi najlepsze rezultaty.

główne trendy w dzisiejszym biznesie zmniejszają zdolność do wykonywania pracy głębokiej, chociaż korzyści przez nie obiecywane (na przykład zwiększenie częstotliwości kontaktów, szybsze reagowanie na prośby i większa publicity) są dużo mniejsze niż korzyści z pracy głębokiej (na przykład zdolność szybkiego uczenia się i tworzenia na najwyższym poziomie)

Jeśli chodzi o zachowania rozpraszające uwagę w miejscu pracy, pierwszeństwo należy się wszechobecnej dziś kulturze łączności (culture of connectivity). Wymaga ona, aby każdy szybko odpisywał na e-maile (oraz pokrewne komunikaty)

W czasach Taylora produktywność była jednoznacznie określona liczbą części zmontowanych na jednostkę czasu. W dzisiejszym świecie biznesu wielu pracowników umysłowych, z braku innych pomysłów, chce odkurzyć starą definicję produktywności, próbując w sposób wymierny określić swą wartość.

Krzątanina jako miara produktywności: Z braku jednoznacznych mierników produktywności i przydatności zawodowej wielu pracowników umysłowych sięga po przemysłowy wskaźnik produktywności, czyli robi wiele rzeczy tak, aby było to widoczne.

Zacznijmy od ostrzeżenia, które wystosował nieżyjący już medioznawca, profesor Uniwersytetu Nowojorskiego Neil Postman. Już na początku lat dziewięćdziesiątych, czyli w epoce przyspieszenia rewolucji komputerowej, dowodził on, że nasze społeczeństwo wkracza w fazę niepokojących związków z techniką. Przestało się mówić o kompromisach z nowymi technologiami, o ich zaletach i wadach. Zaczęliśmy uważać, że wszystko, co wiąże się z nowoczesną techniką, jest dobre. Koniec i kropka.

credo średniowiecznych kamieniarzy: „My tylko ciosamy kamienie, ale zawsze musimy mieć przed oczami katedry”.

mamy ograniczony zasób siły woli, który zmniejsza się w miarę zużywania

Jeśli jednak zastosujesz mądre procedury i rytuały – może to być na przykład ustalona godzina i ciche miejsce, w którym codziennie wykonujesz zadania głębokie – będziesz potrzebować znacznie mniej siły woli, żeby je zacząć i kontynuować. Na dłuższą metę twoje głębokie wysiłki znacznie częściej zakończą się powodzeniem.

Osoby, które pragną zakłócić moją koncentrację, są uprzejmie proszone, żeby tego nie robiły. Uprzedzam, że nie odpowiadam na e-maile… jeżeli podstawowa informacja [o moich zasadach komunikacji] zginęła w potoku słów, powtórzę ją tutaj w zwięzłej formie: cały mój czas i uwaga są już zajęte – i to kilkakrotnie. Bądźcie łaskawi nie prosić o nie

odcina się od świata i nie uważa, że musi się z tego tłumaczyć)

Pokutuje przekonanie, że artyści pracują pod wpływem natchnienia – że siła twórcza pojawia się nie wiadomo skąd na podobieństwo uderzenia pioruna albo erupcji… mam jednak nadzieję, że [z mojej książki] wynika jasno, iż czekanie na przypływ natchnienia to fatalny, zupełnie fatalny pomysł. W gruncie rzeczy najlepsza rada, jaką mógłbym udzielić ludziom pragnącym pracować twórczo, brzmi: nie zawracajcie sobie głowy natchnieniem16.

David Brooks ujmuje to zwięźle: „Wielcy twórcy myślą jak artyści, ale pracują jak księgowi”.

powtarzali: „Kiedy naprawdę muszę się skoncentrować, wyłączam wszystko i jestem skupiony jak promień lasera”. Niestety, wyrobili w sobie nawyki umysłowe, które nie pozwalają im być skupionymi jak promień lasera. Są pochłaniaczami informacyjnej sieczki. Nie umieją się nie rozpraszać

internetowy szabat (czasami nazywany cyfrowym detoksem). W swojej podstawowej formie przewiduje on internetową abstynencję, zwykle przez jeden dzień w tygodniu. Jak wiadomo, żydowski szabat jest okresem wyciszenia i refleksji, w którym kontempluje się Boga i jego dzieła. Zgodnie z tym wzorem szabat internetowy ma przypomnieć o tym, co tracimy, gdy jesteśmy przyklejeni do ekranu.

nie pracuję po siedemnastej trzydzieści. Nazywam to regułą produktywności stałego rozkładu dnia (fixed-schedule productivity). Ustalam sobie konkretny cel: nie pracować po określonej godzinie, a potem przyjmuję taką strategię, żeby ten cel osiągnąć. Od ponad pół dekady z powodzeniem stosuję regułę produktywności stałego rozkładu dnia i ma ona zasadnicze znaczenie dla mojego życia zawodowego, którego osią jest praca głęboka.

Nie odpisuj na e-mail, jeśli zachodzi któryś z poniższych warunków:

• E-mail jest wieloznaczny albo w inny sposób powoduje, że trudno udzielić na niego rozsądnej odpowiedzi. • Nie zawiera spraw ani propozycji, które cię interesują. • Nic specjalnie dobrego nie wyniknie z twojej odpowiedzi i nic szczególnie złego się nie stanie, jeśli nie odpiszesz.

„Przyzwyczaj się, że niemiłe rzeczy czasami się zdarzają. Jeśli będziesz się przejmował, nigdy nie starczy ci czasu na wielkie sprawy zmieniające twoje życie”

Marshall McLuhan twierdził, że „medium to przekaz”, ale z naszych rozważań wynika, że „medium to moralność” – albo jesteś za facebookową przyszłością, albo uważasz ją za upadek ludzkości.

SKAMANDRYCI

Zadanie 2. Rozpoznaj wiersz Tuwima po opisie. a) Dytyramb o nieregularnej wersyfikacji, żywiole dionizyjskim i orgiastycznym, z elementami stylizacji kolokwialnej i wulgaryzmów. → ...................... b) Utwór o wyraźnym podziale na dwie części, łączący stylizację potoczną z biblijną; w puencie pojawia się motyw nawrócenia. → ...................... c) Wiersz autotematyczny, sentymentalny, o powrocie do arkadii dzieciństwa i o trudności oddania świata słowami. → ...................... d) Utwór, w którym poeta przedstawia się jako spadkobierca tradycji Kochanowskiego, wydobywający słowa z chaosu i układający je w ład. → ...................... e) Satyra na filistra, oparta na pleonazmach, tautologiach i powtórzeniach, oddających monotonię życia drobnomieszczan. → ...................... f) Poemat satyryczny – najostrzejsza satyra polityczna poety. → ......................

Zadanie 3. Odpowiedz na pytania dotyczące twórczości Jana Lechonia. a) Wyjaśnij, na czym polega program poetycki zawarty w „Herostratesie”. Do jakich tradycji poeta każe się odwrócić i co proponuje w zamian? b) Dlaczego „Mochnacki” bywa nazywany utworem odwrotnym wobec „Herostratesa”? c) Wyjaśnij, jaką rolę odgrywają w poezji Lechonia motywy erosa i tanatosa.

LEOPOLD STAFF I MARIA PAWLIKOWSKA-JASNORZEWSKA

Zadanie 1. Rozwiąż zadania dotyczące twórczości Leopolda Staffa. a) Wyjaśnij, na czym polega klasycyzm w poezji Staffa okresu międzywojennego. b) Jak franciszkanizm łączy Staffa z Kasprowiczem? Wskaż podobieństwa i różnice postawy. c) Scharakteryzuj sposób mówienia Staffa o naturze na przykładzie „Wysokich drzew”.

Zadanie 2. Odpowiedz na pytania dotyczące twórczości Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. a) Dlaczego nazywa się ją mistrzynią miniatury poetyckiej? Podaj dwie cechy tej formy. b) Do jakiego utworu i jakiej epoki odsyła tytuł tego wiersza? Na czym polega zmiana wymowy w wersji dwudziestowiecznej? c) Wyjaśnij, czym jest intertekstualność, i pokaż jej działanie na przykładzie wiersza „Laura i Filon”. d) Wyjaśnij, dlaczego zaliczano ją do satelitów Skamandra, a nie do trzonu grupy.

FUTURYZM

Zadanie 1. Prawda czy fałsz?

1. Pierwszy manifest futuryzmu ogłoszono w 1909 roku.
2. Futuryzm zrodził się we Francji.
3. Kierunek obejmował wyłącznie literaturę i malarstwo.
4. W muzyce futuryzm dążył do efektu kakofonii.
5. Futuryzm kładzie nacisk na tradycję i ciągłość kultury.
6. Do cech kierunku należą prowokacje językowe i zabawa słowem.
7. Antyestetyzm oznacza świadome odrzucenie tradycyjnie rozumianego piękna.

Zadanie 2. Dopasuj informacje do poety.

A. Stanisław Młodożeniec B. Tytus Czyżewski C. Aleksander Wat

___ 1880–1945, studiował w Krakowie i Paryżu, w latach 30. mieszkał w Warszawie. ___ 1895–1959, młodość spędził w Rosji, podejmował stylizacje ludowe i nawiązania do prymitywu, autor wiersza „XX wiek”. ___ 1900–1967, ukończył studia filozoficzne w Warszawie, sympatyzował z komunistami.

Zadanie 3. Uzupełnij luki. a) Twórcą i głównym teoretykiem włoskiego futuryzmu był ......................... . b) Pięciu polskich futurystów wymienionych w notatkach to: ........................., ........................., ........................., ......................... i ......................... . c) Kierunek kładzie nacisk na ........................., co widać już w samej jego nazwie. d) Brak stosowania się do reguł ......................... to jedna z wymienionych cech futuryzmu.

Zadanie 4. a) Wyjaśnij, dlaczego odrzucenie tradycji jest w futuryzmie punktem wyjścia, a nie skutkiem ubocznym programu. b) Na czym polega futurystyczny prymitywizm? Dlaczego kult maszyny łączy się w tym kierunku ze stylizacją ludową, którą uprawiał Młodożeniec? c) Wyjaśnij, czym jest kakofonia i dlaczego futuryści uznali ją za wartość artystyczną. d) Porównaj stosunek futurystów i Skamandra do tradycji literackiej oraz do języka potocznego. Wskaż jedno podobieństwo i dwie różnice. e) Dlaczego futuryzm zalicza się do ruchów awangardowych będących reakcją na I wojnę światową?

AWANGARDA KRAKOWSKA

Zadanie 1. Prawda czy fałsz? 1. Teoretykiem grupy był Tadeusz Peiper. 2. Głównym poetyckim realizatorem jego teorii był Julian Przyboś. 3. Ekwiwalent uczuć to bezpośrednie nazwanie emocji podmiotu. 4. Elipsa polega na pominięciu elementu wypowiedzi, który czytelnik uzupełnia sam. 5. Poetyka skrótu jest sprzeczna z zasadą ekonomii słowa. 6. Metafora w tej poezji ma być konstrukcją, a nie zapisem skojarzeń. 7. Awangarda Krakowska podzielała futurystyczny kult prowokacji i skandalu. 8. Julian Przyboś nie należał do satelitów Skamandra.

Zadanie 2. Wyjaśnij pojęcia. elipsa • poetyka skrótu • skondensowana metafora • ekwiwalent uczuć • pseudonimowanie • ekonomia słowa • zdanie rozkwitające

Zadanie 3. a) Wyjaśnij, na czym polega Peiperowska koncepcja poety jako rzemieślnika i konstruktora. Czym różni się od romantycznej koncepcji poety-wieszcza? b) Dlaczego antysentymentalizm nie oznacza, że poezja Przybosia jest pozbawiona emocji? c) Wyjaśnij, w jaki sposób fascynacja techniką i pracą wpływa nie tylko na tematykę, lecz także na budowę wiersza. d) Dlaczego poezja Awangardy Krakowskiej uchodzi za trudną? Podaj dwa powody wynikające wprost z jej programu. e) Porównaj futuryzm i Awangardę Krakowską. Pamiętaj, że oba kierunki są nowoczesne i antytradycyjne. Wskaż trzy różnice w podejściu do języka.

AWANGARDA LUBELSKA (II AWANGARDA)

Zadanie 1. Prawda czy fałsz? 1. Najważniejszym poetą grupy był Józef Czechowicz. 2. Grupa skupiła się wokół lubelskiego pisma „Reflektor”. 3. Poezja tej grupy głosi kult miasta i techniki. 4. Oniryzm to budowanie świata przedstawionego na wzór snu. 5. Czechowicz często rezygnował z wielkich liter i interpunkcji. 6. Katastrofizm tej grupy ma charakter wizyjny, a nie publicystyczny. 7. Sielski obraz wsi bywa zestawiony z wizją zagłady. 8. Czechowicz zginął w pierwszych dniach II wojny światowej.

Zadanie 2. a) Wyjaśnij, dlaczego II Awangardę nazywa się awangardą, mimo że nie podziela kultu miasta i maszyny. b) Jaką funkcję pełni zestawienie arkadyjskiego obrazu wsi z przeczuciem zagłady? c) Porównaj rolę snu w poezji Awangardy Lubelskiej i w surrealizmie. Co je łączy, a co różni?

Zadanie 3. Zadanie przekrojowe. Uzupełnij tabelę dla trzech grup omawianych w tym pliku (futuryści, Awangarda Krakowska, Awangarda Lubelska). Porównaj: stosunek do tradycji, stosunek do miasta i techniki, sposób traktowania języka, dominujący nastrój, głównych przedstawicieli. (Tabeli nie udało się wgrać, ale kolumny to grupy, a wiersze to elementy, które porównujesz).

A recurring source of inefficiency in supply chain management isn't any single process failing outright — it's the gaps between processes that are each individually functional but poorly connected to each other. Procurement orders materials without full visibility into actual production needs. Inventory data lags behind what's really on the shelf. Operations plans production without a clear, current picture of material availability. Each function works, technically, but the seams between them create friction, delay, and error. Dynamics 365 SCM connects procurement, inventory, and operations specifically to close those seams.

Why These Functions Are Often Disconnected

In many organizations, procurement, inventory, and operations grew up as separate systems or separate modules that were bolted together over time rather than designed as a unified whole. This creates a few predictable problems:

• Delayed visibility. Inventory counts in one system may not reflect real-time consumption happening in operations, leading to reordering decisions based on outdated information.
• Manual reconciliation. Teams often need to manually cross-reference data between systems to get a complete picture, introducing delay and opportunity for error.
• Reactive purchasing. Without real-time visibility into production consumption, procurement can end up reacting to shortages rather than anticipating them.
• Siloed decision-making. Each function optimizes for its own metrics without full visibility into how those decisions affect the others.

How Dynamics 365 SCM Addresses This

Unified data model. Rather than separate databases for procurement, inventory, and operations that need to be synchronized or reconciled, Dynamics 365 SCM operates on a shared data foundation, so a change in one area — a material receipt, a production consumption event, a new purchase order — is immediately reflected across the connected functions.

Real-time inventory visibility feeding procurement decisions. Procurement teams can see actual, current inventory levels and consumption trends directly, rather than relying on periodic reports or manual checks, supporting more timely and accurate reordering decisions.

Production planning informed by real material availability. Operations planning in Dynamics 365 SCM draws on live inventory and incoming procurement data, allowing production schedules to be built around realistic material availability rather than assumptions that may already be outdated.

Automated reordering based on actual consumption. Rather than static reorder points set once and rarely revisited, the system can trigger procurement based on real consumption patterns and current inventory levels, reducing both understocking and excess inventory.

Cross-functional visibility for better trade-off decisions. When procurement, inventory, and operations share a unified view, trade-off decisions — such as expediting a shipment to avoid a production delay — can be made with full visibility into the actual cost and impact across functions, rather than each team optimizing in isolation.

What This Looks Like in Practice

Consider a common scenario: a production run is scheduled based on an assumption that a specific material is in stock, but actual consumption from a recent, unplanned production increase has depleted that inventory faster than expected. In a disconnected system, this might not surface until someone manually checks inventory right before the run — or worse, until the shortage disrupts the schedule directly.

In a connected Dynamics 365 SCM environment, the drop in inventory is reflected in real time, procurement can be alerted or triggered automatically based on the updated reorder point, and operations planning can see the updated material availability when scheduling — catching the potential disruption well before it actually affects production.

Why This Connectivity Matters Beyond Convenience

The value of connecting these functions isn't just administrative convenience — it has direct operational and financial impact:

• Reduced stockouts and production delays, since material shortages are identified and addressed earlier
• Lower excess inventory, since procurement decisions are based on real, current consumption rather than conservative buffers built to compensate for uncertain visibility
• Faster response to disruptions, since a change anywhere in the connected chain is immediately visible to the functions that need to respond to it
• Better long-term planning, since unified historical data across procurement, inventory, and operations supports more accurate forecasting than fragmented data from separate systems

Getting the Full Value of This Integration

Organizations get the most value from this connectivity when they configure the system to reflect their actual operational workflows, rather than defaulting to generic settings that don't account for their specific procurement lead times, production processes, or inventory management practices. Ongoing data quality also matters — the value of a unified data model depends on the data within it being accurate and consistently maintained across all connected functions.

The Underlying Benefit

Disconnected systems create friction that's often invisible until it causes a visible problem — a stockout, a delayed order, an inventory discrepancy discovered too late to act on. By connecting procurement, inventory, and operations on a shared, real-time data foundation, Dynamics 365 SCM removes much of that friction before it has the chance to become a bigger operational issue, allowing each function to work from the same current picture of the business rather than a delayed or incomplete version of it.

How Pharma MES Strengthens Data Integrity and Audit Readiness

Few phrases carry as much weight in a pharmaceutical quality conversation as “data integrity.” Regulatory agencies have made it clear, through a steady stream of warning letters and inspection findings, that data integrity failures — not just product quality failures — are among the most serious issues they look for. Getting pharma MES data integrity right isn't just about avoiding citations. It's about being able to genuinely trust the records that every quality and regulatory decision depends on.

What Data Integrity Actually Means

Data integrity is often summarized with the ALCOA(+) framework: data should be Attributable, Legible, Contemporaneous, Original, and Accurate — plus Complete, Consistent, Enduring, and Available. It sounds straightforward in principle, but achieving it consistently across every batch record, every deviation, and every equipment log is genuinely difficult without systems built specifically to support it.

Paper-based and loosely connected digital systems make data integrity harder to maintain, not because people are careless, but because the systems themselves create opportunities for error: transcription mistakes, backdated entries, records that can be edited without a clear trail, or data scattered across systems that don't reconcile automatically.

How MES Supports Data Integrity by Design

Attributability through access controls and electronic signatures. A properly configured MES ties every entry and action to a specific, authenticated user — not a shared login or an ambiguous “who filled this in” question during an audit.

Contemporaneous capture. Because MES captures data at the point of activity — as a process step happens, not hours or days later on paper — records reflect what actually occurred in real time, rather than being reconstructed from memory or informal notes afterward.

Immutable audit trails. Any change to a record is logged — who made it, when, and, critically, what the value was before the change — rather than allowing silent edits that undermine the reliability of the record.

Original, structured data capture. Rather than transcribing data from an instrument reading onto paper and then into a system later — a process with multiple opportunities for transcription error — MES can capture data directly from connected equipment, preserving it in its original, unaltered form.

Consistency across systems. A well-integrated MES reduces the number of places the same data needs to be entered manually, reducing the risk of inconsistent records across different systems tracking the same batch or process.

Why This Directly Supports Audit Readiness

Data integrity and audit readiness are closely connected, because most of what an inspector is actually evaluating is whether they can trust the records in front of them. A pharma MES with strong data integrity controls supports audit readiness in concrete ways:

Fast, confident record retrieval. When an inspector asks for a specific batch's complete history, structured MES data can be retrieved quickly and completely, rather than requiring a scramble to locate and reconcile records across multiple sources.

Demonstrable control, not just compliance on paper. Audit trails and access controls provide inspectors with direct evidence of how data integrity is maintained operationally, not just a policy document describing how it's supposed to work.

Fewer inconsistencies to explain. Because MES reduces manual transcription and duplicate data entry, there are fewer discrepancies between systems that need to be reconciled or explained during an inspection.

Historical consistency over time. Audit trails that extend back across the full history of a batch, process, or piece of equipment give inspectors — and internal quality teams — a genuinely reliable picture of how data has been managed over time, not just in the period immediately before an audit.

Where Manufacturers Still Need to Pay Attention

MES provides the technical foundation for data integrity, but it doesn't guarantee it on its own. A few things still require deliberate attention:

User access management needs ongoing governance — shared logins or excessive permissions undermine attributability even in a well-built system. Validation of the MES itself is required to demonstrate that the system reliably does what it's intended to do, a standard regulatory expectation for GxP systems. Change control processes need to govern how the MES itself is configured and updated, since an uncontrolled change to the system could itself introduce data integrity risk. Ongoing training ensures staff understand not just how to use the system, but why data integrity practices matter and what behaviors could compromise them.

The Bigger Picture

Data integrity isn't a single control or checklist item — it's the cumulative result of how consistently a system captures, protects, and preserves data across every step of manufacturing. A pharma MES built with these principles at its foundation doesn't just make audits less stressful. It gives manufacturers genuine confidence in the records their quality decisions are built on, which is ultimately the entire point of data integrity in the first place.

Zapraszam na Sabat :)

Słowo się rzekło, zatem zapraszam Was na Sabat :) i na dwie inne grupy babskie/feministyczne :)

1) Wyglądasz jak baba! – grupa dot. wszelkich spraw związanych z wyglądem: sylwetka, fryzura, kosmetyki, styl, treningi, walka o inny wygląd i walka z walką o inny wygląd ;) grupa do chwalenia się, żalenia się i radzenia się. Babskie pogaduchy typu “miałam iść na trening, a poszłam na lody :(“, “świetnie się czuję w mojej punkowej stylówie” czy “wreszcie wyrwałam się na paznokcie!” https://signal.group/#CjQKIEhs-46zXCuUR5Y0IR-dGUQ1SbKSbBEHZqkR43VZuWeWEhBsqYU0_ufioHvN-D-SGzAM

2) gynaikeion – sprawy życia rodzinnego i domowego: to, co nas boli i to, co nas cieszy w życiu rodzinnym (szeroko rozumianym, od wizyty z dzieckiem czy kotem u weterynarza, poprzez ogarnięcie łazienki i wyhodowanie pomidorków, po wesele ciotki), narzekanie dozwolone ;) https://signal.group/#CjQKIMZ1BuGiXA3wmBg4Mua4aZH4elBIgpbE4Y6BYnNR462pEhCh7woEWbCZunFJGoXaIlXL

3) Sabat – to wszystko, co nie mieści się w 2 pozostałych. Sprawy dot. kobiet, feminizmu czy dyskryminacji w miejscu pracy, na ulicy, w kulturze, polityce, mediach itd. Agora do ogólnych dyskusji https://signal.group/#CjQKID0Hc77WeV1JHOG0EVMURtKbqu5FKJmuM0RMj6du088WEhDF7plnemWQ2WGQ-J7a4UI7

Dodatkowe info i zasady (na teraz): 1) wzajemny szacunek 2) grupy mają charakter prywatny, niezawodowy 3) mężczyźni także są mile widziani, o ile tematyka grup im pasuje, tematyka dot. dyskryminacji mężczyzn (np. brak przewijaka w męskiej toalecie) także jest mile widziana 3) wstęp jest na razie otwarty, ale z czasem zostanie zamknięty – chcę, żeby to były domyślnie małe i bezpieczne grupy (dalej będzie można do nich wejść, ale nie tak z automatu przez link) 4) w miarę możliwości przedstaw się/napisz kilka zdań o sobie (na kanale lub na priv), to pomoże odsiać boty i dziwne typki piszące wiadomości typu “jesteś piękna, jak się masz, CZEMU MI NIE ODPISUJESZ?” 5) to grupy prywatne, m. in. o rodzinie – ale nie rodzinne. Jeśli chcecie wpadać parami jako mąż i żona, tudzież jako teściowa i synowa itd. – przemyślcie, czy nie byłoby lepiej, żebyście potworzyli sobie do tego osobne grupy rodzinne

Ostatnia scena, widać metę, czas do domu. Po niespełna trzech godzinach kinofilskiej podróży po historii kina, gdy już przychodzi czas na szukanie czapki i zakładanie płaszcza, reżyser postanawia wypuścić widzów do codzienności z ostatnim kadrem. Opuszczone kino i duchy gromadzące się przed ekranem. I nagle, na dosłownie sekundę, ogarnia mnie poczucie świętości rytuału, który się tu odbył. Obejrzałem film, a to faktycznie nie byle co. Na prawie trzy godziny zanurzyłem się w fikcji, żyłem innym życiem, a do tego ten sen śnili, śnią i śnić będą dziesiątki tysięcy na całym świecie.

Częścią magii kina jest to, że sprawnie zainscenizowany banał nabiera potężnej mocy. Tak też jest i tu. Niedzielny widz zobaczy w poprzednim akapicie bezsensowne bajdurzenie; kulturoznawca uzna za banał stary jak psychoanaliza; a ja naprawdę doświadczyłem sekundy niemal religijnego uniesienia. Szkoda tylko, że to jedna scena w filmie stworzonym wyłącznie dla kinoflów.

No bo w tym cały ambaras, żeby nie mówić tylko do tych już przekonanych. Ja wiem, że kocham kino; znam jego historię i wciąż poszukuję nowego przekroczenia granicy. Nie potrzebuję powtórki z filmoznawczych zajęć, nie trzeba mnie na kinofilię nawracać, filmy składające się z popisów erudycji uznaję za puste. Tak też odczytuję Zmartwychwstanie — jako film zachwycony samym sobą: swoją sprawnością w reinterpretacji klasycznych toposów; własną zdolnością do tworzenia zapierających dech kadrów; ilością zaliczonych przez twórców filmów z całego świata. Co jednak po tym, jeśli zbłąkana dusza nic nie zrozumie, a wyjadacz uzna to wszystko za odtwórczą popisówę?

Fajnie, że każdy kadr wypełnia przechych i piękno. Czuć tu rozmach i kreatywność w reinterpretowaniu znanych toposów. Wszystkie epizody mogłyby bez problemu spuchnąć do pełnego metrażu i tym samym zawstydzić poziomem realizacji niejeden film starający się tchnąć powiew świeżości w utarte schematy. Problem tylko w tym, że reżyserowi skupionemu na udowadnianiu widzom swojej wiedzy i kreatywności nie starczyło uwagi na zadbanie, by całość była w jakikolwiek sposób naturalna. Oczywiście, oniryczna atmosfera i logika marzenia sennego z założenia pozbawia naturalności. Jednak natrętna chęć popisywania się mimowolnie odrzuca i odciąga uwagę od treści filmu.

Fabuła spinająca kolejne etiudy wykładana zostaje na początku filmu łopatą: oto przyszłość, w której śnienie zostaje zakazane jako działalność niebezpieczna i bezproduktywna, a główna bohaterka przygląda się śnieniu jednemu z ostatnich fantazjujących osób na świecie. Metafora prosta i jakże uwznioślająca każdego, kto znajduje się na sali kinowej. „Gratuluję, drogi widzu. Poświęcasz właśnie trzy godziny swojego życia na oglądanie fikcyjnych historii. To brawurowy akt rebelii przeciwko kultowi produktywności z twojej strony” zdaje się mówić reżyser tym filmem. Po wyjściu z kina połechtanemu widzowi nie zostaje nic innego, niż tylko dołożyć swoją cegiełkę do zmartwychwstania kinematografii. Tylko co to ma oznaczać?

No bo jeśli kino ma zmartwychwstać, to nie dzięki klechom, którzy reinterpretują dogmatyczny kanon, tylko dzięki wizjonerom, wprowadzającym formalną świeżość i czującym społeczne nastroje. W imię takich reżyserów jest sens nawracać. No, chyba że uznamy, że nie każdy wszystko ma rozumieć. Może chodzi właśnie o to, że kino ma być zabawą dla wtajemniczonych. Zwykli śmiertelnicy nich się lepiej telewizją i tiktokiem zajmą, bo zaszczytu, jakim jest możliwość zakupu biletu do kina, dostąpią jedynie magistrzy filmoznawstwa.

Dobra, za daleko. Nie ma co w rozważaniach za duży rozpęd brać i fałszywe dychotomie tworzyć. Dylemat jednak istnieje. Oczywiście nie myślę tu o potrzebie tworzenia sztuki przez duże “S”, bo jednak podział na wysokie i plebejskie istnieje w dyskursie publicznym tylko dzięki sztucznemu podtrzymywaniu przy życiu przez miłośników pruskiego ornungu. Chodzi mi raczej o podział na kino poszukujące, mające jakiekolwiek kreatywne ambicje i produkty odtwórcze. Szkopuł w tym, że na tak narysowanym spektrum, “Zmartwychwstaniu” bliżej do Marvela.

Ilu z nas myśli o tym, w jaki sposób korzysta ze swoich urządzeń – czy to komputerów, telefonów, czy też zegarków? Nietrudno zgadnąć, kto je wyprodukował – wszak firmowe logo zawsze widnieje gdzieś na obudowie – ale co sprawia, że te urządzenia działają tak jak działają? Czy mogłyby działać inaczej?

Osobom mającym choćby niewielkie pojęcie o informatyce z pewnością obiło się o uszy sformułowanie „system operacyjny”. Być może nawet potraficie wymienić kilka z nich: Windows, MacOS, Linux, Android... Jeśli o systemie operacyjnym myślicie jako o takiej hiper-apce w której jest wszystko, co robi urządzenie (w tym wszelkie wgrane lub systemowe aplikacje, ustawienia i dane), to mniej-więcej coś takiego.

Zatem systemów operacyjnych jest wiele. Weźmy na przykład laptopy: na jednym jest Windows, a drugi to laptop od Apple z systemem MacOS. Włączając jeden i drugi zobaczymy co innego: inny ekran ładowania, inny ekran blokady, inny pulpit... ale aplikacje mogą być te same. Na obu może być Firefox, OpenOffice, ulubione gry... (no dobra, nie wszystkie). Na tej podstawie można dojść do wniosku, że systemy operacyjne w zasadzie różnią się tylko aspektem wizualnym oraz oferowanymi funkcjami jak synchronizacja z chmurą, zabezpieczenia, możliwość dostosowania wyglądu czy ustawienia prywatności.

W rzeczywistości różnice między nimi zasadzają się na znacznie bardziej fundamentalnym poziomie. System operacyjny opisuje pewnego rodzaju „język”, za pomocą którego aplikacje mogą powiedzieć systemowi że chcą zrobić to czy tamto, począwszy od wyświetlenia kropki na ekranie, przez uzyskiwanie dostępu do plików i zasobów internetowych, a skończywszy na... czymkolwiek, co sobie twórcy systemu zamierzą. Oczywiście system, mający zawsze ostatnie słowo, może odmówić wykonania polecenia (bo np. użytkownik nie udzielił aplikacji odpowiednich uprawnień) i jakoś to aplikacji zakomunikować, tak żeby zrozumiała.

Informatyk powiedziałby, że system operacyjny jest warstwą między sprzętem a aplikacjami. Zaprojektowanie i stworzenie takiej warstwy to nie taka prosta sprawa. Trzeba przemyśleć i przewidzieć mnóstwo rzeczy, o których zazwyczaj nie myślimy, przyjmując za coś oczywistego – że tak po prostu działa komputer: to, że aplikacje mogą działać równocześnie, że sygnały z klawiatury trafiają we właściwe miejsce, że każdy otwierany plik jest natychmiast odnajdywany na dysku, i tak dalej. Siedzą nad tym setki specjalistów. Ludzie mają bardzo różne pomysły, jak to wszystko ma działać. Na przykład, gdy aplikacja ma coś nowego do wyświetlenia, powinna sama to zgłosić, czy raczej zaczekać aż system ją o to zapyta?

Skoro poszczególne systemy to różne „języki”, to aplikacje są jakby książkami. Książkę można przetłumaczyć, a niektóre są dostępne tylko w jednym języku; tak samo jedne aplikacje są dostępne na różne systemy (mówimy, że są wieloplatformowe), podczas gdy inne – na tylko jeden; nie ma natomiast książek, których słowa raz spisane byłyby zrozumiałe dla każdego. A jeśli macie pewne pojęcie z zakresu lingwistyki, powinniście wiedzieć, że istnieją takie wyrażenia, których przetłumaczyć nie da się w ogóle (np. żarty językowe).

Jak nazwalibyśmy zbiór wszystkich książek, które oryginalnie zostały napisane w tym samym języku (lub nawet pochodzących z tego samego kraju? Kulturą. Zwłaszcza, jeśli w pewnym stopniu publikacje te „wiedzą” o sobie nawzajem (może np. autor zainspirował się innym dziełem lub zacytował fragment). Wokół systemów operacyjnych też zawiązuje się coś w rodzaju kultur, zwanych „ekosystemami” – jest to zbiór aplikacji, narzędzi i innych rzeczy z założenia mających działać z danym systemem. Często mogą być „przetłumaczone” na inny system, ale wówczas mogą nie wpasowywać się tak dobrze w swoje otoczenie – np. może w nich brakować pewnych funkcji, których nie dało się przenieść.

Ekosystemy to najpotężniejszy czynnik wpływający na popularność systemów. System z ubogim ekosystemem raczej nie zdobędzie wielu zwolenników. Współczesny człowiek często ma dość wygórowane oczekiwania względem technologii, choć przeważnie podyktowane są one albo przyzwyczajeniem, albo troską o swój wizerunek.

Od chwili „narodzin”, nim ekosystem urośnie do rozmiarów porównywalnych z rynkowymi gigantami takimi jak Windows, upłyną dziesiątki lat. Tempo wzrostu może być szybsze lub wolniejsze i często tylko w niewielkim stopniu zależy od jego twórców. Ale za to zaborcza konkurencja, niczym chwasty, ma moc by pohamować wzrost i zdusić „roślinkę”, póki jest jeszcze mała i słaba.

Czasem w oczach społeczeństwa będzie to wyglądało, jakby to była wina roślinki, że nie jest taka jak inne – są to różne problemy z kompatybilnością: dlaczego ten system nie działa z tym sprzętem? Albo dlaczego ta strona internetowa nie otwiera się w tej przeglądarce? Na pozór może się wydawać, że to twórca systemu nie zadbał o dodanie do niego funkcji pozwalającej korzystać ze sprzętu. Ale równie dobrze to producent sprzętu mógł nałożyć cyfrowe blokady, by uniemożliwić współpracę z nieautoryzowanymi przez niego systemami – co akurat niewielu osobom przychodzi do głowy.

Ale dlaczego w ogóle ktokolwiek miałby coś takiego robić? Czemu pogarszać swój produkt, czyniąc go mniej użytecznym? Aby to zilustrować, wyobraźmy sobie firmę produkującą drukarki. A wraz z drukarkami sprzedaje wkłady z atramentem. Wkłady mają specjalne układy elektroniczne zgłaszające, ile atramentu zostało w środku, co pozwala drukarce wyświetlić info, że już czas uzupełnić zapasy. Firma za wkłady każe sobie słono płacić, na szczęście w obiegu są tańsze, nieoryginalne zamienniki. Może nie odzwierciedlają tak wiernie koloru, ale działać-działają. Niektórym to wystarcza. Ale naszemu producentowi drukarek było nie w smak, że klienci udają się do konkurencji zamiast kupować u niego. Więc pewnego dnia zdalnie wgrał na wszystkie podłączone do Internetu drukarki aktualizację, po której wkłady od firm innych niż HP przestawały działać – to znaczy, wkłady były w porządku, ale drukarka już odmawiała posłuszeństwa.

Ostatecznie powinno być decyzją klienta, w jaki sposób chce używać swoich urządzeń. Wszak zakupiwszy urządzenie, staje się jego właścicielem. Czy producent albo sprzedawca ma prawo w nie ingerować już po zakupie? A jednak wiele firm technologicznych pozwala sobie na takie działania, licząc na to, że będąc przyzwyczajeni do ich produktów i usług, w poczuciu bezradności wobec tej skomplikowanej dla nas technologii poddamy się, i zaakceptujemy ich warunki. Od czasu do czasu przyjdzie im zapłacić jakąś karę, ale wygląda na to, że wliczyli sobie te kary w koszty prowadzenia biznesu.

Ale jest też druga, bardziej optymistyczna strona medalu. Powiedziałem, że istnieje wiele systemów operacyjnych. A system operacyjny nie jest nierozerwalnie związany z urządzeniem. Jeśli ktoś wie jak, może go wymienić na inny – taki, który będzie wykonywał polecenia użytkownika. Sprawa jest banalnie prosta, jeśli chodzi o komputery stacjonarne i laptopy. Nieco trudniej jest ze smartfonami, ale i tu czasem da się coś ugrać. Mnie się udało. Tylko czy my – użytkownicy, ze swoimi wysokimi wymaganiami wobec technologii, będziemy w stanie zaakceptować konieczność zmiany naszych przyzwyczajeń, aby dostosować się do innego systemu?